Kinh tế bạc và tương lai việc làm - Bài 1: 'Cuộc đua' mới của các quốc gia già hóa

Theo dự báo, nếu các quốc gia tận dụng tốt nguồn lực lao động cao tuổi, kinh tế thế giới có thể tăng thêm khoảng 2.000 tỷ USD.

Tiềm năng của thế hệ "tóc bạc"

Một "cuộc đua" chiến lược đã bắt đầu mở ra. Giờ đây, các quốc gia không chỉ cạnh tranh về công nghệ hay tài nguyên mà còn cạnh tranh về cách tận dụng nguồn lực lao động lớn tuổi để phát triển kinh tế.

Theo báo cáo mới nhất từ Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), nhóm lao động trên 55 tuổi không còn là những người chuẩn bị rời "cuộc chơi" mà đang trở thành lực lượng dự bị chiến lược để lấp đầy những "khoảng trống" nhân sự mà lao động trẻ không còn đủ sức gánh vác.

Các chuyên gia kinh tế dự báo rằng nếu các quốc gia tận dụng tốt nguồn lực lao động cao tuổi, kinh tế thế giới có thể tăng thêm khoảng 2.000 tỷ USD. Phân tích từ OECD cũng chỉ ra rằng, chỉ cần "giữ chân" nhóm người trên 65 tuổi ở lại thị trường lao động thêm 5 năm, mức tăng trưởng GDP bình quân đầu người có thể cải thiện thêm 0,8 điểm phần trăm mỗi năm. Đây không chỉ là con số mà còn là "phao cứu sinh" cho các nền kinh tế đang đứng trước nguy cơ trì trệ.

Từ gánh nặng an sinh đến động lực tăng trưởng mới

Thực tế đang chứng minh một cuộc chuyển dịch mang tính thời đại. Các quốc gia già hóa đã chính thức bước vào "cuộc đua" khai phá nguồn lực từ thế hệ "tóc bạc" với quy mô và quyết tâm chưa từng có tiền lệ.

Tại Trung Quốc, theo dự báo từ Hội đồng Nhà nước quốc gia này, kinh tế bạc dự kiến sẽ đạt quy mô khoảng 30.000 tỷ Nhân dân tệ vào năm 2035, chiếm tới 10% GDP. Bắc Kinh giờ không còn coi lực lượng này là gánh nặng an sinh mà là một động lực tăng trưởng mới, nơi sự tham gia của người cao tuổi đang trở thành "mắt xích" then chốt để duy trì vị thế "công xưởng của thế giới".

Trung Quốc dự kiến, kinh tế bạc sẽ đạt quy mô khoảng 30.000 tỷ Nhân dân tệ vào năm 2035, chiếm tới 10% GDP

Trong khi đó, Đức lại đang chứng minh giá trị của thế hệ "tóc bạc" thông qua sự bền bỉ của nền kinh tế cơ khí. Các nghiên cứu từ Viện Kinh tế Đức (IW) chỉ ra rằng nhóm lao động trên 60 tuổi tại đây không chỉ giúp nước này giảm bớt thiệt hại ước tính lên tới 30 tỷ Euro mỗi năm do thiếu hụt nhân lực lành nghề mà còn đóng vai trò là những người giữ nhịp cho các dây chuyền sản xuất phức tạp. Sự đóng góp này đã giúp Đức duy trì tăng trưởng GDP ổn định và bảo vệ vị thế cạnh tranh xuất khẩu.

Còn tại Nhật Bản, dữ liệu từ Bộ Nội vụ và Truyền thông nước này tính đến tháng 4/2026 đã xác lập kỷ lục với hơn 9,1 triệu người cao tuổi vẫn đang làm việc, chiếm hơn 13% tổng lực lượng lao động cả nước. Giá trị mà họ mang lại vượt xa những phép tính thông thường. Các khảo sát về quản trị tổ chức cho thấy khả năng quản trị rủi ro và xử lý tình huống phức tạp ở nhóm trên 50 tuổi cao hơn 30% so với nhóm trẻ.

Với bề dày kinh nghiệm và bản lĩnh, họ trở thành những "kho lưu trữ sống", tạo nên giá trị độc bản mà ngay cả những thuật toán AI tiên tiến cũng chưa thể thay thế hoàn toàn. Chính sự hiện diện của lực lượng này đã trở thành "tấm khiên" bảo vệ nền kinh tế Nhật Bản trước đà sụt giảm do đứt gãy chuỗi cung ứng nhân lực.

Nhiều người cao tuổi ở Nhật Bản tiếp tục làm việc khi đã qua tuổi hưu. Ảnh: The Japan Times

Với bề dày kinh nghiệm, người cao tuổi trở thành những "kho lưu trữ sống". Ảnh: The Japan Times

Nhóm khách hàng quyền lực dẫn dắt thị trường

Sức mạnh của kinh tế bạc không chỉ nằm ở sản xuất mà còn ở sức mua. Hiện nay, thế hệ người cao tuổi đang nắm giữ 40% sức mua toàn cầu, trở thành nhóm khách hàng quyền lực nhất thị trường. Tại Nhật Bản, họ nắm giữ tới 60% tổng tài sản tài chính hộ gia đình, đóng góp hơn 100.000 tỷ Yên (khoảng 16 triệu tỷ đồng) vào tiêu dùng mỗi năm.

Sức mua khổng lồ này đang thúc đẩy các ngành dịch vụ, du lịch, chăm sóc sức khỏe và công nghệ hỗ trợ phát triển bùng nổ. Sự tham gia của lao động lớn tuổi vào thị trường lao động không chỉ giúp lấp đầy khoảng trống nhân sự mà còn tạo ra một vòng tuần hoàn: Họ trực tiếp sản xuất hàng hóa và vận hành dịch vụ để phục vụ cho chính nhu cầu tiêu dùng của mình.

Kinh tế bạc không còn là dự báo trên giấy mà đã trở thành thực tại làm thay đổi cấu trúc tăng trưởng của thế giới. "Cuộc đua" giữa các quốc gia hiện nay là nỗ lực định hình lại giá trị và khai phá tiềm năng của người cao tuổi.

Việc người cao tuổi tham gia thị trường lao động không chỉ giúp lấp đầy "khoảng trống" nhân sự mà còn tạo ra một vòng tuần hoàn.

(Còn nữa)

Nguồn: seachronicle.com