Kỹ năng trụ việc trong kỷ nguyên số

* PHÓNG VIÊN: Một số nghiên cứu dự báo đến năm 2030, khoảng 40%-70% công việc có thể bị tác động bởi AI. Theo ông, những nhóm lao động nào sẽ chịu tác động rõ nhất?

- Ông TRẦN ANH TUẤN: Thật ra, AI không thay thế toàn bộ ngành nghề mà chủ yếu thay thế hoặc làm thay đổi những công việc mang tính lặp lại, cấp thấp và tiêu chuẩn hóa. Trong bối cảnh đó, việc lựa chọn ngành nghề cần chuyển từ tư duy chạy theo xu hướng hoặc chịu áp lực từ gia đình sang kết hợp giữa năng lực, sở thích, đam mê của bản thân với nhu cầu thực tế của thị trường.

Ông Trần Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Giáo dục nghề nghiệp TPHCM

* Như vậy, ngành nghề nào sẽ không bị AI thay thế?

- Thứ nhất, các nghề kỹ thuật và công nghệ ứng dụng như cơ điện tử, tự động hóa, kỹ thuật điện, kỹ thuật ô tô, vận hành và bảo trì thiết bị. Thứ hai, các nghề đòi hỏi tương tác con người và kỹ năng thực hành như dịch vụ kỹ thuật, chăm sóc sức khỏe, logistics và các nghề kỹ thuật tại doanh nghiệp sản xuất. Thứ ba, nhóm biết sử dụng AI như một công cụ làm việc.

* Nhiều người đang lo ngại AI sẽ thay thế công việc của mình. Ông có lời khuyên gì để NLĐ thích ứng với sự thay đổi này?

- Trong thời gian tới, NLĐ cần tập trung vào 4 nhóm năng lực, cụ thể:

Đầu tiên là kỹ năng số. NLĐ phải sử dụng thành thạo những công cụ số phù hợp với công việc, từ phần mềm văn phòng, hệ thống quản lý công việc, nền tảng trực tuyến đến các công cụ AI.

Tiếp đến là năng lực sử dụng AI. NLĐ phải biết sử dụng AI để tìm kiếm, tổng hợp thông tin, phân tích dữ liệu, soạn thảo, dịch thuật, hỗ trợ chăm sóc khách hàng, lập kế hoạch hoặc tự động hóa những công việc lặp lại. Phải biết kiểm chứng kết quả do AI tạo ra.

Kỹ năng chuyên môn và tay nghề cũng là yếu tố NLĐ cần lưu ý. Công nghệ càng phát triển, những người chỉ thực hiện các công việc lặp lại càng dễ bị thay thế. Ngược lại, người có chuyên môn sâu, biết vận hành và kiểm soát công nghệ, xử lý tình huống và chịu trách nhiệm về kết quả vẫn có giá trị rất lớn.

Cuối cùng là kỹ năng mềm. NLĐ phải có tư duy phản biện, giao tiếp, làm việc nhóm, giải quyết vấn đề, sáng tạo, quản lý thời gian và khả năng thích nghi ngày càng quan trọng. Đây là những năng lực mà máy móc và AI khó thay thế hoàn toàn.