Kinh tế vùng Vịnh 'tê liệt' trước đòn trả đũa của Iran

Tòa nhà Burj Khalifa và cụm công trình xung quanh sau một cuộc tấn công trả đũa của Iran nhắm vào các cơ sở quân sự ngoại quốc của Mỹ tại UAE. Ảnh: Reuters.

Theo Reuters, làn sóng tấn công này từ Iran không chỉ buộc các sân bay quốc tế phải đóng cửa, đình trệ hoạt động tại các cảng biển huyết mạch mà còn tạo ra những cú sốc dây chuyền tới thị trường kinh tế - tài chính toàn cầu.

Đòn trả đũa của Iran

Đòn tập kích của Tehran nhằm đáp trả liên quân Mỹ - Israel đã đánh thẳng vào các quốc gia vùng Vịnh, nơi vốn dành nhiều thập kỷ để xây dựng danh tiếng là những trung tâm giao thương an toàn và tin cậy bậc nhất thế giới.

Tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), ít nhất 3 người đã thiệt mạng và những tiếng nổ lớn tiếp tục được ghi nhận tại Dubai cũng như Abu Dhabi trong ngày thứ 3 liên tiếp.

Biến cố này đánh dấu sự sụp đổ của hình ảnh một Dubai "miễn nhiễm" với các xung đột khu vực, vốn là nền tảng giúp tiểu vương quốc này chuyển mình từ một làng chài nhỏ thành trung tâm du lịch xa xỉ và dịch vụ tài chính quốc tế.

Tác động kinh tế lan rộng khắp khu vực với những sắc thái khác nhau. Trong khi giá dầu leo thang tạo ra một "lớp đệm" tài khóa vững chắc cho các nhà sản xuất lớn như Saudi Arabia và Qatar nhờ nguồn thu và thanh khoản tăng mạnh, thì các mảng thương mại, logistics và du lịch tại UAE lại đang phải chịu áp lực nặng nề. Lo ngại về rủi ro hàng hải và tâm lý tiêu cực của nhà đầu tư quốc tế đang trở thành rào cản lớn đối với sự phục hồi ngắn hạn của khu vực này.

Thị trường chứng khoán vùng Vịnh đã phản ứng bằng một đợt bán tháo dữ dội ngay khi mở cửa phiên giao dịch.

Chỉ số tham chiếu của Saudi Arabia "bốc hơi" hơn 4% tại thời điểm mở cửa trước khi đóng cửa ở mức giảm 2,2%. Các thị trường tại Oman, Ai Cập và Qatar cũng ghi nhận mức sụt giảm đáng kể từ 1,4% đến 2,5%.

Trong một động thái hiếm hoi, UAE đã quyết định đóng cửa sàn giao dịch chứng khoán trong hai ngày đầu tuần, trong khi Kuwait đình chỉ giao dịch cho đến khi có thông báo mới nhằm ngăn chặn đà tháo chạy của dòng vốn.

Ảnh hưởng nhiều hơn những gì có thể thấy

Cuộc khủng hoảng cũng khiến thị trường năng lượng toàn cầu rúng động khi giá dầu thô Brent vọt lên mức hơn 78 USD/thùng vào ngày thứ Hai. Tại châu Á, các chỉ số chứng khoán chủ chốt từ Nhật Bản, Hong Kong đến Đài Loan (Trung Quốc) đều đồng loạt đỏ lửa.

Eo biển Hormuz bị phong tỏa khiến việc vận chuyển dầu mỏ toàn cầu bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Ảnh: Reuters.

Giới phân tích nhận định rằng thị trường sẽ tiếp tục trạng thái mong manh và biến động chừng nào các hành động quân sự vẫn còn tiếp diễn, đặc biệt khi các nhà đầu tư tổ chức quốc tế đang là nhóm tạo ra áp lực bán tháo mạnh nhất để quản trị rủi ro.

Thiệt hại về cơ sở hạ tầng đã giáng đòn trực diện vào biểu tượng thịnh vượng của khu vực vùng Vịnh. Sân bay quốc tế Dubai và sân bay Zayed tại Abu Dhabi đều ghi nhận hư hại, gây thương vong cho dân thường và làm tê liệt hoạt động hàng không. Tại cảng Jebel Ali, một bến tàu đã bốc cháy sau vụ đánh chặn tên lửa, đe dọa trực tiếp đến chuỗi cung ứng hàng hóa đi qua cửa ngõ này.

Ngành du lịch, vốn là niềm tự hào của Dubai, cũng chịu tổn thất nặng nề khi khách sạn Fairmont The Palm bị thiêu rụi một phần và biểu tượng Burj Al Arab cũng nằm trong danh sách các công trình bị hư hại.

Sự đứt gãy này xảy ra vào thời điểm đặc biệt nhạy cảm trong lịch trình kinh doanh của khu vực. Các cuộc tấn công rơi đúng vào tháng thánh lễ Ramadan, giai đoạn mà các bữa tiệc Iftar và Suhoor đóng vai trò là những sự kiện kết nối quan trọng nhất năm.

Hàng loạt buổi gặp gỡ của các tập đoàn khổng lồ như Emirates, Masdar, Mubadala và các cơ quan chính phủ đã bị hủy bỏ hoặc trì hoãn vô thời hạn. Đối với một nền kinh tế vận hành dựa trên các mối quan hệ cá nhân sâu sắc như vùng Vịnh, việc mất đi mùa kết nối Ramadan là một tổn thất vô hình nhưng nghiêm trọng.

Hiện tại, Mỹ, Anh và Liên minh châu Âu đã đồng loạt cập nhật cảnh báo đi lại, hối thúc công dân tránh các chuyến đi không cần thiết tới khu vực này. Các trung tâm trung chuyển hàng không chủ chốt bao gồm Dubai, Abu Dhabi và Doha đang bị hạn chế nghiêm ngặt do phần lớn không phận khu vực vẫn đang trong tình trạng đóng cửa để đảm bảo an toàn quân sự.

Tiến Lợi