Kinh tế Nga trước các thách thức địa chính trị

Kể từ khi xung đột tại Ukraine nổ ra vào cuối tháng 2/2022, Nga đã đồng thời áp dụng các biện pháp toàn diện để định hướng sản xuất hàng hóa, kiểm soát giá cả trong nước và thực hiện các bước đi khác nhằm giảm thiểu tác động của các lệnh trừng phạt.

Để thực hiện mục tiêu tự chủ trong nước và duy trì an ninh lương thực, một trong những giải pháp được Nga đưa ra là thành lập hệ thống chi nhánh thuộc Phòng Thương mại và Công nghiệp Nga để hỗ trợ các doanh nghiệp.

Các biện pháp đã được triển khai bao gồm làm việc trực tiếp với cộng đồng địa phương để giải quyết các yêu cầu về trang thiết bị chuyên dụng, quân phục và các nhu yếu phẩm khác; nỗ lực hỗ trợ trẻ em các vùng Kursk, Belgorod và Bryansk thông qua nguồn vốn từ các công ty, doanh nghiệp tư nhân và các nguồn khác.

Bên cạnh đó, Phòng Thương mại và Công nghiệp Nga đang đẩy mạnh hợp tác quốc tế và phối hợp với các nước thuộc Nam Bán cầu nhằm hỗ trợ các hoạt động kinh tế và cố gắng khai thác tối đa mạng lưới này.

Hướng tới những tầm cao mới

Trong một khía cạnh khác, Trung tâm Xuất khẩu Nga (REC) cũng đang đóng vai trò đáng kể trong lĩnh vực kinh tế và thương mại khi kết nối các doanh nghiệp trong nước với các quốc gia thân thiện với Nga. REC hoạt động trong khuôn khổ phát triển do Chính phủ Nga đề ra, nhằm đạt được mục tiêu tăng kim ngạch xuất khẩu lên 2/3 vào năm 2030 so với mức của năm 2023.

Theo đó, REC đang giải quyết các thách thức thương mại và kinh tế thông qua việc xác định tiềm năng xuất khẩu, vạch ra các thị trường khả thi, từ đó mở rộng hợp tác và liên kết. Đây chính là mục tiêu của chương trình "Made in Russia" (Sản xuất tại Nga) nhằm xây dựng nhu cầu mạnh mẽ đối với hàng hóa do Nga sản xuất và quảng bá các thương hiệu Nga.

Các biện pháp đã được REC triển khai chủ yếu trên ba phương diện:

Thứ nhất, thiết lập sự hiện diện lâu dài của các sản phẩm Nga trên thị trường nước ngoài bằng cách thúc đẩy chúng qua các kênh phân phối bán buôn, ký kết các thỏa thuận xuất khẩu với các nhà phân phối và phát triển mạng lưới cửa hàng bán lẻ "Made in Russia". Mạng lưới bán lẻ này đang phát triển sâu rộng nhất tại Trung Quốc.

Thứ hai, thúc đẩy các sản phẩm Nga thông qua các kênh thương mại điện tử, bao gồm cả sự hỗ trợ từ các blogger địa phương. REC đã khai trương 50 gian hàng trực tuyến bán các sản phẩm Nga dưới thương hiệu chung "Made in Russia" trên 21 nền tảng thương mại điện tử quốc tế lớn. Để quảng bá hiệu quả, Nga đã đưa sản phẩm lên các "kệ hàng ảo" của các nền tảng quốc tế, để người tiêu dùng địa phương có thể mua hàng hóa Nga tại các cửa hàng trực tuyến, từ đó dần hình thành thói quen lựa chọn sản phẩm Nga.

Thứ ba, hỗ trợ các doanh nghiệp tham gia hội chợ thương mại quốc tế và tìm kiếm cơ hội kinh doanh, vì đây là những công cụ cực kỳ hiệu quả để tạo nhu cầu cho các thương hiệu Nga và xây dựng quan hệ đối tác thương mại lâu dài. Các sáng kiến này giúp đẩy nhanh việc thiết lập mối quan hệ kinh doanh song phương, đồng thời quảng bá hình ảnh tích cực của nước Nga thông qua văn hóa, thể thao và du lịch.

Bất chấp những khó khăn khách quan mà các nhà xuất khẩu Nga phải đối mặt, khối lượng xuất khẩu phi tài nguyên, phi năng lượng ước tính của REC đã tăng 9% trong năm 2025 so với năm 2024, trong khi xuất khẩu ngành cơ khí chế tạo tăng 28%, và tỷ trọng của các nước thân thiện trong cơ cấu xuất khẩu đã đạt mức 86%, theo báo cáo từ REC.

Có thể thấy, con số tích cực này có được nhờ việc tích cực quảng bá thương hiệu một cách chiến lược tại các thị trường nước ngoài.

Trước hết, không một quốc gia nào có thể thành công trên trường quốc tế nếu không duy trì được vị thế vững chắc trong lĩnh vực xuất khẩu phi tài nguyên. Có thể thấy một cuộc cạnh tranh gay gắt đang diễn ra nhằm giành ảnh hưởng kinh tế và vị thế dẫn đầu, và xuất khẩu phi tài nguyên chính là công cụ hợp tác quốc tế, cũng là phương tiện để xây dựng các mối quan hệ đối tác và liên minh bền vững.

Thứ hai, trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế chậm lại, xuất khẩu cả tài nguyên và phi tài nguyên cũng là phương tiện để ổn định tình hình và khôi phục tăng trưởng kinh tế. Bởi lẽ, xuất khẩu mang lại các thị trường bổ sung giúp tăng doanh thu và đóng góp thuế, ngăn chặn tình trạng mất việc làm và thậm chí tạo ra các cơ hội việc làm mới.

Khi sự cạnh tranh trở nên ngày càng gay gắt, các đối thủ địa chính trị đã áp đặt các lệnh trừng phạt đối với Nga, từ đó làm suy yếu vị thế kinh tế.

Tuy nhiên, Nga về cơ bản đã đạt được mục tiêu then chốt của mình: nhanh chóng chuyển dịch trọng tâm sang các thị trường thân thiện, duy trì được sản lượng xuất khẩu và bước vào giai đoạn tăng trưởng bền vững.

Dự báo tương lai kinh tế Nga

Bất chấp các thách thức cả trong lẫn ngoài nước, nền kinh tế Nga nhìn chung vẫn ghi nhận mức tăng trưởng tương đối ổn định. Nga được đánh giá là một cường quốc dễ nhận diện ở vị trí trung tâm của bản đồ địa chính trị, đồng thời sở hữu sức mạnh kết nối và cơ hội địa chiến lược đa chiều.

Trong nhiều thập kỷ, mô hình phát triển toàn cầu được xây dựng xoay quanh một số lượng hạn chế các trung tâm tài chính, giải pháp công nghệ, trung tâm bảo hiểm và logistics, các cơ quan xếp hạng tín nhiệm và các đồng tiền dự trữ.

Nhưng ngày nay, Nga đang tập trung vào các "mô hình" kế hoạch đầu tư mới và thực hiện các bước phát triển khác nhau để bảo đảm khả năng tự chủ. Vì vậy, xứ sở bạch dương bắt đầu phát triển các giải pháp công nghệ của riêng mình, xây dựng các thể chế riêng và tự sản xuất hàng hóa cũng như dịch vụ, và các giải pháp nền tảng đó đang trở thành động lực thực sự cho tăng trưởng và phát triển kinh tế của Nga.

Ngoài thương mại, quá trình chuyển đổi sang khung vận hành dựa trên nền tảng đang tác động đến ngành vận tải, tài chính, logistics, du lịch, cũng như y tế, giáo dục, truyền thông và các lĩnh vực khác.

Như Tổng thống Nga Vladimir Putin từng nhấn mạnh trong bài phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế St. Petersburg vào tháng 6/2026, nước Nga đang trực tiếp trải qua những chuyển đổi mới do bối cảnh toàn cầu thay đổi. Các mối quan hệ đối tác mới đang hình thành, các giải pháp tài chính và công nghệ mới đang được phát triển, và khả năng tiếp cận các thị trường đầy hứa hẹn đang được mở rộng.

Để tận dụng tối đa những cơ hội này, Nga đang định hình các con đường phát triển của riêng mình, xây dựng các thương hiệu, tiêu chuẩn và năng lực tự cường thông qua việc tự giải quyết các vấn đề về tổ chức tài chính, hệ sinh thái giáo dục, cũng như các trung tâm khoa học và công nghệ.

Chính phủ Nga đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng bền vững cho nền kinh tế trong nước. Theo ông Putin, điều đó chỉ có thể đạt được dưới một điều kiện duy nhất: tăng cường đầu tư vốn và khởi động một chu kỳ đầu tư mới. Do đó, vị thế của Nga trong hệ thống kinh tế toàn cầu và tuyên bố vị thế dẫn đầu toàn cầu phụ thuộc vào khả năng tự bảo đảm chủ quyền của chính mình.