Kinh tế biên mậu, trụ cột tăng trưởng mới theo nghị quyết phát triển Tây Ninh

Tái định hình không gian phát triển từ hạ tầng và quy hoạch

Những ngày cuối năm, chúng tôi có mặt tại xã Tân Hội, địa bàn giáp biên của tỉnh Tây Ninh, được hình thành sau sáp nhập hai xã Tân Hiệp và Tân Hội. Trên các tuyến đường liên xã đang được mở rộng, nhiều khu đất đã cắm mốc quy hoạch, dần hiện rõ các khu, cụm công nghiệp và vùng sản xuất tập trung.

Hạ tầng giao thông liên vùng kết nối phía Bắc Tây Ninh với Đồng Nai (Bình Phước cũ)

Sau sáp nhập, Tân Hội không chỉ mở rộng địa giới hành chính mà quan trọng hơn là có thêm dư địa để tái cấu trúc không gian phát triển. Bám sát Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Tây Ninh lần thứ I và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã Tân Hội lần thứ I, địa phương xác định hai khâu đột phá chiến lược: phát triển nông nghiệp công nghệ cao theo chuỗi liên kết xuất khẩu và phát triển các cụm công nghiệp gắn với hạ tầng xã hội đồng bộ.

Theo lãnh đạo địa phương, trên địa bàn đã hình thành Cụm công nghiệp Tân Hội 1, Tân Hội 2 và đang định hướng mở rộng thêm các cụm công nghiệp mới. Các khu, cụm này được quy hoạch đồng bộ với nhà ở xã hội, dịch vụ – thương mại và không gian cây xanh, hướng tới hệ sinh thái phát triển hài hòa giữa sản xuất và đời sống dân cư.

Ở lĩnh vực nông nghiệp, Tân Hội đã chuẩn bị gần 500 héc ta quỹ đất sạch cho nông nghiệp công nghệ cao. Nhiều dự án đã được triển khai, hình thành chuỗi liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân, thúc đẩy chuyển dịch từ sản xuất truyền thống sang kinh tế nông nghiệp hiện đại.

Đòn bẩy quan trọng để hiện thực hóa các định hướng này chính là hạ tầng giao thông liên vùng, đặc biệt là các tuyến cao tốc và đường tỉnh kết nối cửa khẩu, mở rộng không gian phát triển cho khu vực biên giới phía Bắc Tây Ninh.

Sắp tới chuỗi cửa khẩu Mộc Bài, Xa Mát, Tân Nam, Cà Tum, Chàng Riệc… không còn là điểm cuối của các tuyến giao thông, mà đang được định vị trở thành các điểm trung chuyển hàng hóa, dịch vụ và dòng vốn đầu tư, kích hoạt logistics, thương mại biên giới và các ngành dịch vụ liên quan.

Ông Lê Anh Tâm, Bí thư Đảng ủy – Chủ tịch HĐND xã Tân Hội, tỉnh Tây Ninh cho biết: “Địa phương tập trung kết nối hạ tầng giao thông để liên thông với các tuyến đường tỉnh và cao tốc. Khi các tuyến này hình thành, không gian phát triển sẽ mở rộng, tạo thuận lợi cho lưu thông hàng hóa, đặc biệt là nông sản, công nghiệp, tiếp cận các cảng và thị trường lớn như TP.HCM nhanh hơn”

Lợi thế của Tây Ninh là kinh tế logistics với hệ thống cửa khẩu, cảng quốc tế, khu công nghiệp và khu kinh tế quy mô lớn

Câu chuyện phát triển của Tân Hội gắn trong bức tranh tổng thể của tỉnh Tây Ninh mới, được thành lập theo Nghị quyết 202 năm 2025 trên cơ sở sáp nhập Long An và Tây Ninh cũ. Tỉnh có diện tích hơn 8.500 km², dân số khoảng 3,25 triệu người, lợi thế nổi bật là kinh tế cửa khẩu và logistics với hệ thống cửa khẩu, cảng quốc tế, khu công nghiệp và khu kinh tế cửa khẩu quy mô lớn.

Mở lực đẩy cho chuỗi cửa khẩu phía Bắc Tây Ninh

Những tháng cuối năm 2025 và đầu năm 2026, hoạt động xuất nhập khẩu qua Hải quan Cửa khẩu Quốc tế Xa Mát ghi nhận đà tăng trưởng rõ nét, trong đó nổi bật là nhóm hàng nông sản nhập khẩu từ Campuchia. Kết quả này phản ánh rõ yếu tố mùa vụ thu hoạch, đồng thời cho thấy xu hướng dịch chuyển dòng chảy thương mại trong khu vực, tạo thêm dư địa cho thương mại biên giới của tỉnh Tây Ninh.

Theo ông Nguyễn Nam Hồng Sơn, Đội trưởng Hải quan Cửa khẩu Quốc tế Xa Mát, đơn vị hiện quản lý ba cửa khẩu gồm Xa Mát, Tân Nam và Chàng Riệc. Trong đó, lưu lượng hàng hóa qua hai cửa khẩu Xa Mát và Tân Nam tăng mạnh vào thời điểm Campuchia bước vào vụ thu hoạch nông sản. Các mặt hàng nhập khẩu chủ lực gồm củ mì tươi, mì khô, mủ cao su sơ chế, bắp tách hạt, đậu nành, đậu xanh… Riêng kim ngạch xuất nhập khẩu qua cửa khẩu Xa Mát trong cao điểm cuối năm tăng từ khoảng 60 triệu USD trong tháng 11 lên gần 65 triệu USD trong tháng 12/2025.

Xu hướng dịch chuyển dòng chảy thương mại trong khu vực, tạo thêm dư địa cho thương mại biên giới của tỉnh Tây Ninh

Bên cạnh yếu tố mùa vụ, những biến động của tình hình khu vực cũng khiến một lượng nông sản Campuchia chuyển hướng về thị trường Việt Nam, góp phần gia tăng lưu lượng và giá trị hàng hóa qua cửa khẩu.

Trước xu hướng này, Hải quan tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, đi đôi với kiểm soát chặt chẽ. Toàn bộ thủ tục được thực hiện trên hệ thống hải quan điện tử 24/7, kết hợp quản lý rủi ro và phân luồng hợp lý, rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí cho doanh nghiệp. Đối với hàng nông sản có tính thời vụ cao, lực lượng hải quan ưu tiên giải quyết nhanh trong ngày, hạn chế ùn ứ, bảo đảm chất lượng hàng hóa.

Song song với cải cách thủ tục, hạ tầng giao thông tiếp tục được xác định là yếu tố then chốt, tác động trực tiếp đến dòng chảy hàng hóa và hiệu quả thương mại biên giới trong thời gian tới.

“Đây rõ ràng là cơ hội mới cho địa phương phát triển, đặc biệt ở góc độ quản lý nhà nước về hải quan. Hệ thống giao thông có ý nghĩa then chốt, quyết định trực tiếp đến logistics và dòng chảy hàng hóa. Khi tuyến cao tốc TP.HCM – Mộc Bài, giai đoạn tiếp theo từ Mộc Bài - Gò Dầu -Xa Mát được đưa vào khai thác, việc vận chuyển sẽ thuận lợi hơn rất nhiều, qua đó tạo điều kiện để lượng hàng hóa xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu trên địa bàn gia tăng”- Ông Sơn nói.

Việc cặp cửa khẩu quốc tế Tân Nam - Meun Chey vừa được khánh thành và đưa vào hoạt động là dấu mốc quan trọng, bổ sung thêm một mắt xích chiến lược cho chuỗi cửa khẩu phía Bắc Tây Ninh. Khi các dự án cao tốc được triển khai đồng bộ, hệ thống cửa khẩu phía Bắc sẽ được “mở tốc độ”, tạo đà cho logistics, thương mại biên giới và công nghiệp chế biến phát triển mạnh hơn. Cộng đồng doanh nghiệp đang đặt nhiều kỳ vọng vào các tuyến cao tốc và khu kinh tế, hạ tầng liên vùng.

Ông Nguyễn Ngọc Sơn, Giám đốc Kinh doanh Công ty TNHH Tân Nhiên, Tây Ninh cho rằng khi các tuyến giao thông chiến lược được hình thành, doanh nghiệp sẽ tối ưu thời gian vận chuyển, giảm chi phí logistics, đồng thời thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao từ các địa phương lân cận.

“Cộng đồng doanh nghiệp ở Tây Ninh đang rất kỳ vọng vào các tuyến cao tốc. Khi giao thông liên vùng được kết nối thông suốt, thời gian đi lại và vận chuyển giữa các tỉnh sẽ rút ngắn đáng kể, mở ra không gian kinh doanh và cơ hội phát triển lớn cho doanh nghiệp. Riêng với chúng tôi, hạ tầng giao thông thuận lợi còn giúp thu hút nguồn lao động dồi dào hơn, đặc biệt là nhân lực có trình độ và chuyên môn, qua đó tạo điều kiện để nhà máy và doanh nghiệp nâng cấp, phát triển nhanh và bền vững hơn”

Cùng với cơ hội mở ra từ hạ tầng, Tây Ninh mới cũng đối mặt những yêu cầu không nhỏ về giải phóng mặt bằng, tái định cư và chuyển đổi sinh kế. Tuy nhiên, với định hướng phát triển gắn chặt giữa giao thông, kinh tế cửa khẩu và an sinh xã hội, các tuyến đường mới không chỉ rút ngắn khoảng cách địa lý mà còn mở ra dư địa tăng trưởng dài hạn, tạo nền tảng để Tây Ninh vươn lên trở thành trung tâm trung chuyển, sản xuất và dịch vụ mới của vùng trong giai đoạn tới.

Nguyễn Quang/VOV-TPHCM