Kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026): Nhân dân Cẩm Giàng mãi tự hào về Anh hùng, Liệt sĩ Hoàng Kim Lếnh

Đã hơn nửa thế kỷ trôi qua, nhưng gia đình ông Hoàng Mười (thôn Mỹ Hảo, xã Ngọc Liên, huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương; nay là xã Cẩm Giàng, Thành phố Hải Phòng) vẫn luôn trân trọng giữ gìn cuốn nhật ký của người anh trai cả là Liệt sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân Hoàng Kim Lếnh.

Ông Hoàng Mười và quyển nhật ký của Liệt sĩ Hoàng Kim Lếnh

Gần đến dịp Kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, ông Mười lại lần giở cuốn kỷ vật hơn 100 trang của Liệt sĩ Hoàng Kim Lếnh, rồi gia đình lại xúc động và tự hào về người con Anh hùng của gia đình, quê hương. Trong cuốn nhật ký ghi chép tỉ mỉ quãng thời gian chiến đấu đầy anh dũng của mình trước khi hy sinh, Liệt sĩ Hoàng Kim Lếnh đã khắc họa đậm nét lý tưởng sống cao đẹp và ý chí quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ, giải phóng quê hương đất nước qua bài thơ Vì nước quên thân, vì dân phục vụ:

Kính chào anh con người đẹp nhất

Lịch sử hôn anh chàng trai chân đất

Sống hiên ngang bất khuất trên đời

Như Thạch Sanh của thế kỷ 20

Một mũi chông cũng tiến công giặc Mỹ.

Một trong những trang nhật ký của Liệt sĩ Hoàng Kim Lếnh, kỷ vật quý giá mà gia đình còn lưu giữ

Liệt sĩ Hoàng Kim Lếnh, sinh năm 1949 ở thôn Mỹ Hảo, xã Ngọc Liên, huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương (nay là xã Cẩm Giàng, Thành phố Hải Phòng) trong một gia đình giàu truyền thống Cách mạng. Ngày 10/7/1967, khi chưa tròn 18 tuổi, Hoàng Kim Lếnh đã xung phong lên đường nhập ngũ, đóng quân ở huyện Cẩm Giàng. Một tháng sau đó, Hoàng Kim Lếnh cùng đồng đội nhận lệnh hành quân vào tham gia huấn luyện ở Hố Dầu, Quảng Ninh.

Sau Tết Mậu Thân 1968, chiến trường ngày càng ác liệt. Đến tháng 6/1968, Hoàng Kim Lếnh nhận được lệnh từ cấp trên cùng đơn vị vào đến Quảng Nam, tham gia chiến đấu ở mặt trận Quảng Đà, là Tiểu đội phó, rồi Tiểu đội trưởng, với nhiệm vụ vận chuyển lương thực, đạn dược, đánh địch càn quét tại vùng Đại Lộc, Duy Xuyên.

Thời gian này bọn địch đánh phá rất ác liệt nhằm ngăn chặn đường tiếp tế của ta, Hoàng Kim Lếnh và đồng đội nhận lệnh “phải khẩn trương từng phút từng giây” cho tiền tuyến, nên cả ngày mấy anh em chỉ ăn hai bữa, mỗi bữa một bát cơm, có ngày hai bát cháo. Đơn vị của Hoàng Kim Lếnh được phân công tuần tra cảnh giới và chốt giữ khu vực dốc Ông Thủ, nơi địch suốt ngày thả bom tọa độ và bắn pháo bầy, khốc liệt đến mức “nếu như bốc nắm đất thì ít nhất cũng có 1/3 là sắt thép”. Địa bàn trú chân của Hoàng Kim Lếnh và đồng đội là xóm Châu Ký, một xóm nhỏ của xã Xuyên Hòa, tỉnh Quảng Đà, xung quanh bao bọc bởi những đồng nước ngập, nơi địch tăng cường quân lực dày đặc để khống chế vùng giải phóng của 2 xã Xuyên Khương và Xuyên Hòa hòng cản bước quân ta.

Tháng 11/1968, Hoàng Kim Lếnh được biên chế về Tiểu đoàn 140, Mặt trận Quảng Đà. Trên cương vị là Tiểu đội phó rồi Tiểu đội trưởng, Hoàng Kim Lếnh cùng đồng đội được giao nhiệm vụ vận chuyển vũ khí, đạn dược từ hậu cứ xuống đồng bằng và vận chuyển lương thực, thực phẩm từ đồng bằng về lại hậu cứ. Do thiếu thốn phương tiện nên Hoàng Kim Lếnh và đồng đội phải tự mang vác tất cả trên vai, bất chấp máy bay địch ngày đêm quần thảo oanh tạc, đánh bom, bắn pháo, rải chất độc hóa học, càn quét, phục kích, gài mìn...

Thiếu tá, cựu chiến binh Đào Xuân Đán, nguyên Trưởng ban Tuyên huấn Sư đoàn 323, Quân khu 3, người đã sống và chiến đấu với Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân, Liệt sĩ Hoàng Kim Lếnh rưng rưng, xúc động kể: “Mặc dù thân hình gầy yếu nhưng Hoàng Kim Lếnh luôn giành phần mang vác nhiều hơn các đồng đội. Khi đồng đội bị thương Lếnh thường động viên “chúng ta có thể hy sinh nhưng lương thực và vũ khí, đạn dược phải đến được với tiền tuyến nhanh nhất”. Có lần vác đạn ĐKB tiếp tế cho Trung đoàn Pháo binh 575, 577, Hoàng Kim Lếnh vừa vác thân pháo vừa gùi đạn, vừa đi vừa chỉ huy đánh trả địch. Có những đợt cao điểm, bình quân mỗi tháng Hoàng Kim Lếnh gùi từ 2 - 2,5 tấn đạn và lương thực, vinh dự là một trong hai chiến sĩ của tiểu đoàn được tặng danh hiệu Kiện tướng mang vác”.

Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân, Liệt sĩ Hoàng Kim Lếnh

“Trong trận đánh tháng 9/1969, Tiểu đội 6 do Hoàng Kim Lếnh chỉ huy chốt điểm chống địch đổ bộ lên hậu cứ và kho vũ khí tại Thành Mỹ đã anh dũng chiến đấu và tiêu diệt nhiều sinh lực địch, bảo vệ an toàn các vị trí chiến lược của ta. Luôn gan dạ và dũng cảm trong chiến đấu, Tiểu đội trưởng Hoàng Kim Lếnh đã tiêu diệt được 15 tên giặc Mỹ và được tặng danh hiệu Dũng sĩ diệt Mỹ cấp 1. Đến cuối năm 1971, Hoàng Kim Lếnh được điều về Tiểu đoàn 2, đảm nhiệm các chức vụ Trung đội trưởng, Đại đội phó rồi Trợ lý tác chiến của tiểu đoàn”, ông Đán cho biết thêm.

Trong cuốn nhận ký do chính Liệt sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân Hoàng Kim Lếnh ghi chép tỉ mỉ từng trận đánh, mốc thời gian trong lúc chiến đấu và sinh hoạt, luôn thể hiện tinh thần chiến đấu gan dạ và dũng cảm trước quân thù, sẵn sàng chấp nhận hy sinh, tình yêu quê hương đất nước, nghĩa tình đồng đội và niềm tin vào thắng lợi của cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc...

Tháng 01/1973, Hiệp định Paris về lập lại hòa bình, chấm dứt chiến tranh ở Việt Nam được ký kết nhưng địch liên tục vi phạm nghiêm trọng các điều khoản đã cam kết, chúng liên tục gây hấn, lấn chiếm vùng giải phóng của ta ở Châu Ký, thuộc xã Xuyên Hòa, tỉnh Quảng Đà.

Ngày 29/01/1973, phát hiện địch tăng cường quân bên ngoài, Hoàng Kim Lếnh ra gặp nói chuyện khi vừa tới công sự thì hàng loạt cối và pháo bắn cấp tập. Ngớt pháo, chúng lăm lăm súng tiến vào, khi địch còn cách 20 mét Hoàng Kim Lếnh nổ súng. Bọn chúng chống trả, một số mang xác đồng bọn ra, số còn lại lợi dụng bờ cao tránh đạn rồi gọi chi viện. Khi địch đến gần, các chiến sĩ của ta bắn trả tiêu diệt một số tên, số còn lại tháo chạy và gọi pháo bắn vào trận địa khiến 2 chiến sĩ bị thương.

Đến ngày 01/02/1973, địch tiếp tục nã pháo như mưa vào trận địa, cùng lúc 7 chiếc M113 chở đầy lính tiến vào. Với quyết tâm giữ vững từng tấc đất, Hoàng Kim Lếnh cùng đồng đội dũng cảm chiến đấu nhiều giờ liên tục đến khi đạn gần hết nhưng địch vẫn tiếp tục tiến vào. Lúc này Hoàng Kim Lếnh chỉ còn 1 băng đạn và 4 quả lựu đạn mà bọn địch với thế đông vẫn tiến tới, mặc dù súng chỉ còn 5 viên, Hoàng Kim Lếnh đưa cho đồng đội 2 trái lựu đạn nói “nếu chúng đến ta thà hy sinh chứ không để chúng làm nhục thân thể”, rồi ngắm kỹ bóp cò từng viên khiến địch ùa chạy và Lếnh cũng vừa hết đạn. Lợi dụng lúc địch lúng túng và cối của ta chi viện, Lếnh và đồng đội vượt đồng nước rút lui dưới làn đạn bắn theo như mưa của địch. Sau 4 ngày ròng rã giữ chốt, Lếnh và đồng đội mới trở về đơn vị, anh em mới biết là còn sống.

Trung tá Nguyễn Đức Thành - Trung đoàn trưởng 725, Sư đoàn 333, Quân khu 5, thời gian từ năm 1972 đến 1975 là Tiểu đoàn trưởng D2 Mặt trận 44 Quảng Đà - bồi hồi nhớ lại: “Với quyết tâm nhanh chóng giải phóng miền Nam, thống nhất nước nhà, ngày 26/7/1974, Hoàng Kim Lếnh nhận nhiệm vụ chuẩn bị chiến trường, trinh sát, lên sa bàn luyện tập để tiêu diệt cứ điểm Giáng La của địch. Để tạo bất ngờ, đúng 2 giờ sáng, quân ta nổ súng tấn công nhưng địch chống trả quyết liệt khiến nhiều chiến sĩ Đại đội 3 của ta hy sinh. Tình thế nguy cấp nên Hoàng Kim Lếnh bắn pháo hiệu xin chi viện. Lúc này chính trị viên phó Đại đội 1 là đồng chí Đào Xuân Đán cùng một đồng đội đến tăng cường, dùng mìn định hướng và bộc phá mở cửa, đánh thẳng vào trung tâm. Đến 5 giờ sáng, sau khi anh dũng chiến đấu thì số chiến sĩ ít ỏi còn lại của ta đã làm chủ cứ điểm Giáng La, nhưng Hoàng Kim Lếnh bị thương nặng khi nhiều viên đạn găm vào đầu, bụng và đùi ngất đi được đưa về trạm tiểu phẫu tiền phương. Qua kiểm tra, y tá cho biết vết thương khiến mất nhiều máu nên phải cắt bỏ chân mới mong cứu sống được. Sau khi tiến hành tháo khớp gối, bị nhiễm trùng tiếp tục phải cưa “sống” rồi lại bị nhiễm trùng, các bác sĩ quyết định tháo toàn bộ chân phải của Lếnh”.

Lúc này Hoàng Kim Lếnh đã rất yếu, biết mình sẽ không qua khỏi, Lếnh nén đau nắm tay ông Đán thều thào: “Mình chắc không sống được. Đán và anh em ở lại giữ vững quyết tâm chiến đấu cho đến ngày thống nhất. Mình nhờ Đán một việc, đến ngày nước nhà thống nhất, Đán mang hộ mình quyển nhật ký này cùng quân tư trang của mình về quê cho gia đình”, ông Đào Xuân Đán kể lại. Hoàng Kim Lếnh chỉ kịp đưa cho ông Đán quyển nhật ký mà mình cất giữ như báu vật suốt mấy năm qua rồi lịm dần. Ông Đán lặng người khi đồng đội thân yêu đã hy sinh.

Ngày 30/4/1975, Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử giành thắng lợi hoàn toàn. Đúng 11 giờ 30 phút, lá cờ Cách mạng tung bay trên nóc Dinh Độc Lập, đánh dấu sự sụp đổ của chính quyền Sài Gòn, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước. Tháng 9/1975, ông Đán tìm về gia đình Liệt sĩ Hoàng Kim Lếnh trao cuốn kỷ vật. Khi ấy, em trai của Liệt sĩ Hoàng Kim Lếnh là ông Hoàng Mười đang tham gia chiến đấu ở đất bạn Lào về phép khi biết tin đã lặng lẽ giấu gia đình về việc người anh cả đã hy sinh. Đến tháng 8/1976, khi giấy báo tử được gửi về thì gia đình mới biết, nhưng chưa xác định được nơi chôn cất.

Suốt quãng thời gian sau đó, gia đình đã nhiều lần tìm nơi chôn cất Liệt sĩ Hoàng Kim Lếnh nhưng không kết quả. Trải qua suốt hơn 40 năm tìm kiếm, gia đình Liệt sĩ Hoàng Kim Lếnh với sự hỗ trợ tận tình của ông Đán mới có điều kiện vào Quảng Nam - nơi Liệt sĩ Hoàng Kim Lếnh tham gia chiến đấu và hy sinh - và may mắn tìm được hài cốt Liệt sĩ rồi đưa về Nghĩa trang Liệt sĩ xã Ngọc Liên (huyện Cẩm Giàng).

Ông Hoàng Mười (thứ hai từ trái qua) đại diện gia đình nhận danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân cho Liệt sĩ Hoàng Kim Lếnh

Với những chiến công và thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu của Liệt sĩ Hoàng Kim Lếnh, năm 2012, Ban Liên lạc Cựu chiến binh V25 đã làm thủ tục đề nghị Bộ Tư lệnh Quân khu 5, Bộ Quốc phòng và Chủ tịch nước truy tặng Liệt sĩ Hoàng Kim Lếnh danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân. Sáng 20/12/2014, UBND Thành phố Đà Nẵng đã long trọng tổ chức Lễ truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân của Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam cho 5 cá nhân thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự Thành phố Đà Nẵng; trong đó có Liệt sĩ Hoàng Kim Lếnh, nguyên Trợ lý tác chiến Tiểu đoàn 2 (V25), Mặt trận 44 Quảng Đà, hy sinh ngày 02/8/1974.

Sự hy sinh anh dũng và những thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu của Liệt sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân Hoàng Kim Lếnh chính là biểu tượng sáng ngời của chủ nghĩa Anh hùng Cách mạng, đã hiến dâng tuổi thanh xuân, lứa tuổi đẹp nhất của đời người, cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc. Đại diện chính quyền địa phương cho biết, tính đến thời điểm hiện tại toàn huyện Cẩm Giàng cũ chỉ có duy nhất một trường hợp là Liệt sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân Hoàng Kim Lếnh. Địa phương rất vinh dự và tự hào khi quê hương có một người con ưu tú như Anh hùng, Liệt sĩ Hoàng Kim Lếnh; đồng thời, trong thời gian tới sẽ có đề xuất khi Thành phố Hải Phòng có chủ trương đặt tên đường hoặc ngôi trường trên địa bàn Thành phố.

Trò chuyện với chúng tôi vào một ngày cuối tháng 7/2026, ông Đào Xuân Đán cũng bày tỏ nguyện vọng: “Với những cống hiến to lớn và sự hy sinh anh dũng của Liệt sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân Hoàng Kim Lếnh, tên anh xứng đáng được đặt tên cho một con đường hoặc ngôi trường trên địa bàn Thành phố Hải Phòng sau sáp nhập. Điều này không chỉ là niềm vinh dự của gia đình, đơn vị, đồng đội mà còn là niềm tự hào cho quê hương Cẩm Giàng. Bởi đây sẽ là địa danh để thế hệ trẻ hôm nay và mai sau được học tập và rèn luyện theo tấm gương chiến đấu dũng cảm của người con ưu tú quê hương Cẩm Giàng. Rất mong các cấp chính quyền địa phương xem xét, hoàn thiện các bước thủ tục theo quy định để niềm mong mỏi của Nhân dân, người thân, đồng đội của Liệt sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân Hoàng Kim Lếnh được vẹn toàn”.