Kinh tế toàn cầu đang chậm lại do xung đột ở Trung Đông leo thang

Giá năng lượng đã tăng vọt trên toàn thế giới do lượng hàng vận chuyển qua eo biển Hormuz giảm mạnh. Ảnh TL minh họa

Chiến tranh đã dẫn đến sự sụt giảm mạnh lượng hàng hóa vận chuyển qua eo biển Hormuz, nơi thường vận chuyển một phần năm lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên của thế giới. Do nguồn cung giảm, giá năng lượng đã tăng vọt trên toàn thế giới.

Để đối phó với xung đột, các nhà kinh tế đã hạ thấp dự báo tăng trưởng toàn cầu trong năm nay, với Liên Hợp quốc hiện dự đoán mức tăng trưởng yếu nhất kể từ đại dịch Covid-19, hoặc nếu bỏ qua năm đặc biệt đó, thì đây sẽ là mức tăng trưởng yếu nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu.

Theo tờ Thời báo Phố Wall, các cuộc khảo sát cho thấy sự suy giảm dự kiến đang diễn ra, mặc dù Mỹ dường như ít bị ảnh hưởng tiêu cực hơn so với châu Âu và châu Á.

S&P cho biết, Chỉ số Nhà Quản trị mua hàng (PMI) của Mỹ - thước đo hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ và sản xuất - không thay đổi ở mức 51,7 trong tháng 5. Chỉ số dưới 50,0 cho thấy sự suy giảm, trong khi chỉ số trên ngưỡng đó cho thấy sự gia tăng hoạt động.

Tuy nhiên, khả năng phục hồi đó dường như phản ánh sự thúc đẩy sản xuất từ việc các doanh nghiệp đẩy nhanh tiến độ mua hàng nhằm tránh giá cả tăng cao hơn nữa trong tương lai, hoặc những khó khăn trong việc đảm bảo nguồn cung các sản phẩm cần thiết.

“Việc tích trữ hàng hóa để phòng ngừa rủi ro do lo ngại giá cả tiếp tục tăng và nguồn cung bị gián đoạn sẽ không kéo dài mãi mãi”, Chris Williamson, kinh tế trưởng của S&P Global Market Intelligence, cho biết.

Ngược lại với Mỹ, chỉ số PMI của khu vực đồng Euro đã giảm xuống 47,5 trong tháng 5, từ mức 48,8 trong tháng 4.

Điều đó đánh dấu mức giảm mạnh nhất về tổng hoạt động kinh tế kể từ tháng 10 năm 2023. S&P ước tính, các chỉ số PMI tháng 4 và tháng 5 cho thấy GDP khu vực đồng Euro giảm 0,2% trong quý 2, sau mức tăng nhẹ trong ba tháng đầu năm.

Tại Anh, sự sụt giảm mạnh nhất trong lĩnh vực dịch vụ kể từ tháng 1 năm 2021 đã dẫn đến sự suy giảm hoạt động kinh tế nói chung. Nền kinh tế Anh đã có khởi đầu năm mới mạnh mẽ hơn hầu hết các nền kinh tế khác, nhưng các cuộc khảo sát cho thấy đà tăng trưởng này đã nhanh chóng suy yếu.

Trong số các quốc gia được khảo sát, Pháp là nước chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, với chỉ số PMI quốc gia cho thấy mức giảm hoạt động lớn nhất kể từ cuối năm 2020, khi nền kinh tế toàn cầu đang trong giai đoạn khủng hoảng của đại dịch Covid-19.

Hoạt động kinh tế tại Đức cũng giảm tháng thứ hai liên tiếp, mặc dù ở mức độ khiêm tốn hơn.

Úc chứng kiến sự chuyển biến sang suy giảm, trong khi đơn đặt hàng mới giảm với tốc độ nhanh nhất trong hơn 4,5 năm. Thực tế, đơn đặt hàng mới đã giảm ở hầu hết các nền kinh tế được khảo sát, cho thấy sự suy giảm hoạt động dự kiến sẽ tiếp tục trong những tháng tới.

Mặc dù cuộc xung đột dường như đang làm chậm tăng trưởng kinh tế, nhưng nó cũng đang làm bùng phát trở lại lạm phát toàn cầu, vốn đã giảm xuống sau đợt tăng mạnh sau cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine năm 2022.

Tại Mỹ, các doanh nghiệp báo cáo chi phí của họ tăng với tốc độ nhanh nhất kể từ tháng 11 năm 2022, trong khi giá cả mà họ tính phí lại tăng với tốc độ nhanh nhất kể từ tháng 8 năm 2022.

Tại khu vực đồng Euro, giá cả đã tăng nhanh nhất trong 38 tháng. Dựa trên các xu hướng lịch sử, S&P ước tính những đợt tăng giá này cho thấy lạm phát giá tiêu dùng sẽ đạt khoảng 4% trong những tháng tới, gấp đôi mục tiêu của Ngân hàng Trung ương châu Âu.

Dữ liệu của S&P cũng cho thấy, các công ty Nhật Bản đã tăng giá bán trở lại trong tháng 5 để đối phó với chi phí leo thang. Đáng chú ý, tỷ lệ lạm phát chi phí - phản ánh tốc độ các doanh nghiệp tăng giá bán - trên cả hàng hóa và dịch vụ đã tăng mạnh nhất trong gần 19 năm, mặc dù tốc độ này vẫn chậm hơn so với mức tăng chi phí đầu vào.

Sự kết hợp giữa hoạt động kinh tế suy yếu và lạm phát gia tăng đặt các ngân hàng trung ương trước những lựa chọn khó khăn, vì bất kỳ biện pháp nào họ thực hiện để kiềm chế lạm phát đều có thể làm trầm trọng thêm tình trạng suy thoái kinh tế và mất việc làm đi kèm.

Các cuộc khảo sát chỉ ra sự sụt giảm về số lượng việc làm tại Mỹ, Pháp, Đức, Anh và Úc, mặc dù các doanh nghiệp ở Nhật Bản và Ấn Độ vẫn tiếp tục tuyển dụng thêm nhân viên.

“Tình trạng mất việc làm cũng đang trở nên đáng lo ngại và lan rộng khi niềm tin của giới kinh doanh vào sự phục hồi nhanh chóng trong bối cảnh kinh tế bất lợi ngày càng suy giảm”, ông Williamson cho biết.