Kỳ tích ghép đa tạng domino lần đầu tiên tại Việt Nam

Ngày 13/03/2026, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức đã thực hiện loạt trường hợp ghép tạng từ người hiến chết não, trong đó có 1 bệnh nhân mắc bệnh lý hiếm gặp là amyloidosis (thoái hóa bột) đã được ghép đồng thời cả tim và gan, lá gan của bệnh nhân amyloidosis hoàn toàn khỏe mạnh đã được sử dụng để ghép cho bệnh nhân khác bị ung thư gan trên nền gan xơ. Ảnh: TTXVN phát

Ngày 11/3, tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, một phụ nữ 42 tuổi gặp tai nạn giao thông nghiêm trọng, dù được cấp cứu tích cực, bệnh nhân rơi vào hôn mê sâu, Glasgow 3 điểm, mất hoàn toàn phản xạ ánh sáng, rơi vào tình trạng chết não. Nén đau thương, gia đình đã đồng ý hiến tạng để giúp đỡ nhiều mảnh đời không may mắn khác.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Dương Đức Hùng, Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cho biết, từ nghĩa cử cao đẹp của người hiến tạng, các bác sĩ đã lấy được tim, gan, hai thận và một số mô để ghép cho các bệnh nhân đang chờ đợi trong tình trạng nguy kịch.

Đặc biệt, một trong những ca ghép nổi bật là trường hợp bệnh nhân nam 53 tuổi mắc Amyloidosis di truyền - một bệnh lý hiếm gặp nhưng tiến triển nặng nề. Bệnh gây lắng đọng protein bất thường trong cơ thể, dẫn đến tổn thương đa cơ quan, trong đó nguy hiểm nhất là tim.

Ở bệnh nhân này, tình trạng thâm nhiễm cơ tim đã gây suy tim, kèm theo tổn thương thần kinh ngoại biên ngày càng nặng. Các chuyên gia nhận định, để điều trị triệt để, cần phải thực hiện ghép đồng thời cả tim và gan. Tim được thay thế để khắc phục suy tim, trong khi gan - nơi sản xuất phần lớn protein bất thường phải được loại bỏ nhằm ngăn chặn nguồn gốc gây bệnh.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Dương Đức Hùng, đây là chỉ định phức tạp, hiếm gặp trên thế giới và đòi hỏi sự phối hợp ở trình độ rất cao. Ca ghép tim - gan được tiến hành đồng thời trong ngày 13/3. Sau khoảng 7 giờ phẫu thuật liên tục, tim ghép đã đập trở lại ngay trên bàn mổ, trong khi gan ghép nhanh chóng tiết mật - dấu hiệu cho thấy tạng hoạt động tốt. Bệnh nhân được rút nội khí quản sau 12 giờ và hồi phục nhanh chóng trong những ngày tiếp theo. Điều đặc biệt chưa dừng lại ở đó. Gan của chính bệnh nhân mắc amyloidosis dù mang đột biến lại có cấu trúc và chức năng gần như bình thường.

Ê kíp thực hiện ghép đa tạng Domino tại Bệnh viện Việt Đức ngày 13/3/2026. Ảnh: TTXVN phát

Theo đó, thay vì bị loại bỏ, lá gan này đã được sử dụng để ghép cho một người đàn ông 64 tuổi bị ung thư gan trên nền xơ gan do viêm gan B, tiên lượng sống rất hạn chế nếu không được ghép. Đây chính là kỹ thuật Domino Liver Transplantation (ghép gan domino), lần đầu tiên được thực hiện tại Việt Nam.

Trong ca ghép này, các bác sĩ đã tiến hành song song nhiều ê-kíp phẫu thuật. Ca ghép gan domino kéo dài khoảng 6 giờ và kết quả cũng rất khả quan khi gan ghép hoạt động tốt ngay sau phẫu thuật. Cả hai bệnh nhân nhận gan và tim - gan đều có diễn biến hậu phẫu thuận lợi, tỉnh táo, có thể ngồi dậy và ăn uống sau 72 giờ.

Như vậy, từ một người hiến tạng, nhiều bệnh nhân đã có cơ hội được cứu sống, thay vì mô hình "một người hiến - một người nhận" như trước đây.

Giải thích về việc sử dụng gan có bất thường chuyển hóa để ghép cho người bệnh khác liệu có đảm bảo an toàn, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Dương Đức Hùng cho biết sau khi được ghép gan nguy cơ phát sinh bệnh ở người nhận phải mất 20 - 30 năm mới có thể xảy ra và cũng chỉ là khả năng, không phải chắc chắn. Trong khi đó, bệnh nhân ung thư gan nếu không được ghép thì thời gian sống chỉ tính bằng tháng, tối đa khoảng một năm. Ngược lại, nếu được ghép gan, người bệnh có thể sống thêm nhiều năm, thậm chí hơn 10 năm nếu điều trị tốt.

Theo các bác sĩ, ghép domino phức tạp hơn nhiều so với ghép tạng thông thường. Khi lấy gan ra không chỉ để loại bỏ mà còn phải bảo đảm có thể sử dụng lại cho người khác, đòi hỏi thao tác phẫu thuật chính xác và phối hợp chặt chẽ giữa nhiều ê-kíp. Đặc biệt, việc thực hiện đồng thời ghép tim và gan càng làm tăng độ khó.

Ghép gan domino là một giải pháp sáng tạo nhằm tối ưu hóa nguồn tạng hiến vốn luôn khan hiếm. Dù gan từ bệnh nhân amyloidosis vẫn tiếp tục sản xuất protein bất thường, nhưng quá trình phát bệnh ở người nhận thường diễn ra chậm, có thể kéo dài 10–15 năm hoặc hơn.

Vì vậy, phương pháp này đặc biệt phù hợp với những bệnh nhân lớn tuổi hoặc mắc bệnh lý nặng như ung thư gan, khi lợi ích trước mắt vượt trội so với nguy cơ lâu dài.

Trên thế giới, kỹ thuật này đã được triển khai từ năm 1995 và chứng minh hiệu quả tại nhiều trung tâm ghép tạng lớn, có nhiều kinh nghiệm. Tại châu Á, số ca ghép tương tự còn rất hiếm. Việc Việt Nam thực hiện thành công cho thấy năng lực chuyên môn đã tiệm cận các nước phát triển, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc tiếp cận các phương pháp ghép tạng hiện đại.

Với những lợi ích rõ rệt trong việc mở rộng nguồn tạng hiến và cứu sống nhiều bệnh nhân, ghép gan Domino được xem là một chiến lược quan trọng trong ghép tạng hiện đại và là minh chứng cho sự tiến bộ vượt bậc của phẫu thuật ghép tạng tại Việt Nam. Ảnh: TTXVN phát

"Kết quả bước đầu rất khả quan. Các bệnh nhân sau ghép đã có thể tự thở sau khoảng 12 giờ. Sau 5 ngày đã vận động, ăn uống bình thường. Dự kiến có thể xuất viện trong khoảng một tuần nếu diễn biến thuận lợi", Phó Giáo sư, Tiến sĩ Dương Đức Hùng thông tin.

Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh Hà Anh Đức nhận định ca ghép không chỉ mang ý nghĩa chuyên môn mà còn góp phần nâng cao vị thế của y học Việt Nam, khi trên thế giới cũng chưa có nhiều quốc gia thực hiện được kỹ thuật tương tự. Thành công này là kết quả của quá trình chuẩn bị kỹ lưỡng, lựa chọn người bệnh chặt chẽ và sự hợp tác hiệu quả với các đối tác quốc tế.

Việc thực hiện thành công đồng thời nhiều kỹ thuật phức tạp như ghép tim – gan, ghép gan domino, cùng với quy trình điều phối tạng hiệu quả, đã đưa Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức trở thành một trong những trung tâm ghép tạng hàng đầu khu vực.

Thành công của ca ghép đa tạng domino đầu tiên tại Việt Nam không chỉ là thành tựu y học, mà còn là biểu tượng của trí tuệ, lòng nhân ái và khát vọng vươn lên của nền y học nước nhà trên bản đồ thế giới.

BT (TTXVN)