Kỳ tích mổ phổi tại Bệnh viện Nhi đồng 2: Trẻ không cần thở máy

Trong nhiều năm, phẫu thuật cắt thùy phổi ở trẻ em luôn gắn liền với hình ảnh phòng hồi sức tích cực, nơi bệnh nhi phải thở máy sau mổ. Với phụ huynh, đó không chỉ là thử thách y khoa mà còn là cú sốc tâm lý nặng nề. Những tiếng máy móc dày đặc, dây dẫn chằng chịt cùng thời gian hồi phục kéo dài khiến hành trình chữa bệnh trở nên đầy lo âu.

ERAS – từ “phẫu thuật nhanh” đến triết lý điều trị toàn diện

Thực tế tại Bệnh viện Nhi đồng 2 trước đây cũng không ngoại lệ. Hầu hết trẻ sau mổ lồng ngực đều phải hỗ trợ hô hấp và theo dõi tích cực. Tuy nhiên, bức tranh này đã thay đổi rõ rệt trong thời gian gần đây khi bệnh viện tiên phong áp dụng ERAS – viết tắt của Enhanced Recovery After Surgery (tăng cường hồi phục sau phẫu thuật).

Gây tê cạnh cột sống dưới hướng dẫn siêu âm giảm đau trong phẫu thuật cắt thùy phổi tại Bệnh viện Nhi đồng 2

ERAS không phải là một kỹ thuật đơn lẻ mà là một hệ thống chăm sóc đa chuyên khoa, được phát triển từ khái niệm “fast-track surgery” do Henrik Kehlet đặt nền móng.

Triết lý này tập trung vào việc giảm thiểu tối đa phản ứng stress của cơ thể trước, trong và sau phẫu thuật. Điều đó được thực hiện thông qua kiểm soát đau hiệu quả, hạn chế sử dụng opioid, tối ưu dịch truyền và ưu tiên các kỹ thuật ít xâm lấn. Song song, bệnh nhân được khuyến khích vận động và ăn uống sớm, giúp phục hồi chức năng sinh lý nhanh hơn.

Quan trọng hơn, ERAS đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều chuyên khoa, từ phẫu thuật viên, bác sĩ gây mê hồi sức, điều dưỡng đến chuyên gia dinh dưỡng và vật lý trị liệu. Đây chính là yếu tố then chốt tạo nên sự khác biệt.

Theo PGS-TS-BS Phạm Ngọc Thạch – Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng 2, khi áp dụng ERAS vào phẫu thuật lồng ngực nhi khoa tại bệnh viện đã ghi nhận những thay đổi mang tính đột phá. Nhiều bệnh nhi sau cắt thùy phổi có thể tự thở ngay sau mổ, không cần hỗ trợ máy thở – điều trước đây gần như không thể.

“Thành công này đến từ việc triển khai đồng bộ các giải pháp như giảm đau đa mô thức, gây tê vùng trong và sau mổ, kiểm soát dịch truyền chặt chẽ và chăm sóc hậu phẫu sớm. Nhờ đó, trẻ ít đau hơn, phục hồi nhanh hơn và giảm đáng kể nguy cơ biến chứng hô hấp.

Không chỉ cải thiện kết quả điều trị, ERAS còn giúp giảm thời gian nằm viện từ 20–30%, đồng thời nâng cao sự hài lòng của gia đình bệnh nhi. Trẻ được trở về nhà sớm hơn, giảm gánh nặng tâm lý và chi phí điều trị”, bác sĩ Thạch chia sẻ.

ERAS là xu hướng tất yếu

PGS-TS-BS Phạm Ngọc Thạch nhận định, ERAS không chỉ là một cải tiến kỹ thuật mà còn là bước chuyển mình trong tư duy điều trị.

Ông cho biết, việc áp dụng ERAS trong nhi khoa mang lại lợi ích rõ rệt, đặc biệt ở các phẫu thuật lớn như lồng ngực và tiêu hóa. “Khi kiểm soát tốt đau và tối ưu chăm sóc toàn diện, trẻ có thể hồi phục nhanh hơn rất nhiều so với trước đây. Điều quan trọng là phải cá thể hóa phác đồ cho từng độ tuổi và tình trạng bệnh,” ông nhấn mạnh.

Theo bác sĩ Thạch, thành công của ERAS tại bệnh viện là kết quả của sự phối hợp liên chuyên khoa cùng sự đầu tư bài bản về nhân lực, quy trình và đào tạo.

Dù mang lại nhiều lợi ích, ERAS trong nhi khoa vẫn đối mặt với không ít khó khăn. Trẻ em là nhóm bệnh nhân đặc thù, với sự khác biệt lớn về sinh lý giữa các độ tuổi, từ sơ sinh đến vị thành niên, khiến việc chuẩn hóa phác đồ trở nên phức tạp.

Bên cạnh đó, việc đánh giá mức độ đau ở trẻ nhỏ – đặc biệt là trẻ chưa biết nói – đòi hỏi các công cụ chuyên biệt và theo dõi sát sao hơn so với người lớn. Các thang đo như FLACC hay thang điểm khuôn mặt cần được áp dụng linh hoạt và chính xác.

Một thách thức khác là sự thiếu hụt các nghiên cứu lâm sàng quy mô lớn trên đối tượng nhi khoa. So với người lớn, bằng chứng khoa học về ERAS ở trẻ em vẫn còn hạn chế, khiến nhiều phác đồ đang trong quá trình hoàn thiện.

Dù còn nhiều thách thức, những thành tựu bước đầu tại Bệnh viện Nhi đồng 2 cho thấy ERAS hoàn toàn có thể trở thành tiêu chuẩn mới trong phẫu thuật nhi khoa tại Việt Nam.

Thành công này không chỉ đến từ kỹ thuật mà còn từ tầm nhìn chiến lược của lãnh đạo bệnh viện, sự đồng lòng của các chuyên khoa và nỗ lực không ngừng của đội ngũ y bác sĩ. Đặc biệt, vai trò của khoa Gây mê hồi sức được xem là “trái tim” của mô hình ERAS, nơi kiểm soát đau và duy trì ổn định sinh lý cho bệnh nhi.

Trong bối cảnh ngành y tế đang hướng tới chất lượng điều trị và trải nghiệm người bệnh, ERAS được kỳ vọng sẽ tiếp tục được mở rộng, không chỉ trong nhi khoa mà còn ở nhiều chuyên ngành khác.

Từ một quy trình hậu phẫu nặng nề với máy thở và hồi sức kéo dài, giờ đây nhiều trẻ em tại Bệnh viện Nhi đồng 2 đã có thể tự thở và hồi phục nhanh chóng sau phẫu thuật cắt thùy phổi. “Kỳ tích” này không phải là phép màu, mà là kết quả của một cuộc cách mạng y khoa mang tên ERAS.

Trong tương lai, khi mô hình này được nhân rộng và hoàn thiện, hàng ngàn bệnh nhi sẽ có cơ hội tiếp cận phương pháp điều trị an toàn, ít đau đớn và hiệu quả hơn – một bước tiến lớn của y học Việt Nam trên hành trình hội nhập quốc tế.