Kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám (1076 - 2026): Từ di sản nghìn năm đến khát vọng phát triển trong thời đại mới

Dấu ấn 950 năm văn hiến và mạch nguồn đạo học

Phát biểu tại họp báo, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội Phạm Xuân Tài nhấn mạnh, năm 1076 dưới triều vua Lý Nhân Tông, Quốc Tử Giám được thành lập, đánh dấu bước phát triển quan trọng trong lịch sử giáo dục và văn hóa dân tộc. Trải qua 950 năm, nơi đây không chỉ gắn với truyền thống giáo dục, khoa cử và đào tạo nhân tài mà còn trở thành biểu tượng tiêu biểu của đạo học Việt Nam, nơi hội tụ những giá trị bền vững về hiếu học, tôn sư trọng đạo, đề cao tri thức, đạo đức và trọng dụng hiền tài.

Các đại biểu tại họp báo chiều 2/11

Việc kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám không chỉ là dịp nhìn lại chặng đường lịch sử, tri ân các bậc tiền nhân, mà quan trọng hơn là khẳng định sức sống của những giá trị đã làm nên chiều sâu văn hiến Việt Nam.

“Trong bối cảnh hiện nay, truyền thống đạo học cần được tiếp nối bằng khát vọng học tập, tinh thần sáng tạo, trách nhiệm cống hiến và những chính sách phát hiện, đào tạo, trọng dụng nhân tài. Đó cũng là tinh thần xuyên suốt của chuỗi hoạt động kỷ niệm: trân trọng di sản quá khứ, phát huy giá trị trong hiện tại và khơi dậy khát vọng phát triển trong tương lai”, ông Phạm Xuân Tài cho hay.

Chuỗi hoạt động kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám (1076 - 2026) gồm 11 hoạt động diễn ra từ ngày 5 - 15/11 tại Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám và một số không gian văn hóa tiêu biểu của Thủ đô.

Các hoạt động được xây dựng theo hướng kết hợp hài hòa giữa nghiên cứu khoa học, bảo tồn di sản, giáo dục truyền thống và sáng tạo nghệ thuật đương đại.

Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội Phạm Xuân Tài phát biểu tại họp báo

Trong đó, hội thảo khoa học cấp quốc gia “950 năm Quốc Tử Giám: Di sản đạo học, hiền tài và khát vọng phát triển đất nước” diễn ra ngày 12/11, tập trung nghiên cứu, làm rõ vị trí, vai trò và những đóng góp của Quốc Tử Giám đối với lịch sử giáo dục, khoa cử và văn hóa Việt Nam; nhận diện những giá trị cốt lõi của di sản đạo học, truyền thống hiếu học và tư tưởng trọng dụng hiền tài của dân tộc.

Chuỗi sự kiện còn mang đến các chương trình trải nghiệm như "Hành trình Quốc học - Dấu ấn tri thức", các trưng bày, triển lãm chuyên đề giới thiệu lịch sử Quốc Tử Giám và truyền thống khoa bảng, cùng chương trình nghệ thuật đương đại mang tựa đề "950 năm Quốc Tử Giám - Minh triết khai văn, mở trí, hội tụ hiền tài".

Hội tụ tinh hoa đạo học Việt Nam

Điểm nhấn đặc biệt của chuỗi hoạt động 950 năm Quốc Tử Giám là Lễ kỷ niệm cấp quốc gia “950 năm Quốc Tử Giám - Quốc học Việt Nam”, diễn ra lúc 19h30 ngày 14/11/2026 tại Sân Thái Học, Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám.

Chia sẻ tại họp báo, Tổng đạo diễn Phạm Hoàng Giang cho biết, với chủ đề “Tinh hoa đạo học”, chương trình được xây dựng như một hành trình trở về cội nguồn Quốc học, tôn vinh những giá trị tinh thần đã làm nên sức sống bền bỉ của nền giáo dục Việt Nam qua các thời kỳ. Từ quyết sách dựng lập Quốc Tử Giám năm 1076 đến truyền thống đào tạo, bồi dưỡng và trọng dụng hiền tài, chương trình khẳng định vai trò của đạo học trong việc hun đúc nhân cách, bồi đắp trí tuệ và hình thành những thế hệ con người có trách nhiệm với quốc gia, dân tộc.

Chương trình gồm phần lễ và phần hội, kết hợp nghi thức khai văn với nghệ thuật trình diễn, hòa quyện giữa chất liệu văn hóa truyền thống và ngôn ngữ nghệ thuật đương đại.

Tổng đạo diễn Phạm Hoàng Giang chia sẻ tại họp báo

Theo Tổng đạo diễn Phạm Hoàng Giang, chương trình sử dụng tổng hợp các loại hình ca, múa, nhạc, những sáng tác âm nhạc mới, các tiết mục mashup và hình ảnh tư liệu; kết hợp công nghệ trình diễn hiện đại như 3D Mapping, ánh sáng laser, thực tế tăng cường (AR), hệ thống LED lưới và pháo hoa nghệ thuật.

Các yếu tố nghệ thuật và công nghệ được khai thác nhằm tạo nên không gian trình diễn giàu tính biểu tượng, góp phần tái hiện chiều sâu lịch sử và truyền tải tinh thần đạo học bằng ngôn ngữ gần gũi với công chúng đương đại.

Nội dung nghệ thuật được triển khai qua hai chương, kết nối mạch nguồn lịch sử với khát vọng tương lai. Trong đó, Mạch nguồn đạo học đưa khán giả trở về với cội nguồn của nền Quốc học Việt Nam, tái hiện quyết sách dựng lập Quốc Tử Giám, mở mang giáo dục, đào tạo nhân tài và vun đắp nền tảng đạo lý cho xã hội.

Hiền tài là nguyên khí quốc gia tiếp nối mạch nguồn truyền thống, đưa tư tưởng trọng dụng hiền tài vào mối liên hệ với yêu cầu phát triển đất nước trong thời đại mới.

Trong năm 2026, nhiều hoạt động hướng tới kỷ niệm 950 Quốc Tử Giám đã diễn ra tại Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu

Chương trình có sự tham gia của các nghệ sĩ: Trọng Tấn, Phạm Thu Hà, Võ Hạ Trâm, Đông Hùng, Ngô Lan Hương, nhóm OPlus, Hoàng Hồng Ngọc, Quách Mai Thy, Ali Thục Phương, cùng các tốp ca nam nữ; các đơn vị biểu diễn gồm Nhà hát Chèo Hà Nội, Đoàn Múa HT, Câu lạc bộ Sao Tuổi Thơ, Câu lạc bộ StarLab và học sinh, sinh viên thành phố Hà Nội.

"Thông qua sự kết hợp giữa nội dung lịch sử, chiều sâu văn hóa và ngôn ngữ nghệ thuật hiện đại, Lễ kỷ niệm hướng tới tạo nên một dấu ấn văn hóa giàu ý nghĩa, góp phần lan tỏa niềm tự hào về truyền thống Quốc học, đồng thời chuyển tải thông điệp về vai trò của giáo dục, tri thức và nhân tài đối với tương lai đất nước", Tổng đạo diễn Phạm Hoàng Giang khẳng định.