Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI: Hoàn thiện quy định, bảo đảm chính sách hỗ trợ thực sự đến với người khó khăn về nhà ở

Tại phiên thảo luận, các đại biểu nêu ý kiến về hoàn thiện quy định cơ chế phát triển nhà ở cho thuê, chính sách ưu đãi đối với chủ đầu tư, đối tượng thuê và việc kiểm soát giá thuê, bảo đảm chính sách hỗ trợ thực sự đến với người có khó khăn về nhà ở.

Bảo đảm nguồn cung phù hợp với nhu cầu thực tế và khả năng chi trả của người dân

Quang cảnh phiên họp. Ảnh: CTV

Các đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy định về phát triển quỹ nhà ở cho thuê, nhà ở xã hội, bảo đảm nguồn cung phù hợp với nhu cầu thực tế và khả năng chi trả của người dân; đồng thời, xây dựng cơ chế hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người thuê nhà.

Bên cạnh đó, các đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất giữa Dự án Luật Nhà ở (sửa đổi) và các luật có liên quan; làm rõ quy định về quản lý, sử dụng nhà chung cư, chính sách ưu đãi và trách nhiệm của các cơ quan trong tổ chức thực hiện, bảo đảm các quy định sau khi ban hành có tính khả thi, đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Đồng chí Vũ Hồng Văn, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Đồng Nai tham dự phiên họp. Ảnh: CTV

Các đại biểu Quốc hội thành phố Đồng Nai tham dự phiên thảo luận tại hội trường. Ảnh: CTV

Đại biểu Trịnh Xuân An (Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Đồng Nai) tham gia thảo luận 4 nội dung. Thứ nhất là vấn đề giá và chuyển nhượng nhà ở xã hội. Theo đại biểu, Điều 67 của dự thảo quy định giá bán theo nguyên tắc tính đúng, tính đủ chi phí, có lợi nhuận định mức và không tính các khoản ưu đãi của Nhà nước. Đại biểu tán thành với quy định này, đồng thời đề nghị làm rõ hơn cơ chế kiểm soát chi phí, bảo đảm các ưu đãi thực sự đến với người mua. Theo đó, cần công khai cơ cấu giá, kiểm soát việc phân bổ chi phí giữa phần nhà ở xã hội và phần thương mại; quy định trách nhiệm hậu kiểm và thời hạn hoàn trả phần chênh lệch khi giá quyết toán thấp hơn giá đã thu.

Về chuyển nhượng, điểm e khoản 1 Điều 68 tiếp tục quy định sau 5 năm, nhà ở xã hội chỉ được bán lại cho đối tượng thuộc diện được mua nhà ở xã hội. Theo đại biểu, quy định này hướng tới chống đầu cơ, trục lợi, nhưng cần làm rõ giá chuyển nhượng, cơ quan xác nhận đối tượng mua, cơ chế kiểm soát giao dịch và phương án xử lý khoản chênh lệch.

Nếu chỉ hạn chế đối tượng mua mà không có cơ chế điều tiết giá, nhà ở xã hội vẫn có thể được chuyển nhượng với mức giá vượt quá khả năng chi trả của người có nhu cầu. Ngược lại, nếu giữ nguyên giá mua ban đầu thì chưa bảo đảm lợi ích hợp lý của người đã bỏ tiền mua nhà, trả lãi vay và sử dụng nhà trong nhiều năm.

Đại biểu đề nghị nghiên cứu 2 phương án để quy định rõ trong luật. Phương án thứ nhất là yêu cầu người mua phải ở tối thiểu 10 năm, sau đó được toàn quyền bán, chuyển nhượng theo giá thị trường. Phương án thứ hai là giữ quy định 5 năm như dự thảo, đồng thời hình thành một sàn giao dịch nhà ở xã hội để các đối tượng thuộc diện được mua nhà ở xã hội có thể tham gia giao dịch. Giá mua lại cần tính đến giá mua ban đầu, biến động giá, chất lượng còn lại của căn nhà và chi phí cải tạo hợp pháp. Qua đó, bảo đảm lợi ích chính đáng của người mua đầu tiên, đồng thời không biến ưu đãi của Nhà nước thành khoản lợi từ đầu cơ.

Về nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân, đại biểu Trịnh Xuân An tán thành việc áp dụng các ưu đãi về đất đai, thuế, tín dụng cùng nguyên tắc kiểm soát chi phí, giá như đối với nhà ở xã hội. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng không nên áp dụng cứng nhắc toàn bộ cơ chế nhà ở xã hội đối với nhà ở dành cho lực lượng vũ trang, nhất là về hình thức đầu tư, điều kiện hưởng ưu đãi và thẩm quyền tổ chức thực hiện.

“Đề nghị chỉnh lý trực tiếp trong luật để bảo đảm tính thống nhất, phân biệt rõ Bộ Quốc phòng là cơ quan chủ quản với doanh nghiệp là chủ đầu tư. Các thẩm quyền đã được luật chuyên ngành xác lập cần được quy định rõ ở cấp luật, thay vì chỉ dẫn chiếu chung rồi giao nghị định quy định” - đại biểu cho hay.

Bảo vệ quyền lợi người mua nhà tại dự án có vi phạm

Đại biểu Trịnh Xuân An (Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Đồng Nai) phát biểu tại phiên thảo luận. Ảnh: CTV

Về bảo vệ quyền lợi người mua nhà tại các dự án có vi phạm, đại biểu cho rằng cần bổ sung một điều riêng về giải quyết quyền lợi người mua nhà, áp dụng thống nhất đối với các loại dự án nhà ở, trong đó có nhà ở thương mại, với 3 yêu cầu.

Một là, phân định rõ trách nhiệm và bảo vệ người mua không biết, cũng không buộc phải biết về vi phạm; không mặc nhiên chuyển nghĩa vụ tài chính, chi phí khắc phục của chủ đầu tư sang cư dân. Không thể yêu cầu người dân tự kiểm tra những hồ sơ mà chỉ cơ quan quản lý mới có điều kiện tiếp cận.

Hai là, phân loại phương án xử lý. Đối với công trình có thể khắc phục và được phép tồn tại, cần quy định thời hạn hoàn thiện pháp lý, giải quyết việc cấp giấy chứng nhận. Đối với công trình buộc phải phá dỡ, cần có phương án bố trí chỗ ở tạm thời, hoàn trả tiền, đổi nhà hoặc bồi thường phù hợp. Trường hợp công trình nguy hiểm, phải di dời ngay, cần đồng thời bảo đảm chỗ ở và quyền lợi của người dân.

Ba là, gắn nghĩa vụ bồi thường với nguồn bảo đảm, cơ chế bảo toàn tài sản và phương án xử lý khi chủ đầu tư mất khả năng thanh toán; đồng thời xác định rõ cơ quan đầu mối và thời hạn giải quyết. Người dân cần một phương án có thể thực hiện, không chỉ là quyền yêu cầu bồi thường trên giấy.

Đại biểu Trịnh Xuân An đề xuất nghiên cứu hợp nhất Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản thành một luật. Theo đại biểu, 2 luật đang điều chỉnh nhiều nội dung thuộc cùng một quá trình, từ phát triển dự án, xác định chủ đầu tư, huy động vốn, giao dịch đến bàn giao và quản lý, sử dụng nhà ở.

Khoản 2 Điều 1 của Dự án Luật Nhà ở dẫn chiếu việc điều chỉnh giao dịch nhà ở thương mại sang Luật Kinh doanh bất động sản, nhưng các Điều 25 và 27 vẫn quy định về dự án, chủ đầu tư và quyền, nghĩa vụ của chủ đầu tư.

“Chính phủ cần đánh giá phương án hợp nhất, có thể lấy tên là Luật Nhà ở và kinh doanh bất động sản. Nếu chưa đủ điều kiện thực hiện ngay tại kỳ họp này thì cần có lộ trình cụ thể; trước mắt, phải rà soát hai dự thảo như một chỉnh thể, giải quyết dứt điểm các nội dung trùng lặp, chưa thống nhất trước khi thông qua” - đại biểu Trịnh Xuân An cho hay.