Kinh tế - xã hội và đời sống của đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Cao Bằng cải thiện tích cực

Mô hình trồng thanh long đá tại Cao Bằng. Ảnh: HỒNG THOAN

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh Cao Bằng có bao nhiêu dân tộc sinh sống và cơ cấu dân số ra sao, thưa ông?

Ông Nông Quốc Khôi: Đồng bào sinh sống lâu đời thành cộng đồng tại tỉnh Cao Bằng hiện nay có 8 dân tộc: Tày, Nùng, Mông, Dao, Sán Chỉ, Lô Lô, Hoa và Kinh. Theo số liệu điều tra thực trạng 53 dân tộc thiểu số thì người Kinh trên địa bàn tỉnh chỉ chiếm 3,07%. Còn đồng bào các dân tộc thiểu số chiếm tới 96,93% và là tỉnh có tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số cao nhất cả nước.

Tổng dân số Cao Bằng khoảng 570.000 người, đứng thứ 33 toàn quốc (chỉ cao hơn dân số của tỉnh Lai Châu một ít). Quy mô kinh tế và thu ngân sách của tỉnh còn nhỏ. Tuy nhiên, các dân tộc ở Cao Bằng sống đan xen, hòa đồng, không có hiện tượng cát cứ địa bàn, tinh thần đoàn kết rất cao, không có tranh chấp mâu thuẫn về tín ngưỡng, tôn giáo hay sinh kế, địa bàn không có điểm nóng phức tạp.

Xin ông cho biết tình hình thực hiện các chính sách dân tộc, tôn giáo trên địa bàn tỉnh đang được thực hiện ra sao?

Ông Nông Quốc Khôi: Hiện nay, chúng ta đã chuyển sang mô hình mới - mô hình địa phương hai cấp theo chủ trương của Đảng, Nhà nước để gần dân và sát dân hơn. Chủ trương này là hoàn toàn đúng đắn, vì nhìn qua các số liệu liên quan đến phát triển kinh tế - xã hội và đời sống của đồng bào thì đang dần có sự cải thiện hết sức mạnh mẽ.

Với vai trò là cơ quan quản lý nhà nước về công tác dân tộc và tôn giáo trên địa bàn tỉnh Cao Bằng, chúng tôi cũng quan tâm đến hai vấn đề. Một là tình hình đời sống nhân dân, quá trình phát triển kinh tế - xã hội và tạo sinh kế. Hai là các chính sách an sinh xã hội mà đồng bào đang được tiếp cận.

Ông Nông Quốc Khôi - Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Cao Bằng. Ảnh: PHÚC KHANG

Tôi thấy trong thời gian qua, đời sống của đồng bào đã được cải thiện rất rõ rệt, đặc biệt là việc phát triển kinh tế - xã hội, những mô hình mới, cách làm hay để nâng cao đời sống của đồng bào. Nó thể hiện ở việc hàng năm chỉ số liên quan đến hộ nghèo, hộ cận nghèo trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số của tỉnh Cao Bằng giảm khá nhanh, trên 4%/năm, có những nơi giảm tới 5-6%/năm.

Cùng với đó, các chính sách an sinh xã hội cũng đã được quan tâm. Ví dụ như các chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước liên quan đến khám sức khỏe, giảm thiểu các thủ tục hành chính cho đồng bào trong quá trình sản xuất cũng như trong các thủ tục liên quan đến cơ quan nhà nước thì đều đã giảm rất nhiều và tăng cường sử dụng hình thức trực tuyến. Nhìn chung, tâm tư của đồng bào rất phấn khởi và tin tưởng vào chủ trương đổi mới của Đảng, Nhà nước.

Thưa ông, với những chuyển biến tích cực như vậy cả về chỉ số lẫn thực tế đời sống của người dân, vậy giải pháp trọng tâm nào mà Sở đã ưu tiên thực hiện và có những nỗ lực đổi mới gì để đạt được kết quả tốt như vậy?

Ông Nông Quốc Khôi: Trọng tâm chúng tôi xác định gồm: Một là, tiếp tục tuyên truyền các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đối với đồng bào, để đồng bào tiếp tục giữ vững niềm tin đối với cơ quan chính quyền. Hai là, tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn liên quan đến sản xuất và tạo những giá trị mang tính chất bứt phá để làm sao đời sống đồng bào có những chuyển biến rõ rệt hơn. Ba là, quan tâm đến việc chăm sóc sức khỏe, hưởng thụ các giá trị văn hóa.

Chúng tôi cũng đang thúc đẩy câu chuyện bảo tồn các giá trị văn hóa gắn với du lịch bền vững để tạo dựng những giá trị mà đồng bào vừa bảo tồn, vừa gìn giữ nhưng lại vừa tạo ra giá trị giúp người dân có thể sống được bằng việc gìn giữ, bảo tồn bản sắc của chính dân tộc mình.

Một hướng nữa là chúng tôi đang tìm cách tiếp cận đa dạng hơn đối với việc tạo sinh kế cho đồng bào, đặc biệt là công tác đào tạo nghề, chuyển đổi các ngành nghề mới có giá trị khác với cách làm truyền thống hiện nay. Lãnh đạo tỉnh cũng đã có rất nhiều cố gắng, thời gian qua đã định hướng cho đồng bào chuyển đổi sang một số loại cây trồng, vật nuôi không còn là truyền thống nữa. Ví dụ như chuyển đổi sang trồng cây dược liệu, cây gia vị, hoặc trồng dâu, nuôi tằm. Đấy là những cây trồng có yêu cầu nghiêm ngặt về mặt kỹ thuật, nhưng giá trị tạo ra lớn và bền vững. Chúng tôi đang cố gắng phối hợp với các ngành liên quan để tuyên truyền, vận động, hướng dẫn bà con dần dần chuyển đổi sang hướng mới đó.

Cán bộ xã Bảo Lạc tuyên truyền, vận động bà con tích cực sản xuất, trồng trọt, chăn nuôi để cải thiện đời sống. Ảnh: NGUYỄN LY

Thưa ông, cùng với việc triển khai các giải pháp tích cực, chủ động như vậy thì Sở có gặp những khó khăn, vướng mắc gì trong công tác triển khai các chính sách dân tộc và tôn giáo trên địa bàn tỉnh?

Ông Nông Quốc Khôi: Những thành quả đạt được là không thể phủ nhận, tuy nhiên, trong quá trình triển khai chúng tôi cũng gặp một số khó khăn, vướng mắc nhất định.

Thứ nhất là địa bàn còn rất nhiều khó khăn do cơ sở hạ tầng chưa hoàn thiện, chưa đồng bộ. Các điều kiện hỗ trợ đồng bào phát triển sản xuất, sinh kế, cũng như việc hưởng thụ các dịch vụ công ích như y tế, giáo dục cũng chưa đồng bộ.

Thứ hai, khi tiếp cận cách làm mới thì các cán bộ cơ sở có nhiều lúng túng, dù đã được chuẩn hóa về năng lực, trình độ nhưng khả năng đáp ứng một số chuyên môn nghiệp vụ đặc thù hiện vẫn còn hạn chế. Ví dụ như một số xã đang thiếu cán bộ công nghệ thông tin thực hiện công tác chuyển đổi số, thiếu cán bộ tài chính kế toán, cán bộ địa chính và cán bộ kỹ thuật đặc thù như xây dựng, kiến trúc… gây lúng túng cho cơ sở.

Bên cạnh đó, điều kiện hạ tầng của Cao Bằng hiện nay một số vùng vẫn thiếu điện, một số vùng vẫn lõm sóng internet, viễn thông. Vì vậy, việc ứng dụng số hóa, trí tuệ nhân tạo (AI) hoặc dùng mạng xã hội để truyền đạt thông tin, tuyên truyền chưa đáp ứng được.

Trong thời gian tới, nhiệm vụ trọng tâm của Sở là gì trong công tác thúc đẩy thực hiện các chính sách dân tộc, tôn giáo trên địa bàn tỉnh, thưa ông?

Ông Nông Quốc Khôi: Trong thời gian tới, chúng tôi tập trung thực hiện tốt các nhiệm vụ công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo và thực hiện các chính sách dân tộc, tôn giáo trên địa bàn tỉnh theo các Nghị quyết, Quyết định, Chương trình của Chính phủ, Thủ tướng; Các Chỉ thị, Nghị quyết của tỉnh ủy, HĐND tỉnh; nắm chắc tình hình vùng đồng bào dân tộc thiểu số, tình hình tôn giáo kịp thời tham mưu cho Tỉnh uỷ, UBND tỉnh xử lý kịp thời nhưng khó khăn, vướng mắc phát sinh.

Đồng thời, tiếp tục phối hợp với các đơn vị có liên quan, tham mưu cho UBND tỉnh triển khai Nghị quyết 257/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội về phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035; Nghị quyết 424/NQ-CP ngày 30/12/2025 của Chính phủ về Ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện Nghị quyết số 257/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vũng và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035 trong thời gian tới; Nghị quyết số 46/2026/QH16 của Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035 (thay thế Nghị quyết số 257/2025/QH15).

Bên cạnh đó, chúng tôi đẩy mạnh việc hướng dẫn đôn đốc các sở, ngành, xã, phường rà soát soát vốn kéo dài, vốn không có nhu cầu sử dụng, tổng hợp báo cáo Bộ dân tộc và Tôn giáo theo quy định; phối hợp với các đơn vị liên quan tham mưu tháo gỡ, giải quyết các khó khăn, vướng mắc trong thực hiện nguồn vốn kéo dài sang năm 2026 thuộc Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trên địa bàn tỉnh Cao Bằng…