Kinh tế 7 tháng: Điểm sáng từ xuất nhập khẩu

Cảng quốc tế TIL Cảng Hải Phòng. Ảnh minh họa: Mạnh Tú/TTXVN

Bảy tháng qua, hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục là một trong những điểm sáng của nền kinh tế. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu ước đạt 659 tỷ USD, tăng 28% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu ước đạt 320 tỷ USD, tăng 21,9%; nhập khẩu đạt 339 tỷ USD, tăng 34,5%.

Kết quả này cho thấy hoạt động sản xuất, thương mại và kết nối với thị trường quốc tế tiếp tục được duy trì trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động. Đà tăng của nhập khẩu cũng phản ánh nhu cầu nhập khẩu nguyên liệu, máy móc và thiết bị phục vụ sản xuất đang có xu hướng gia tăng.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết, dự kiến tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam trong năm 2026 có thể vượt mức 1.000 tỷ USD nhờ khai thác hiệu quả lợi ích từ mạng lưới các Hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới. Tính đến tháng 7/2026, tổng số bộ giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa được cấp theo các hiệp định thương mại tự do đã đạt hơn 1,2 triệu bộ, với kim ngạch gần 100 tỷ USD, chiếm khoảng 28% tổng kim ngạch xuất khẩu. Một số FTA ghi nhận tỷ lệ tận dụng ưu đãi thuế quan từ 30% đến 50%.

Cùng với xuất nhập khẩu, sản xuất công nghiệp tiếp tục duy trì vai trò quan trọng trong tăng trưởng. Tại Quảng Ngãi, chỉ số sản xuất công nghiệp trong 7 tháng qua tăng 14,06% so với cùng kỳ; riêng công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 15,22%, tiếp tục là động lực chính của kinh tế địa phương. Lĩnh vực thương mại, dịch vụ và du lịch của Quảng Ngãi cũng ghi nhận mức tăng tích cực. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng ước đạt 86.501 tỷ đồng, tăng 15,27% so với cùng kỳ. Tại Hải Phòng, kinh tế - xã hội 7 tháng qua tiếp tục duy trì đà tăng trưởng. Chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 15%; kim ngạch xuất khẩu đạt 36,8 tỷ USD, tương đương 70,8% kế hoạch năm; sản lượng hàng hóa qua cảng đạt hơn 115 triệu tấn, vượt kịch bản tăng trưởng. Thành phố đón hơn 11 triệu lượt khách du lịch, tăng 17% so với cùng kỳ.

Tại Hà Nội, tình hình kinh tế - xã hội tháng 7/2026 cũng tiếp tục xu hướng tích cực. Chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 9,4%; vốn đầu tư thực hiện từ nguồn ngân sách nhà nước do địa phương quản lý tăng 94,7%; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 19,6%.

Ở phạm vi cả nước, GDP quý I/2026 tăng 7,94%, quý II tăng 8,39%; tính chung 6 tháng đầu năm tăng 8,18% so với cùng kỳ năm 2025. Đà tăng của quý II cao hơn quý I cho thấy nền kinh tế đang có xu hướng phục hồi tích cực, song mức tăng này vẫn còn khoảng cách đáng kể so với yêu cầu tăng trưởng cả năm ở mức 10%.

Niềm tin kinh doanh cũng ghi nhận những tín hiệu khả quan. Trong 6 tháng đầu năm, ước có 169,8 nghìn doanh nghiệp gia nhập thị trường, tăng 11,2% so với cùng kỳ và cao hơn số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường là 151,1 nghìn doanh nghiệp. Vốn đăng ký của doanh nghiệp thành lập mới đạt 1.352,6 nghìn tỷ đồng, tăng 64,8%.

Những kết quả này cho thấy ba trụ cột truyền thống của nền kinh tế gồm đầu tư, sản xuất - xuất khẩu và tiêu dùng tiếp tục giữ vai trò nền tảng.

Tuy vậy, theo tính toán của Cục Thống kê, để GDP cả năm 2026 tăng 10%, quý III cần đạt mức tăng 11,16%, đưa tăng trưởng 9 tháng lên 9,19%; quý IV cần tăng 12,09%. Như vậy, GDP 6 tháng cuối năm phải tăng khoảng 11,7%.

Đây là mức tăng trưởng rất cao trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục tiềm ẩn nhiều rủi ro, nhu cầu tại một số thị trường lớn chưa ổn định, áp lực cạnh tranh gia tăng và các động lực truyền thống của nền kinh tế đang đứng trước yêu cầu phải được khai thác hiệu quả hơn. Trong các động lực hiện có, đầu tư công tiếp tục được kỳ vọng giữ vai trò dẫn dắt. Việc đẩy nhanh giải ngân không chỉ trực tiếp bổ sung cho tổng cầu mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa tới xây dựng, công nghiệp vật liệu, vận tải, thương mại và nhiều ngành dịch vụ liên quan.

Bà Nguyễn Thị Mai Hạnh, Trưởng ban Hệ thống Tài khoản quốc gia, Cục Thống kê nhận định, dư địa từ đầu tư công được kỳ vọng tiếp tục mở rộng trong nửa cuối năm khi nhiều dự án hạ tầng trọng điểm được thúc đẩy. Tuy nhiên, để nguồn vốn này phát huy hiệu quả, các vướng mắc về thủ tục, giải phóng mặt bằng, vật liệu xây dựng và năng lực tổ chức thực hiện cần được tháo gỡ kịp thời.

Bên cạnh đầu tư công, theo đánh giá của TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng trên 10% cho thấy sức cầu trong nước đang trở thành một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng. Đáng chú ý, kết quả này được tạo dựng trên nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định, các cân đối lớn được giữ vững, qua đó tạo dư địa duy trì đà tăng trong những quý tiếp theo.

Bên cạnh các động lực truyền thống, theo nhận định của các chuyên gia kinh tế, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế số và chuyển đổi số cần được thúc đẩy mạnh hơn. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, Internet vạn vật và tự động hóa có thể giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất, giảm chi phí và tối ưu hóa chuỗi cung ứng.

Sự phát triển của thương mại điện tử, thanh toán số, tài chính số và các nền tảng số cũng đang mở rộng không gian tăng trưởng. Trong ngắn hạn, đóng góp của các động lực này chủ yếu thể hiện qua việc nâng cao hiệu quả của các ngành kinh tế hiện có. Về trung và dài hạn, đây là cơ sở tạo bước chuyển về chất cho mô hình tăng trưởng.

Trong đó, sự phát triển kinh tế xanh và chuyển đổi năng lượng cũng mở thêm không gian thu hút đầu tư. Cam kết phát thải ròng bằng "0" cùng xu hướng tổ chức lại chuỗi cung ứng theo hướng bền vững đang tạo điều kiện để Việt Nam thu hút các dự án năng lượng tái tạo, công nghệ sạch, sản xuất xanh và kinh tế tuần hoàn. Việc sớm hoàn thiện cơ chế, chính sách, phát triển hạ tầng năng lượng và huy động hiệu quả các nguồn lực sẽ quyết định khả năng biến tiềm năng này thành năng lực cạnh tranh mới của nền kinh tế.

Cùng với đó, sự địa điều hành chính sách vẫn là yếu tố quan trọng. Sự phối hợp linh hoạt giữa chính sách tài khóa và tiền tệ, cùng với cải cách thủ tục hành chính, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và cải thiện môi trường đầu tư sẽ góp phần củng cố niềm tin thị trường, hỗ trợ đầu tư và tạo thêm động lực tăng trưởng 2 con số trong năm 2026.