Kinh tế Đức phục hồi mong manh, chưa thấy dấu hiệu của một chu kỳ bùng nổ mới

Giá năng lượng tiếp tục là một trở ngại đối với nền kinh tế Đức. (Nguồn: The Telegraph)

Theo dự báo mới nhất của các viện nghiên cứu kinh tế, Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Đức được dự báo tăng 1,3% trong năm 2026 và 1,1% trong năm 2027, cao hơn đáng kể so với dự báo đưa ra vào mùa Xuân.

Xuất khẩu và đầu tư công “tiếp sức” cho tăng trưởng

Theo các chuyên gia, kinh tế toàn cầu đang duy trì đà tăng trưởng tốt hơn dự kiến, qua đó tạo thêm động lực cho kinh tế Đức phục hồi. Bất chấp những bất ổn địa chính trị, nhu cầu trên thị trường quốc tế vẫn tương đối mạnh, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp xuất khẩu của Đức.

Ông Oliver Holtemoller, chuyên gia thuộc Viện Nghiên cứu Kinh tế Leibniz ở Halle cho biết, diễn biến tích cực của kinh tế thế giới đang mang lại lợi ích cho khu vực xuất khẩu Đức. Cùng với đó, làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) cũng tạo thêm nhu cầu đối với các sản phẩm và dịch vụ của doanh nghiệp Đức.

Xung đột ở Iran làm gián đoạn nguồn cung từ một số đối thủ cạnh tranh cũng góp phần thúc đẩy nhu cầu đối với các sản phẩm hóa chất của “đầu tàu” kinh tế châu Âu sử dụng dầu mỏ và khí tự nhiên.

Trong khi đó, làn sóng xây dựng các trung tâm dữ liệu phục vụ AI đang tạo thêm đơn hàng cho doanh nghiệp Đức, đặc biệt trong lĩnh vực máy móc, thiết bị năng lượng và các dịch vụ công nghệ thông tin, truyền thông.

Chi tiêu của chính phủ cho cơ sở hạ tầng và quốc phòng cũng trở thành một động lực quan trọng. Tuy nhiên, các viện nghiên cứu cho rằng, yếu tố này khó duy trì trong dài hạn. Đến năm 2028, tăng trưởng kinh tế Đức được dự báo chỉ còn 0,4%.

Ông Stefan Kooths thuộc Viện Kinh tế Thế giới Kiel (IfW) nhận định: “Các động lực tăng trưởng sẽ dần suy yếu. Giá năng lượng cao, thiếu lao động có tay nghề, dân số già hóa và nhiều năm đầu tư thấp của doanh nghiệp đang tiếp tục kìm hãm nền kinh tế”.

Vì lý do đó, các chuyên gia cảnh báo, không nên xem những số liệu tăng trưởng tích cực hiện nay là dấu hiệu cho một chu kỳ bùng nổ mới của kinh tế Đức.

Tăng trưởng phụ thuộc vào chi tiêu công và nợ

Trong quá trình phục hồi, chính phủ Đức đang đóng vai trò quan trọng. Chính phủ đã quyết định tăng mạnh đầu tư cho hiện đại hóa cơ sở hạ tầng và lực lượng vũ trang.

Trong ngắn hạn, nguồn chi bổ sung giúp tạo thêm đơn hàng cho doanh nghiệp và hỗ trợ việc làm. Đầu tư vào đường bộ, đường sắt, hạ tầng số và trang thiết bị quân sự cũng được kỳ vọng góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của Đức.

Các chuyên gia kinh tế thừa nhận, chi tiêu công đang tạo tác động tích cực, đặc biệt trong bối cảnh người tiêu dùng thận trọng với chi tiêu và nhiều doanh nghiệp trì hoãn các kế hoạch đầu tư.

Tuy nhiên, vấn đề nằm ở nguồn tài chính cho các khoản chi này. Phần lớn được thực hiện thông qua vay nợ, khiến áp lực tài khóa ngày càng lớn.

Theo dự báo, thâm hụt ngân sách của Đức sẽ tăng từ 4,1% GDP trong năm nay lên 4,7% GDP vào năm 2028. Trong khi đó, chi phí trả lãi cũng tăng, đồng nghĩa ngân sách tương lai sẽ phải dành tỷ trọng ngày càng lớn để phục vụ nghĩa vụ nợ.

Ông Holtemoller cho rằng, Đức đang đối mặt với hai thách thức lớn là vấn đề nhân khẩu học và an ninh năng lượng, trong đó giá năng lượng tiếp tục là một trở ngại đối với nền kinh tế.

Nhiều nhà đầu tư đang thận trọng vì chưa biết rõ môi trường kinh doanh tại Đức sẽ thay đổi theo hướng nào. Hình ảnh bên trong một ga tàu tại Đức. (Nguồn: Ansa)

Nhân lực thiếu, công nghiệp thu hẹp, doanh nghiệp dè dặt

Một trong những thách thức lớn nhất của Đức hiện nay là lực lượng lao động suy giảm. Để giải bài toán này, ông Holtemoller cho rằng, Berlin cần cởi mở hơn trong việc thu hút lao động có tay nghề từ nước ngoài.

Về cải cách lương hưu, các nhà kinh tế cũng kêu gọi xem xét quy định cho phép người lao động nghỉ hưu sớm sau 45 năm đóng góp mà không bị giảm quyền lợi. Theo họ, việc duy trì chính sách này có thể khiến áp lực đối với hệ thống hưu trí gia tăng trong bối cảnh dân số già hóa.

Trong khi chính phủ đang huy động nguồn lực lớn cho đầu tư, động lực của khu vực tư nhân vẫn chưa tương xứng.

Ông Kooths cho rằng, nhiều nhà đầu tư đang thận trọng vì chưa biết rõ môi trường kinh doanh tại Đức sẽ thay đổi theo hướng nào.

Bà Helena Melnikov, Giám đốc điều hành Phòng Thương mại và Công nghiệp Đức nêu quan điểm: “Doanh nghiệp hiện cần những quyết định cụ thể. Đức cần đẩy nhanh cải cách bằng cách giảm chi phí, cắt giảm thủ tục hành chính, đơn giản hóa quy trình và hiện đại hóa cơ sở hạ tầng”.

Ngoài ra, từng là một trong những trung tâm công nghiệp lớn của châu Âu, Đức đang chứng kiến khu vực sản xuất tiếp tục thu hẹp. Khoảng 15.000 việc làm trong ngành công nghiệp bị mất mỗi tháng, trong đó các lĩnh vực như ô tô, cơ khí và kim loại chịu ảnh hưởng đáng kể.

Ở chiều ngược lại, hai năm qua chứng kiến sự gia tăng số lượng doanh nghiệp khởi nghiệp trong các lĩnh vực số hóa và AI. Tuy nhiên, các nhà kinh tế cho rằng, nhóm doanh nghiệp mới này vẫn thiếu nguồn vốn hỗ trợ, đặc biệt ở giai đoạn mở rộng quy mô.

Hệ quả là nhiều doanh nghiệp có xu hướng chuyển sang Mỹ. Ông Timo Wollmershauser thuộc Viện ifo ở Munich nhận xét, Đức có thế mạnh trong nghiên cứu, phát triển và đăng ký bằng sáng chế nhưng không ít ý tưởng được hình thành tại quốc gia này lại tạo ra giá trị kinh tế ở nơi khác.

Cần một chương trình cải cách rõ ràng

Để cải thiện triển vọng tăng trưởng, các viện nghiên cứu kinh tế Đức đề xuất một loạt cải cách, trong đó có giới hạn mức đóng góp an sinh xã hội và tạo thêm động lực để người lao động lớn tuổi tiếp tục làm việc.

Đối với quá trình chuyển đổi năng lượng, các chuyên gia đề xuất tăng vai trò của tín hiệu giá và cho rằng, nền kinh tế lớn nhất châu Âu cần triển khai các biện pháp bảo vệ khí hậu ở cấp quốc gia mà không làm giảm sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Như vậy, đà phục hồi của kinh tế Đức đang dựa đáng kể vào chi tiêu công trong khi những vấn đề mang tính cấu trúc như năng lượng, nhân khẩu học, lao động và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp vẫn chưa được giải quyết triệt để.

Các số liệu tăng trưởng mới nhất vì thế cho thấy, nền kinh tế đang cải thiện, nhưng chưa đủ để khẳng định Đức đã bước vào một chu kỳ tăng trưởng bền vững.