Kỳ tích Kim Đài

Những chiến sỹ kiên trung

Trong cuốn 'Lịch sử Đảng bộ tỉnh Ninh Bình tập 1 (1930 - 1975) đã nêu rõ: Từ tháng 5/1965 - 11/1968, quân và dân Ninh Bình phối hợp với bộ đội chủ lực bắn rơi 61 máy bay Mỹ, với nhiều đơn vị lập chiến công xuất sắc, trong đó, có dân quân Kim Đài bắn rơi máy bay địch bằng súng bộ binh.Trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, quân địch đã nhận thấy vị trí chiến lược của Kim Đài này nên đã từng đặt bốt chốt giữ. Đây là tuyến đường bay vào của máy bay địch, đồng thời còn là một trọng điểm bắn phá để ngăn chặn các tuyến giao thông đường sông, đường biển của ta.

 Các cựu chiến sĩ Trung đội Dân quân Kim Đài thăm lại trận địa xưa.

Chúng tôi được được Bí thư và Trưởng thôn Kim Đài dẫn tới Nhà văn hoá thôn và được gặp gỡ những chiến sỹ của Trung đội dân quân Kim Đài năm xưa, nay đã đến tuổi xưa nay hiếm, người trẻ tuổi nhất trong Trung đội dân quân giờ cũng đã bước sang tuổi 74, nhưng trong từng bước đi, từng ánh mắt của các cụ vẫn toát lên khí chất đanh thép, kiên cường. Dù thời gian trôi qua đã hơn 60 năm nhưng ký ức về lần đầu bắn rơi máy bay Mỹ dường như vẫn còn vẹn nguyên trong ký ức của những chiến sỹ kiên trung.

Trong nhà văn hóa thôn Kim Đài (nằm trong khuôn viên khu du kích), những tấm huân, huy chương, những lá cờ thi đua Quyết thắng, những kỷ vật minh chứng cho những chiến công hiển hách của Trung đội Dân quân Kim Đài được treo trang trọng. 

Trò chuyện với chúng tôi về những trận đánh năm xưa, ông Phạm Ngọc Chương, nguyên Phó Trung đội trưởng Trung đội Dân quân Kim Đài, nay đã 84 tuổi nhớ lại: Nắm rõ vị trí chiến lược, then chốt của Kim Đài nên tháng 10/1960, Huyện uỷ và cơ quan Quân sự huyện Kim Sơn thành lập Trung đội dân quân Kim Đài với 42 người, tập hợp từ nam nữ dân quân, du kích của nhiều xã trong huyện. Trung đội vừa lao động sản xuất để tự bảo đảm đời sống, không dựa vào trợ cấp của Nhà nước, vừa sẵn sàng chiến đấu, bảo vệ khu vực phòng thủ. Sáng ngày 6/9/1965, một cơn bão đổ bộ vào đất liền. Ban chỉ huy Trung đội phân công một số đội viên cùng nhân dân chống lụt bão, còn lại 14 cán bộ, chiến sỹ bám chắc trận địa trực chiến. Đúng 12 giờ cùng ngày, khi cơn bão đã yếu đi, mây đen tan dần thì 3 chiếc máy bay Mỹ xuất hiện. Chúng phóng hai loạt đạn rốc két vào trận địa, nhưng may mắn không ai thương vong. 

“Theo lệnh của đồng chí Trung đội trưởng, đơn vị theo dõi, bám sát hướng di chuyển của những chiếc máy bay Mỹ. Vì vũ khí của dân quân khi đó chỉ là những khẩu súng trường K44 nên chúng tôi phải đợi đến khi máy bay Mỹ bay xuống thấp nhất, lọt vào tầm bắn hiệu quả. Khi những con số trên thân máy bay hiện rõ, được lệnh của chỉ huy, chúng tôi nổ súng nhưng với tinh thần tiết kiệm đạn, vì một viên đạn đổi ra được nhiều cân gạo. Vậy là, một trong số ba chiếc máy bay Mỹ trúng đạn, bốc cháy và rơi xuống đất. Những chiếc máy bay còn lại quay đầu, rút lui ra biển. Cả trung đội vui mừng, ôm chặt lấy nhau và hô vang khẩu hiệu quyết thắng”.

 Các chiến sỹ của Trung đội năm xưa trò chuyện với phóng viên tại Nhà văn hoá Kim Đài, nơi những tấm huân, huy chương được treo trang trọng

Được đánh giá là đơn vị có khả năng chiến đấu tốt, năm 1966, Trung đội dân quân Kim Đài đã được trang bị pháo phòng không 12 ly 7. Ngày 16/8/1966 đơn vị đã tiếp tục bắn rơi 1 máy bay và ngày 3/5/1967 lại hạ thêm 1 chiếc máy bay Mỹ. Là đơn vị chốt giữ ở vị trí xung yếu, vì vậy, ngoài việc phát hiện địch để sẵn sàng nổ súng, đơn vị còn phát hiện và kịp thời thông báo tình hình máy bay địch bay theo triền sông cho các đơn vị bạn. 

Tìm giặc mà đánh

Tháng 4 năm 1972, giặc Mỹ đánh phá trở lại Ninh Bình. Lần này chúng đánh ác liệt hơn, tăng cường thủ đoạn đánh đêm. Thời gian đầu, những trận đánh trả của lực lượng dân quân tự vệ chưa đạt hiệu quả như mong muốn. Với trung đội anh hùng Kim Đài cũng vậy. Sau hơn một tháng bước vào cuộc chiến đấu mới với nhiều trận đánh quyết liệt nhưng trung đội dân quân vẫn chưa giành được thắng lợi. 

Không nản chí, Trung đội vẫn không ngừng trinh sát, nắm bắt quy luật hoạt động của máy bay địch và nhận thấy: Tại Cồn Đen, địch thường xuyên bay qua khu vực này và đây cũng là nơi chúng hạ độ cao, trút bỏ bom thừa trước khi trở về hạ cánh xuống tàu sân bay. Trung đội quyết định dời trận địa ra ngoài mép biển, với phương châm “tìm giặc mà đánh.”

Ông Trần Văn Lực, một trong những chiến sĩ của Trung đội được giao nhiệm vụ trực tiếp dời trận địa ra mép biển nhớ lại: “Địch thả thủy lôi dọc sông nên chúng tôi phải đi đường vòng, tránh tuyến chính. Khi thì hành quân bộ, khi thì di chuyển bằng đường thủy, cơ động qua những nhánh sông nhỏ. Súng nặng để trên thuyền quân dụng, còn quân trang thì mang trên người. Từ trận địa ra đến ra mép biển hơn 20 km, nên việc di chuyển không hề dễ dàng, bởi Trung đội phải độc lập tác chiến trong điều kiện vô cùng khó khăn: trận địa dễ bị phát hiện khi nổ súng, súng đặt trên cát lún khi triều xuống, trên thuyền thì chòng chành khi triều lên, rất khó đứng vững trước gió to sóng lớn, nhiều khi phải dầm mình trong nước biển lạnh giá, bùn lầy. Trong khi việc tiếp tế lương thực, thực phẩm, đạn dược, thuốc men cũng gặp vô vàn trở ngại… Thế nhưng, với ý chí quyết tâm cao độ, Trung đội vẫn kiên trì bám trụ, đợi địch; đồng thời linh hoạt trong chiến đấu, khi thì bổ nhào, khi thì cường kích. Trang phục cũng không đầy đủ, có khi chỉ mặc quần đùi mà chiến đấu.”

Bất chấp khó khăn, gian khổ, các chiến sĩ vẫn giữ vững quyết tâm, kiên trì đợi địch, đồng thời áp dụng nhiều sáng kiến để xây dựng và bảo vệ trận địa. Ngày 16/8/1972, lúc 9 giờ 10 phút, nhiều tốp máy bay địch xuất hiện, bám chắc mục tiêu, những nòng súng 12 ly 7 nóng bỏng căm thù nhằm thẳng quân thù nhả đạn. Một chiếc máy bay Mỹ bị trúng đạn, mất thăng bằng, chòng chành và bốc cháy, lao xuống biển sâu, đơn vị dân quân Kim Đài anh hùng một lần nữa lập công xuất sắc, bắn hạ thêm một máy bay nữa. Với tinh thần cảnh giác, đánh giỏi, bắn trúng, trong cuộc chiến đấu chống chiến tranh phá hoại miền Bắc của đế quốc Mỹ, trung đội dân quân Kim Đài đã bắn rơi 5 máy bay của giặc Mỹ.

 Ông Phạm Ngọc Chương, nguyên Phó Trung đội trưởng Trung đội Dân quân Kim Đài giới thiệu về dấu tích trận địa Kim Đài.

Tri ân Trung đội anh hùng

Sau khi đất nước hòa bình, những chiến sỹ của Trung đội dân quân Kim Đài trở về địa phương, tiếp tục lao động, công tác. Giờ đây khi chiến tranh đã lùi xa, những dân quân thuộc Trung đội Kim Đài khi xưa đã cao tuổi, có người đã không còn nữa, song những năm tháng gian khổ mà hào hùng, những chiến công oanh liệt trong các cuộc kháng chiến chống quân xâm lược của quân và dân địa phương sẽ luôn được khắc ghi, lan tỏa. 

Trong nhà văn hoá nhìn ra trận địa năm xưa, bà Trần Thị Hoa, con gái của cố Trung đội trưởng Trần Mạnh Thùy, đôi mắt rưng rưng, nghẹn ngào: “Các cô ạ! Chiến tranh khốc liệt, ngay cái sân nhà văn hoá này, không biết đã phải chịu đựng bao nhiêu trận bom mà kể.”  

Tổng kết cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Trung đội dân quân Kim Đài anh hùng đã vinh dự được Nhà nước tặng thưởng 1 Huân chương Quân công Hạng Ba; 2 Huân chương Chiến công Hạng Nhất; 2 Huân chương Chiến công Hạng Nhì; 1 Huân chương Chiến công Hạng Ba. Năm 1969, Trung đội được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân.

Trao đổi với phóng viên Báo Bảo vệ pháp luật, ông Ngô Trung Kiên, Phó trưởng phòng Văn hoá Xã hội xã Phát Diệm cho biết: Năm 2023, tỉnh Ninh Bình đã đầu tư Dự án năng cấp, cải tạo Khu du kích Kim Đài và các hạng mục phụ trợ nhằm tri ân, ghi nhớ những chiến công của Trung đội Dân quân Kim Đài anh hùng; đồng thời phục vụ cho nhiệm vụ giáo dục quốc phòng, an ninh; hướng tới mục tiêu trở thành "địa chỉ đỏ" giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ. Dự án đã hoàn thành vào cuối năm 2024.