'Kỳ lân' giao đồ ăn Trung Quốc nhắm thị trường Việt Nam: Meituan bước vào sân chơi đã định hình

Meituan - “ông lớn” ngành giao đồ ăn Trung Quốc âm thầm thành lập pháp nhân tại Việt Nam đang thu hút sự chú ý của giới quan sát thị trường dịch vụ số. Trong bối cảnh thị trường giao đồ ăn trong nước đã bước qua giai đoạn mở rộng nóng và chuyển sang cạnh tranh chiều sâu, động thái của Meituan đặt ra câu hỏi lớn: liệu dư địa nào còn lại cho một tân binh, dù sở hữu tiềm lực hàng đầu châu Á?

DẤU HIỆU NHẬP CUỘC ĐUA

Cuối năm 2025, Công ty TNHH Công nghệ Meituan được thành lập tại TP.HCM với vốn điều lệ 100 triệu đồng, đăng ký hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ công nghệ thông tin và các dịch vụ liên quan đến máy tính. Doanh nghiệp này tự giới thiệu là đơn vị vận hành của Meituan (Trung Quốc), đang xây dựng đội ngũ tại Việt Nam để phát triển hệ sinh thái dịch vụ số.

Đến đầu năm 2026, Meituan Việt Nam bắt đầu phủ sóng các nền tảng tuyển dụng, tìm kiếm nhân sự phát triển kinh doanh với nhiệm vụ xây dựng mạng lưới đối tác nhà hàng, khách sạn, cơ sở vui chơi - giải trí tại TP.HCM. Mô tả công việc tập trung vào các hoạt động cốt lõi của một nền tảng giao đồ ăn: giới thiệu nền tảng, ký kết hợp tác, hỗ trợ đối tác đưa sản phẩm lên ứng dụng và đảm bảo quy trình xử lý đơn hàng.

Dù chưa công bố kế hoạch kinh doanh cụ thể hay thời điểm chính thức triển khai dịch vụ, những động thái này cho thấy Meituan đang đi theo chiến lược “đặt nền móng” quen thuộc khi gia nhập thị trường mới: xây dựng đội ngũ địa phương, kết nối hệ sinh thái F&B trước khi tung sản phẩm ra thị trường.

Tại thị trường nội địa, Meituan không chỉ dừng ở giao đồ ăn, Meituan vận hành một hệ sinh thái rộng lớn bao gồm giao hàng tức thời, đặt bàn nhà hàng, khách sạn, bán vé giải trí và một số dịch vụ di chuyển. Điểm đáng chú ý là mô hình kinh doanh của Meituan đã vượt xa vai trò “đơn vị giao hàng”. Doanh nghiệp này được xem như một “nhà điều phối nhu cầu” (Demand Orchestrator), sử dụng dữ liệu tiêu dùng quy mô lớn để kết nối người dùng - nhà hàng - nhà cung cấp dịch vụ, đồng thời khai thác mạnh mảng quảng cáo và dịch vụ giá trị gia tăng cho đối tác.

Việt Nam hiện là một trong những thị trường giao đồ ăn tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á. Theo báo cáo “Food Delivery Platforms in Southeast Asia 6.0” của Momentum Works, tổng giá trị giao dịch (GMV) mảng giao đồ ăn tại Việt Nam năm 2025 đạt 2,1 tỷ USD, tăng 19% so với năm trước, mức tăng cao thứ hai khu vực, chỉ sau Thái Lan.

Tuy nhiên, khác với giai đoạn trước, cấu trúc thị trường Việt Nam đã hình thành rõ nét. GrabFood và ShopeeFood đang tạo thế song mã khi mỗi bên cùng nắm giữ 48% thị phần. Ứng dụng nội địa beFood chiếm khoảng 4%, trong khi Xanh SM Ngon mới gia nhập từ giữa năm 2025 và đang trong giai đoạn thăm dò thị trường.

Đáng chú ý, thị trường giao đồ ăn Việt Nam có quy mô nhỏ nhất trong nhóm 6 nền kinh tế lớn Đông Nam Á mà Momentum Works theo dõi, thấp hơn Indonesia, Thái Lan, Philippines, Malaysia và Singapore. Điều này cho thấy dư địa tăng trưởng vẫn còn, nhưng không còn quá rộng để các nền tảng mới dễ dàng “đốt tiền” giành thị phần như giai đoạn trước.

Một đặc điểm riêng của thị trường Việt Nam là dịch vụ giao đồ ăn gắn chặt với hệ sinh thái xe công nghệ. Grab, be hay Xanh SM đều xuất phát từ gọi xe, sau đó mở rộng sang giao hàng và giao đồ ăn, tận dụng sẵn mạng lưới tài xế và tệp người dùng.

Trong bối cảnh đó, Meituan nếu chỉ triển khai thuần túy dịch vụ giao đồ ăn sẽ phải đối mặt với chi phí rất lớn để xây dựng mạng lưới giao vận từ đầu. Lợi thế thực sự của Meituan, nếu có, nằm ở khả năng tái hiện mô hình “điều phối nhu cầu”: kết hợp giao đồ ăn với đặt bàn, bán voucher ăn uống tại chỗ, quảng cáo cho nhà hàng và khai thác dữ liệu hành vi tiêu dùng.

Xu hướng này cũng đang được các nền tảng tại Việt Nam theo đuổi. GrabFood đã mở rộng sang đặt món theo nhóm, bán voucher dine-in, trong khi ShopeeFood ứng dụng AI, livestream và tiếp thị liên kết để kích cầu. Điều đó cho thấy cuộc cạnh tranh đã dịch chuyển từ “ai giao nhanh hơn” sang “ai giữ chân người dùng tốt hơn trong hệ sinh thái”.

Sự xuất hiện của Meituan diễn ra trong bối cảnh thị trường giao đồ ăn Việt Nam đã trải qua quá trình thanh lọc mạnh mẽ. Chỉ trong hai năm, Baemin, GoFood và Loship lần lượt rút lui, cho thấy áp lực cạnh tranh và yêu cầu kỷ luật tài chính ngày càng cao.

Dù vậy, Việt Nam vẫn được đánh giá là thị trường giàu tiềm năng nhờ dân số trẻ, tỷ lệ sử dụng smartphone cao và thói quen đặt đồ ăn qua ứng dụng ngày càng phổ biến tại các đô thị lớn như TP.HCM, Hà Nội và Đà Nẵng. Báo cáo e-Conomy 2025 của Google, Temasek và Bain & Company ước tính quy mô thị trường gọi xe và giao đồ ăn trực tuyến Việt Nam có thể đạt 9 tỷ USD vào năm 2030.

Với Meituan, bài toán không chỉ là gia nhập, mà là tìm ra “khe hở” chiến lược trong một thị trường đã định hình. Khả năng kết nối dòng khách Trung Quốc – Việt Nam, kinh nghiệm vận hành hệ sinh thái F&B quy mô lớn và tiềm lực tài chính từ tập đoàn mẹ có thể là những lợi thế đáng kể. Tuy nhiên, để chuyển hóa các lợi thế đó thành thị phần thực tế sẽ cần thời gian, nguồn lực lớn và sự am hiểu sâu sắc hành vi tiêu dùng địa phương.

“CỖ MÁY ĐIỀU PHỐI NHU CẦU” TẠI TRUNG QUỐC

Được sáng lập năm 2010 tại Bắc Kinh bởi doanh nhân Wang Xing, Meituan khởi đầu với mô hình mua chung tương tự Groupon trước khi nhanh chóng mở rộng sang các dịch vụ tiêu dùng trực tuyến. Cột mốc mang tính quyết định diễn ra vào năm 2015, khi Meituan sáp nhập với Dianping, nền tảng đánh giá và dịch vụ địa phương hàng đầu Trung Quốc. Thương vụ này không chỉ giúp Meituan mở rộng nhanh chóng tệp người dùng mà còn tạo nền tảng để công ty gần như thống lĩnh thị trường dịch vụ địa phương trực tuyến tại Trung Quốc. Đến năm 2018, Meituan chính thức niêm yết trên Sàn Giao dịch Chứng khoán Hồng Kông với mã 3690.HK, đánh dấu bước trưởng thành về quy mô và quản trị doanh nghiệp.

Từ năm 2023 đến nay, Meituan đã chuyển mình từ một ứng dụng giao đồ ăn thành một “siêu nền tảng” dịch vụ tiêu dùng, bao phủ từ giao đồ ăn, bán lẻ tức thời, logistics đô thị cho tới du lịch, khách sạn và vận tải. Quy mô hệ sinh thái này giúp Meituan trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống tiêu dùng hàng ngày của người dân Trung Quốc. Năm 2024, nền tảng này ghi nhận hơn 770 triệu người dùng giao dịch mỗi năm cùng khoảng 14,5 triệu đối tác thương nhân hoạt động thường xuyên, được vận hành bởi lực lượng hơn 114.700 nhân sự chính thức, chưa kể đội ngũ giao nhận quy mô lớn.

Sức mạnh cốt lõi của Meituan thể hiện rõ nhất ở mảng giao đồ ăn - lĩnh vực mà công ty đang nắm giữ khoảng 65-70% thị phần tại Trung Quốc. Theo các báo cáo thị trường năm 2024-2025, số lượng đơn hàng giao đồ ăn hằng ngày của Meituan đã đạt xấp xỉ 90 triệu đơn, vượt xa JD.com với khoảng 25 triệu đơn và Alibaba với khoảng 40 triệu đơn thông qua Ele.me và Taobao Instant Commerce cộng lại. Ngay cả khi các “ông lớn” công nghệ Trung Quốc tung ra cuộc chiến giá khốc liệt bằng trợ cấp và khuyến mãi quy mô lớn, Meituan vẫn duy trì được vị thế áp đảo, phản ánh lợi thế sâu sắc về thói quen người dùng, năng lực điều phối và độ phủ mạng lưới giao nhận.

Về mặt tài chính, Meituan bước vào năm 2025 với nền tảng vốn tương đối vững chắc. Năm 2024, doanh thu của công ty đạt 337,6 tỷ nhân dân tệ, tăng 22% so với năm trước, trong khi lợi nhuận ròng đạt 35,8 tỷ nhân dân tệ, tăng tới 158%. Vốn chủ sở hữu đạt 172,7 tỷ nhân dân tệ và vốn hóa thị trường vào năm 2025 ước khoảng 95 tỷ USD. Dù chịu áp lực cạnh tranh trong năm 2025 và ghi nhận khoản lỗ ròng trong quý 3 do chiến lược giữ thị phần bằng trợ giá, Meituan vẫn được giới phân tích nhìn nhận là doanh nghiệp có “sức chịu đựng” cao nhờ dòng tiền lớn và khả năng tối ưu chi phí dài hạn.

Song song với việc bảo vệ thị phần nội địa, Meituan đang từng bước mở rộng ra quốc tế thông qua thương hiệu Keeta. Sau khi ra mắt tại Hồng Kông, Keeta nhanh chóng chiếm khoảng 44% thị phần giao đồ ăn tại thị trường này, theo khảo sát của Measurable AI vào tháng 3/2024. Nền tảng này tiếp tục được triển khai tại Saudi Arabia và chuẩn bị gia nhập Brazil với kế hoạch đầu tư lên tới 1 tỷ USD trong vòng 5 năm. Những bước đi này cho thấy Meituan không còn xem thị trường Trung Quốc là giới hạn tăng trưởng duy nhất.

Trong bối cảnh đó, khả năng Meituan gia nhập thị trường Việt Nam đang được giới quan sát đặc biệt quan tâm. Việt Nam hiện là một trong những thị trường giao đồ ăn tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á, với dân số trẻ, tỷ lệ sử dụng smartphone cao và thói quen tiêu dùng số ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, đây cũng là thị trường đã hình thành thế cạnh tranh rõ nét giữa các nền tảng hiện hữu, đòi hỏi người chơi mới phải có tiềm lực tài chính đủ mạnh và chiến lược dài hơi.

Nếu Meituan chính thức bước vào Việt Nam, lợi thế lớn nhất của nền tảng này sẽ nằm ở kinh nghiệm vận hành quy mô lớn, công nghệ điều phối logistics đã được kiểm chứng tại thị trường khắc nghiệt như Trung Quốc, cùng khả năng chấp nhận “đốt tiền” trong giai đoạn đầu để giành thị phần. Đồng thời, mô hình siêu ứng dụng của Meituan, nếu được bản địa hóa phù hợp, có thể tạo áp lực cạnh tranh không nhỏ lên các nền tảng nội địa và khu vực, không chỉ ở mảng giao đồ ăn mà còn ở bán lẻ tức thời và dịch vụ địa phương.

Dù vậy, bài toán tại Việt Nam sẽ không đơn giản. Sự khác biệt về hành vi tiêu dùng, khung pháp lý và cấu trúc chi phí buộc Meituan phải có chiến lược tiếp cận thận trọng hơn so với thị trường Trung Quốc. Trong ngắn hạn, sự xuất hiện của Meituan nếu trở thành hiện thực nhiều khả năng sẽ làm gia tăng cạnh tranh, thúc đẩy cuộc đua về giá, công nghệ và chất lượng dịch vụ. Về dài hạn, đây có thể là phép thử quan trọng cho tham vọng toàn cầu hóa của “gã khổng lồ” giao hàng theo yêu cầu lớn nhất Trung Quốc, đồng thời mở ra một chương mới cho thị trường giao đồ ăn Việt Nam trong kỷ nguyên cạnh tranh xuyên biên giới.

Hà Linh