Kinh tế cuối tuần: Động lực mới thúc đẩy tiêu dùng dịch vụ và phát triển du lịch TP.HCM

Tiềm năng và dư địa phát triển

Tiềm năng đầu tiên đến từ quy mô thị trường. TP.HCM là trung tâm kinh tế, tài chính, thương mại, giáo dục, y tế, văn hóa và đổi mới sáng tạo lớn nhất phía Nam; dân số đông, lực lượng lao động trẻ, tầng lớp trung lưu gia tăng, cộng đồng người nước ngoài và khách công vụ lớn. Đây là nguồn cầu nội tại rất quan trọng. Kinh tế đêm không nên chỉ trông chờ vào khách du lịch quốc tế, mà phải dựa trên sức mua của người dân Thành phố, sau đó nâng cấp thành sản phẩm phục vụ khách du lịch.

Tiềm năng thứ hai đến từ chuỗi tài nguyên du lịch đô thị. Thành phố có di tích lịch sử, bảo tàng, kiến trúc đô thị, chợ truyền thống, phố đi bộ, không gian ẩm thực, trung tâm thương mại, nhà hát, sân khấu, sự kiện thể thao, đường thủy và các khu vui chơi. Chiến lược phát triển du lịch đã nhận diện các nhóm sản phẩm quan trọng như văn hóa - lịch sử, MICE, thiên nhiên, vui chơi giải trí, mua sắm, đường thủy, chăm sóc sức khỏe và ẩm thực. Trong đó, nhiều nhóm sản phẩm có thể được kéo dài hoặc tái thiết kế cho ban đêm, đặc biệt là ẩm thực, mua sắm, hoạt động về đêm, giải trí, đường thủy và sự kiện.

Tiềm năng thứ ba đến từ lịch sự kiện. Thành phố đã có các sự kiện có thương hiệu như Lễ hội Áo dài, Ngày hội Du lịch, Lễ hội Sông nước, ITE HCMC, Tuần lễ Du lịch, Giải Marathon Quốc tế TP.HCM, các hoạt động famtrip – press trip, chương trình xúc tiến quốc tế và các sự kiện văn hóa - thể thao. Nếu mỗi sự kiện được bổ sung cấu phần đêm, gói lưu trú, tuyến vận tải, ưu đãi mua sắm, ẩm thực và truyền thông số, thì sự kiện không chỉ là hoạt động quảng bá mà trở thành hạ tầng mềm của kinh tế đêm.

Những điểm nghẽn

TS. Lê Trương Hiền Hòa

Điểm nghẽn đầu tiên là sản phẩm đêm còn thiên về ăn uống và vui chơi tự phát, thiếu các chương trình biểu diễn có khả năng trở thành lý do chính để du khách ở lại. Nhiều đô thị cạnh tranh trong khu vực có show biểu tượng, khu giải trí quy mô lớn, chợ đêm được quy hoạch, hoạt động đường sông về đêm, lễ hội ánh sáng, bảo tàng mở muộn và hệ sinh thái sự kiện cuối tuần. TP.HCM có nền tảng tốt nhưng cần một vài sản phẩm “đinh” đủ mạnh để tạo nhận diện quốc tế.

Điểm nghẽn thứ hai là hạ tầng phục vụ đêm chưa đồng bộ. Bãi đỗ xe, nhà vệ sinh công cộng, chiếu sáng nghệ thuật, biển chỉ dẫn đa ngữ, tuyến vận tải công cộng sau 22 giờ, điểm y tế - cứu hộ, an ninh du lịch, kiểm soát tiếng ồn và vệ sinh môi trường cần được thiết kế như điều kiện bắt buộc của khu đêm. Nếu hạ tầng không đi trước, việc mở rộng hoạt động đêm sẽ tạo áp lực lên cư dân và làm tăng chi phí quản lý.

Điểm nghẽn thứ ba là cơ chế điều phối còn phân tán. Kinh tế đêm liên quan đến du lịch, văn hóa - thể thao, công thương, giao thông, công an, y tế, môi trường, an toàn thực phẩm, xây dựng, thông tin - truyền thông và chính quyền phường/xã. Nếu thiếu đầu mối điều phối, doanh nghiệp khó xin phép, hoạt động khó duy trì định kỳ, cơ quan quản lý khó đo lường hiệu quả. Điểm nghẽn thứ tư là dữ liệu. Hiện nay, nhiều quyết định về kinh tế đêm vẫn dựa vào cảm nhận, trong khi cần dữ liệu về lượng khách, doanh thu, công suất lưu trú, phản ánh của cư dân, an toàn, vận tải và truyền thông xã hội để điều chỉnh chính sách theo thời gian thực.

Định hướng không gian từ điểm đến sang hệ sinh thái đêm

Định hướng không gian cần chuyển từ “điểm đêm” sang “cụm - tuyến - vùng đêm”. Ở lõi trung tâm, hành lang Nguyễn Huệ - Bạch Đằng - Thủ Thiêm có thể phát triển thành trục đô thị đêm, kết hợp phố đi bộ, bến thuyền, du thuyền, trình diễn ánh sáng, bảo tàng mở muộn, ẩm thực, mua sắm và show nghệ thuật. Đây là trục có khả năng tạo hình ảnh “Thành phố bên sông” về đêm, nâng cao giá trị sông Sài Gòn như một tài sản du lịch chiến lược.

Khu Chợ Lớn có thể được định vị là cụm văn hóa - ẩm thực - di sản đêm, khai thác kiến trúc, tín ngưỡng, ẩm thực người Hoa, phố nghề, lễ hội Nguyên tiêu và các tuyến đi bộ có thuyết minh. Khu Bùi Viện - Cống Quỳnh cần được nâng cấp từ mô hình phố đêm sôi động sang mô hình khu giải trí quốc tế an toàn, có kiểm soát tiếng ồn, camera, y tế, niêm yết giá, điểm hỗ trợ du khách và quy tắc ứng xử. Thủ Thiêm có thể trở thành không gian giải trí quy mô lớn, lễ hội ánh sáng, sự kiện âm nhạc, trình diễn công nghệ và công nghiệp văn hóa.

Ở các cực mở rộng, Cần Giờ cần phát triển kinh tế đêm sinh thái ở mức độ phù hợp, không thương mại hóa đại trà, ưu tiên quan sát thiên nhiên, giáo dục môi trường, trải nghiệm cộng đồng, ẩm thực địa phương, du lịch đường sông và mô hình carbon thấp. Vũng Tàu và Hồ Tràm có thể phát triển beach nightlife, sự kiện biển, thể thao biển, ẩm thực hải sản và nghỉ dưỡng cuối tuần. Bình Dương có thể phát triển kinh tế đêm phục vụ chuyên gia, MICE, golf, thể thao, trung tâm thương mại và cộng đồng người nước ngoài. Côn Đảo cần giữ định vị cao cấp, sinh thái, tâm linh, lịch sử và bảo tồn.

Định hướng sản phẩm "24/7"

Sản phẩm thứ nhất cần ưu tiên là “Sài Gòn đêm bên sông”. Đây có thể là tổ hợp du thuyền, tuyến đi bộ Bạch Đằng - Nguyễn Huệ, trình diễn ánh sáng, nghệ thuật đường phố, ẩm thực ven sông và các điểm check-in về đêm. Sông Sài Gòn phải được xem là sân khấu mở của Thành phố. Nếu ban ngày sông là cảnh quan và giao thông, ban đêm sông có thể là biểu tượng trải nghiệm, kết nối du lịch đường thủy với kinh tế đêm và công nghiệp văn hóa.

Sản phẩm thứ hai là “52 tuần lễ đêm TP.HCM”. Thay vì chỉ tổ chức các sự kiện rời rạc, Thành phố có thể thiết kế lịch chủ đề theo tuần: tuần ẩm thực, tuần áo dài, tuần sông nước, tuần âm nhạc, tuần thể thao, tuần Chợ Lớn, tuần Cần Giờ xanh, tuần city & sea, tuần MICE, tuần mua sắm, tuần sáng tạo trẻ. Mỗi tuần có một điểm neo, một gói ưu đãi, một tuyến vận tải, một thông điệp truyền thông và một bộ chỉ số đo lường.

Sản phẩm thứ ba là gói “48 giờ cuối tuần”. Các gói có thể gồm “Sài Gòn 48 giờ” cho khách quốc tế; “Family Weekend” cho gia đình; “Sport - Golf - Wellness Weekend” cho người trẻ, chuyên gia và khách MICE; “City - Sea Weekend” kết hợp trung tâm với biển; “Creative Weekend” gắn với công nghiệp văn hóa; “Green Weekend” gắn với Cần Giờ và du lịch carbon thấp. Mỗi gói cần có lịch trình, kênh bán, vận tải, ưu đãi, doanh nghiệp tham gia, tiêu chuẩn chất lượng và dữ liệu đánh giá.

Vận tải, hạ tầng và tiện ích đêm

Không thể có kinh tế đêm chất lượng nếu thiếu vận tải đêm. Thành phố cần thí điểm tuyến bus đêm vòng trung tâm kết nối bến Bạch Đằng, phố đi bộ, Chợ Lớn, Bùi Viện, Thủ Thiêm, các khách sạn lớn, metro, bãi đỗ xe và các điểm sự kiện. Vào cuối tuần, lễ hội và mùa cao điểm, có thể kéo dài giờ hoạt động một số tuyến vận tải công cộng, tổ chức shuttle bus đến điểm sự kiện, điểm đón trả khách du lịch và bãi đỗ trung chuyển để giảm áp lực giao thông cá nhân.

Hạ tầng đêm cần được chuẩn hóa theo nguyên tắc “an toàn trước, trải nghiệm sau”. Các khu đêm thí điểm phải có chiếu sáng phù hợp, nhà vệ sinh công cộng đạt chuẩn, thùng rác, vệ sinh môi trường, điểm y tế, cứu hộ, camera, biển chỉ dẫn đa ngữ, điểm hỗ trợ du khách, điểm an toàn cho phụ nữ và trẻ em, quy trình phản ứng nhanh khi có sự cố. Đối với khu ven sông, ven biển và khu đông người, phải có phương án cứu hộ, phòng cháy chữa cháy, thoát nạn và kiểm soát sức chứa.

Về tiện ích số, cần xây dựng bản đồ đêm của Thành phố trên nền tảng du lịch số, tích hợp lịch sự kiện, địa điểm mở muộn, tuyến vận tải, bãi đỗ, nhà vệ sinh, điểm hỗ trợ, khuyến mãi, phản ánh hiện trường và thông tin an toàn. Khi người dân và du khách biết rõ đi đâu, đi bằng gì, chi phí thế nào, có sự kiện gì và phản ánh ở đâu, mức độ tham gia sẽ tăng. Hạ tầng số vì vậy là một phần của hạ tầng du lịch, không phải nhiệm vụ phụ trợ.

Quản trị rủi ro và tiêu chuẩn khu đêm an toàn

Kinh tế đêm muốn bền vững phải dung hòa ba lợi ích: doanh nghiệp có điều kiện kinh doanh, du khách có trải nghiệm tốt, cư dân có môi trường sống an toàn và yên ổn. Vì vậy, Thành phố cần ban hành bộ tiêu chuẩn khu đêm an toàn, có thể tham khảo tinh thần chứng nhận “Cờ Tím” của quốc tế nhưng Việt hóa theo điều kiện địa phương. Bộ tiêu chuẩn cần bao gồm an ninh, vệ sinh, chiếu sáng, niêm yết giá, ứng xử văn minh, kiểm soát tiếng ồn, an toàn phụ nữ, tiếp cận người khuyết tật, giao thông, môi trường và phản ứng sự cố.

Nguyên tắc “Agent of Change” cần được nghiên cứu áp dụng trong quy hoạch, cấp phép và cải tạo công trình tại khu đêm. Bên đến sau hoặc bên tạo ra thay đổi lớn phải có trách nhiệm giảm tác động, cách âm, điều tiết dòng khách và tuân thủ tiêu chuẩn. Điều này giúp hạn chế tình trạng xung đột giữa cơ sở kinh doanh và cư dân, giữa hoạt động văn hóa - giải trí và quyền nghỉ ngơi của cộng đồng. Thành phố cũng cần cơ chế hòa giải ban đêm để xử lý tranh chấp nhanh, giảm phụ thuộc vào biện pháp hành chính cứng.

Quản trị rủi ro không có nghĩa là hạn chế sáng tạo. Ngược lại, tiêu chuẩn rõ ràng sẽ tạo niềm tin cho nhà đầu tư và doanh nghiệp. Khi doanh nghiệp biết khu vực nào được làm, điều kiện gì phải đáp ứng, thời gian xử lý thủ tục bao lâu, tiêu chuẩn kiểm tra thế nào và dữ liệu được đánh giá ra sao, họ sẽ mạnh dạn đầu tư dài hạn. Nhà nước chuyển từ tư duy “xin - cho” sang tư duy thiết lập luật chơi, giám sát bằng dữ liệu và hỗ trợ phát triển có điều kiện.

Chuyển đổi số và nền tảng dữ liệu kinh tế đêm

Một điểm mới quan trọng trong các tài liệu tham khảo là mô hình nền tảng cộng đồng phi tập trung cho kinh tế ban đêm và bản sao số đô thị. Kinh nghiệm thử nghiệm tại Nha Trang cho thấy dữ liệu thời gian thực, bản đồ tương tác, mô phỏng kịch bản, phản hồi của cộng đồng và giao diện dễ sử dụng có thể giúp quy hoạch kinh tế đêm minh bạch, có sự tham gia và hiệu quả hơn. Đối với TP.HCM, bài học này rất đáng chú ý vì kinh tế đêm là lĩnh vực động, thay đổi theo giờ, theo ngày, theo sự kiện, theo mùa và theo dòng khách.

Thành phố cần xây dựng bảng điều khiển dữ liệu kinh tế đêm gắn với Đề án du lịch thông minh. Giai đoạn đầu có thể thu thập các dữ liệu dễ triển khai như lịch sự kiện, số lượng khách tham gia, công suất lưu trú cuối tuần, phản ánh du khách, phản ánh cư dân, tình hình giao thông, an ninh, vệ sinh, truyền thông xã hội. Giai đoạn tiếp theo mở rộng sang dữ liệu chi tiêu, dòng người, nguồn khách, hành vi đặt dịch vụ, sức chứa khu đêm, dự báo nhu cầu và hiệu quả truyền thông.

Về dài hạn, Thành phố có thể nghiên cứu HCMC Tourism Digital Control Tower - trung tâm điều hành số du lịch theo thời gian thực. Trung tâm này không nhất thiết phải triển khai ngay ở quy mô lớn, nhưng cần bắt đầu bằng một mô hình gọn: dashboard lãnh đạo, bản đồ sự kiện, dữ liệu lưu trú, dữ liệu điểm đến, phản ánh hiện trường, cảnh báo an toàn và báo cáo tự động. Dữ liệu không thay thế quyết định quản lý, nhưng giúp quyết định nhanh hơn, chính xác hơn và có căn cứ hơn.

Cơ chế, chính sách và thiết chế điều phối

Kinh tế đêm mang tính chất liên ngành sâu sắc, do đó đòi hỏi một thiết chế điều phối tập trung và đủ mạnh. Đề xuất Thành phố nghiên cứu thành lập Tổ công tác liên ngành hoặc "Văn phòng kinh tế 24 giờ" phù hợp với khung pháp lý hiện hành, đóng vai trò đầu mối thống nhất trong công tác cấp phép, chuẩn hóa tiêu chuẩn, thanh tra - kiểm tra, xử lý sự cố, quản trị dữ liệu và hỗ trợ doanh nghiệp tại các phân khu thí điểm. Bản chất của thiết chế này không phải là tạo thêm rào cản thủ tục hành chính, mà là kiện toàn cơ chế "một cửa" nhằm khắc phục triệt để tình trạng phân tán trách nhiệm giữa các sở, ngành và địa phương.

Song song đó, cần sớm xây dựng và ban hành cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) đối với lĩnh vực kinh tế đêm tại một số khu vực trọng điểm đủ điều kiện. Cơ chế này phải được xác lập bằng một bộ tiêu chí minh bạch về mục tiêu, thời hạn, phạm vi và phương pháp đánh giá kết quả. Các nhóm chính sách trọng tâm cần ưu tiên thí điểm bao gồm: khung giờ hoạt động linh hoạt; cơ chế khai thác không gian công cộng có điều kiện; tổ chức sự kiện và biểu diễn nghệ thuật đường phố; du lịch đường thủy ban đêm; quy hoạch chợ đêm theo chủ đề; mạng lưới vận tải công cộng ban đêm; phát hành thẻ du lịch thông minh (City pass) và hệ thống vé tích hợp; áp dụng bộ tiêu chuẩn khu đêm an toàn; cũng như thiết lập cơ chế chia sẻ dữ liệu liên thông giữa khối doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước.

Về chính sách tài chính và huy động nguồn lực, cần đẩy mạnh xã hội hóa và áp dụng phương thức đối tác công tư (PPP) đối với các hạng mục có khả năng thu hồi vốn, điển hình như: hệ thống chiếu sáng nghệ thuật, bãi đỗ xe thông minh, bến du thuyền, các chương trình biểu diễn nghệ thuật quy mô lớn, khu phức hợp ẩm thực, chợ đêm, quảng trường sự kiện, cùng các nền tảng số và truyền thông điểm đến. Trong đó, cần phân định rõ chức năng: Ngân sách nhà nước đóng vai trò kiến tạo, ưu tiên đầu tư cho hạ tầng nền tảng, thiết lập tiêu chuẩn, xây dựng cơ sở dữ liệu, bảo đảm an ninh trật tự, xúc tiến quảng bá chung và hỗ trợ không gian thí điểm; trong khi cộng đồng doanh nghiệp sẽ là chủ thể trực tiếp đầu tư sản phẩm, vận hành khai thác và không ngừng sáng tạo các giá trị trải nghiệm mới cho du khách.

Liên kết kinh tế đêm với MICE, sự kiện và công nghiệp văn hóa

MICE và sự kiện là nhóm sản phẩm có khả năng kích hoạt kinh tế đêm mạnh nhất. Khách MICE thường có lịch làm việc ban ngày và nhu cầu tiêu dùng ban đêm rõ rệt: ăn tối, gặp gỡ đối tác, tham quan ngắn, mua sắm, giải trí, thưởng thức nghệ thuật, trải nghiệm văn hóa địa phương. Nếu Thành phố thiết kế gói “MICE after dark” cho từng hội nghị, từng đoàn khách, từng sự kiện quốc tế, thì mỗi hội nghị sẽ kéo theo doanh thu cho nhà hàng, vận tải, biểu diễn, bán lẻ, khách sạn và điểm đến.

Công nghiệp văn hóa là linh hồn của kinh tế đêm. Một thành phố không thể cạnh tranh chỉ bằng việc mở cửa muộn; điều làm du khách nhớ là câu chuyện, âm nhạc, ánh sáng, biểu diễn, ẩm thực, kiến trúc, nghệ thuật, thời trang, điện ảnh, thiết kế và phong cách sống. TP.HCM có cộng đồng sáng tạo lớn, doanh nghiệp sự kiện mạnh, nghệ sĩ, nhà thiết kế, startup công nghệ và hệ sinh thái truyền thông năng động. Cần biến nguồn lực này thành sản phẩm du lịch đêm, không chỉ là hoạt động giải trí.

Đề xuất Thành phố phát triển ít nhất một mega show hoặc chương trình nghệ thuật biểu tượng về đêm trước năm 2030. Nội dung có thể kể câu chuyện Sài Gòn - TP.HCM - đô thị bên sông - cửa ngõ hội nhập - thành phố nghĩa tình - thành phố sáng tạo. Khi có một sản phẩm biểu tượng, ngành du lịch có thể bán vé, truyền thông quốc tế, kết nối khách MICE, khách tàu biển, khách cuối tuần và khách nội địa. Đây là bước chuyển từ “đêm có nhiều hoạt động” sang “đêm có sản phẩm chủ lực”.

Phát triển du lịch xanh, Cần Giờ và hành lang sông - biển - đảo

Trong phát triển kinh tế đêm, cần đặc biệt thận trọng với các không gian sinh thái nhạy cảm như Cần Giờ và Côn Đảo. Cần Giờ là khu dự trữ sinh quyển thế giới, có giá trị sinh thái, giáo dục môi trường và du lịch carbon thấp. Vì vậy, kinh tế đêm tại Cần Giờ không nên đi theo mô hình đại trà, ồn ào, tiêu thụ năng lượng lớn, mà nên là “eco night”: quan sát thiên nhiên, trải nghiệm cộng đồng, ẩm thực địa phương, kể chuyện rừng ngập mặn, tuyến sông đêm có kiểm soát, giáo dục môi trường và sản phẩm Net Zero.

Hành lang sông - biển - đảo là lợi thế rất lớn của Thành phố sau hợp nhất. Sông Sài Gòn, Cần Giờ, Vũng Tàu, Hồ Tràm, Côn Đảo, Cái Mép - Thị Vải và hệ thống bến cảng có thể hình thành Blue Tourism Corridor. Về ban đêm, hành lang này có thể phát triển du thuyền, marina, sự kiện ven sông, beach nightlife có kiểm soát, ẩm thực hải sản, thể thao biển, tàu biển, city & sea weekend. Tuy nhiên, cần đặt tiêu chuẩn môi trường, an toàn, sức chứa và bảo tồn lên hàng đầu.

Du lịch xanh cũng cần được chuyển thành tiêu chí cụ thể: khách sạn xanh, sự kiện xanh, điểm đến xanh, tour carbon thấp, quản lý rác thải, giảm nhựa dùng một lần, tiết kiệm năng lượng, giao thông sạch, truyền thông trách nhiệm. Khi kinh tế đêm phát triển, tiêu thụ năng lượng và phát sinh rác có thể tăng; do đó, tiêu chí xanh phải được tích hợp ngay từ đầu, tránh tình trạng phát triển trước, xử lý hậu quả sau.

Bộ chỉ số và lộ trình phát triển

Muốn kinh tế đêm phát triển bền vững, cần đo lường đúng. Bộ chỉ số không nên chỉ đếm số sự kiện hoặc số khách tham gia, mà phải đo giá trị kinh tế, chất lượng trải nghiệm, an toàn, môi trường, sự hài lòng của cư dân và mức độ tham gia của doanh nghiệp. Nhóm chỉ số kinh tế - du lịch gồm doanh thu sau 18 giờ, chi tiêu ban đêm trên mỗi khách, thời gian lưu trú, công suất lưu trú cuối tuần, doanh thu nhà hàng - bán lẻ - vận tải - sự kiện, số vé bán ra và tỷ lệ quay lại.

Giai đoạn 2026 nên là giai đoạn khởi động có kiểm soát. Thành phố lựa chọn 5 - 8 khu vực thí điểm, xác định rõ mô hình từng khu, ban hành bộ tiêu chuẩn khu đêm an toàn, thiết lập cơ chế điều phối liên ngành, xây dựng bản đồ dữ liệu đêm, thí điểm một số tuyến vận tải đêm cuối tuần, tích hợp lịch sự kiện du lịch và công bố các gói trải nghiệm 48 giờ. Ngay trong năm đầu, cần có sản phẩm nhìn thấy được để tạo niềm tin cho doanh nghiệp và người dân.

Giai đoạn 2027 - 2028 là giai đoạn chuẩn hóa và mở rộng. Thành phố đánh giá từng khu thí điểm theo bộ KPI, chuẩn hóa quy trình cấp phép, nhân rộng mô hình hiệu quả, phát triển city pass, đưa thêm bảo tàng - di tích - nhà hát - trung tâm thương mại - bến thuyền vào hệ sinh thái đêm, thu hút doanh nghiệp đầu tư show nghệ thuật, chợ đêm chủ đề, du lịch sông đêm và sự kiện quốc tế. Đây cũng là giai đoạn cần nâng cấp dữ liệu từ báo cáo thủ công sang dashboard bán tự động.

Giai đoạn 2029 - 2030 là giai đoạn định vị khu vực. Thành phố hướng đến mục tiêu có một số khu đêm đạt chuẩn, ít nhất một sản phẩm nghệ thuật biểu tượng, một trục du lịch sông đêm chất lượng quốc tế, lịch sự kiện đêm quanh năm, hệ thống city pass vận hành ổn định và dữ liệu kinh tế đêm phục vụ điều hành. Khi đó, kinh tế đêm có thể trở thành một trụ cột trong thương hiệu điểm đến: TP.HCM - điểm đến trải nghiệm sống động 24/7 của khu vực.

Vai trò của ngành du lịch

Ngành du lịch đóng vai trò hạt nhân kết nối nguồn lực để biến kinh tế đêm thành chuỗi sản phẩm điểm đến chiến lược. Sở Du lịch cần tập trung vào ba nhiệm vụ trọng tâm sau:

Thứ nhất, kiến tạo hệ sinh thái sản phẩm: Phối hợp xây dựng bản đồ số hóa sản phẩm đêm (tuyến điểm, sự kiện, lưu trú, nhà hàng, bến thuyền, mua sắm...). Từ đó, thiết kế các gói dịch vụ "may đo" cho từng phân khúc: khách quốc tế, nội địa, MICE, gia đình, chuyên gia và khách tàu biển.

Thứ hai, dẫn dắt chiến lược truyền thông: Tận dụng đa dạng nền tảng số và truyền thông quốc tế để định vị “Đêm Thành phố” thành một thương hiệu độc lập. Chuyển đổi phương thức từ quảng bá điểm đến sang nghệ thuật kể chuyện (storytelling) để gợi ý cụ thể các trải nghiệm ăn uống, mua sắm sau 18 giờ và thiết kế hành trình 48 giờ cuối tuần.

Thứ ba, chuẩn hóa dịch vụ và nhân lực: Thiết lập môi trường dịch vụ minh bạch, văn minh và an toàn. Phối hợp với các hiệp hội, cơ sở đào tạo để xây dựng chương trình bồi dưỡng đặc thù cho lao động ca đêm, chú trọng kỹ năng giao tiếp đa ngữ, sơ cấp cứu, xử lý tình huống và phục vụ dòng khách cao cấp.

Kiến nghị đối với Thành phố

Một là, thống nhất quan điểm chỉ đạo: Phát triển hệ sinh thái đêm văn minh, an toàn, kiên quyết không đánh đổi môi trường sống của cư dân và chấm dứt tình trạng tự phát. Giao cơ quan đầu mối khẩn trương hoàn thiện Đề án phát triển kinh tế đêm TP.HCM giai đoạn 2026 - 2030.

Hai là, áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox): Cho phép thí điểm tại các phân khu đủ điều kiện (trục Nguyễn Huệ - Bạch Đằng - Thủ Thiêm, Chợ Lớn, Bùi Viện, Cần Giờ, Vũng Tàu, Hồ Tràm, Bình Dương). Mỗi khu vực phải có định vị riêng biệt, kèm theo quy chế phối hợp, tiêu chuẩn cấp phép và công cụ đánh giá định kỳ.

Ba là, đẩy mạnh hình thức đối tác công tư (PPP): Ưu tiên huy động nguồn lực xã hội hóa để đầu tư các hạ tầng thiết yếu như: chiếu sáng nghệ thuật, bãi đỗ xe, bến du thuyền, mạng lưới vận tải ban đêm và nền tảng dữ liệu số.

Bốn là, hệ thống hóa lịch sự kiện: Ban hành và công bố sớm Lịch sự kiện đêm và chuỗi 48 giờ cuối tuần cấp Thành phố theo chu kỳ năm, làm cơ sở để doanh nghiệp thiết kế sản phẩm và du khách lên kế hoạch lưu trú.

Năm là, kiến tạo sản phẩm chủ lực: Dồn lực phát triển ít nhất một chương trình nghệ thuật biểu diễn mang tính biểu tượng và một tuyến du lịch đường thủy ban đêm đạt chuẩn quốc tế.

Sáu là, hoàn thiện tiêu chuẩn an toàn: Khẩn trương ban hành Bộ tiêu chí khu đêm an toàn, quy tắc bảo đảm an toàn cho phụ nữ và thiết lập cơ chế hòa giải xung đột nhanh chóng giữa cư dân với cơ sở kinh doanh.

Bảy là, gắn kết mật thiết với chuyển đổi số: Đẩy mạnh ứng dụng thẻ du lịch thông minh, số hóa dữ liệu đo lường chi tiêu, lồng ghép vào các chiến dịch truyền thông quốc tế và xúc tiến đầu tư.

Phát triển kinh tế đêm và kinh tế 48 giờ cuối tuần không chỉ là giải pháp đa dạng hóa sản phẩm du lịch, mà chính là chìa khóa chiến lược để TP.HCM mở rộng không gian tăng trưởng kinh tế dịch vụ theo chiều sâu. Thay vì chỉ tập trung vào việc gia tăng số lượng khách cơ học, Thành phố cần hướng đến các mục tiêu cốt lõi mang lại giá trị thực chất hơn: Gia tăng thời gian lưu trú, tối đa hóa mức chi tiêu, nâng tầm chất lượng trải nghiệm, kiến tạo việc làm mới, đánh thức sức sống đô thị và định vị lại thương hiệu điểm đến trên trường quốc tế. Để hiện thực hóa mục tiêu này, đã đến lúc Thành phố cần tạo ra bước chuyển mang tính bước ngoặt trong tư duy quản lý: từ việc phó mặc cho một “đêm sôi động tự phát” sang việc kiến tạo một “hệ sinh thái đêm được quản trị thông minh”.

Thực tiễn cho thấy, nếu tiếp tục duy trì phương thức phát triển phân tán và rời rạc, các tụ điểm ban đêm dù có đông đúc cũng chỉ mang lại giá trị gia tăng thấp, đi kèm rủi ro khó kiểm soát và không thể kết tinh thành một thương hiệu điểm đến vững chắc. Ngược lại, nếu Thành phố quy hoạch và tích hợp đồng bộ được các lớp không gian, chuỗi sản phẩm, hạ tầng giao thông, bộ tiêu chuẩn dịch vụ và nền tảng dữ liệu điều hành, kinh tế đêm chắc chắn sẽ trở thành trụ cột chủ lực của nền kinh tế trải nghiệm. Đặc biệt, sự giao thoa chiến lược giữa kinh tế đêm với hệ sinh thái sự kiện MICE, công nghiệp văn hóa, chuỗi liên kết sông - biển - đảo, du lịch xanh và mạng lưới thẻ du lịch thông minh sẽ tạo ra một mô hình đô thị 24/7 hoàn toàn khác biệt, vượt trội so với nhiều thành phố cạnh tranh trong khu vực.