Ký ức khó quên về những ngày thực hiện nhiệm vụ đặc biệt

Từ nơi bắt đầu đến những ngày “vượt nắng thắng mưa”

Đơn vị nghiệp vụ triển khai bốc mộ hài cốt liệt sĩ đối với mộ chưa xác định được thông tin tại nghĩa trang liệt sĩ xã Đức Linh (Lâm Đồng). Ảnh: Nguyễn Thanh/TTXVN

Sáng 4/6, tại Nghĩa trang liệt sĩ xã Đức Linh, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Lâm Đồng đã triển khai làm điểm công tác khai quật, lấy mẫu hài cốt và số hóa thông tin đối với 55 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính.

Nhìn lại chặng đường đã qua, có thể thấy việc lựa chọn Đức Linh làm điểm khởi đầu đã tạo cơ sở quan trọng để các lực lượng thống nhất cách làm, từ khai quật mộ, lấy mẫu, lưu mẫu, bàn giao, bảo quản hài cốt đến hoàn nguyên phần mộ. Tại thời điểm triển khai, ông Đinh Văn Tuấn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng ban Chỉ đạo 515 tỉnh Lâm Đồng nhấn mạnh, đây là dịp để thực hành cụ thể các công đoạn, đánh giá những ưu điểm, hạn chế và rút kinh nghiệm, bảo đảm việc thực hiện trên toàn tỉnh chặt chẽ, khoa học, hiệu quả, đúng quy định.

Từ điểm khởi đầu này, các tổ công tác lần lượt đến từng nghĩa trang, thực hiện nhiệm vụ gắn với hàng nghìn phần mộ và những gia đình nhiều năm chờ đợi thông tin về người thân. Sau sắp xếp, tỉnh Lâm Đồng là địa phương có địa bàn rộng, địa hình đa dạng. Toàn tỉnh có 12 nghĩa trang liệt sĩ, trong đó 11 nghĩa trang phải mẫu với 4.776 phần mộ. Mỗi nghĩa trang có đặc điểm riêng về vị trí, quy mô và cấu trúc phần mộ. Vì vậy, quá trình triển khai không thể áp dụng máy móc một cách làm cho tất cả các địa điểm mà phải có sự chủ động, linh hoạt trong tổ chức thực hiện, trên cơ sở vẫn bảo đảm thống nhất quy trình và yêu cầu về độ chính xác.

Đơn vị nghiệp vụ triển khai lấy mẫu hài cốt liệt sĩ đối với mộ chưa xác định được thông tin tại nghĩa trang liệt sĩ xã Đức Linh (Lâm Đồng). Ảnh: Nguyễn Thanh/TTXVN

Trong những ngày thực hiện nhiệm vụ, thời tiết là một thử thách không nhỏ. Có những ngày nắng nóng, có lúc mưa bất chợt nhưng tiến độ công việc vẫn phải được bảo đảm. Những cán bộ, chiến sĩ trực tiếp làm nhiệm vụ vì thế gần như không có khái niệm “ngày làm việc bình thường”. Họ có mặt tại nghĩa trang, làm việc bên những phần mộ trong sự tập trung cao độ, rồi kết thúc một ngày khi công việc đã được kiểm tra, rà soát. Những thao tác được lặp đi lặp lại một cách cẩn trọng, xác định vị trí, khai quật, lấy mẫu, đánh dấu, nhập dữ liệu, kiểm tra và đối chiếu.

Đại úy Bùi Huy Nhật, Tổ lấy mẫu hài cốt liệt sĩ số 5 chia sẻ: Dẫu có vất vả như thế nào cũng chẳng là gì so với sự hy sinh của các cha, các chú, các anh đang nằm đây. Đây không chỉ là nhiệm vụ mà còn là mệnh lệnh từ trái tim, tiếp nối đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc. Được tham gia công việc này là niềm tự hào, bởi phía sau mỗi phần mộ chưa xác định được danh tính là một người đã hy sinh và một gia đình vẫn mong ngóng ngày người thân được trở về với đúng tên tuổi.

Trong suốt quá trình thực hiện nhiệm vụ, các tổ công tác cũng nhận được sự quan tâm, động viên kịp thời của lãnh đạo tỉnh, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Hội Cựu chiến binh, cấp ủy, chính quyền các địa phương nơi có nghĩa trang và lực lượng tại chỗ. Sự phối hợp, hỗ trợ từ cơ sở đã góp phần giúp các lực lượng khắc phục khó khăn, bám hiện trường, hoàn thành từng phần việc với tinh thần trách nhiệm và sự tri ân đối với các anh hùng liệt sĩ.

Thượng tá Trần Thanh Sơn, Phó Chủ nhiệm Chính trị Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Lâm Đồng chia sẻ, công tác chuẩn bị được thực hiện kỹ lưỡng, các lực lượng phối hợp chặt chẽ, tuân thủ nghiêm quy trình. Quá trình khai quật, lấy mẫu và số hóa thông tin vì vậy được triển khai khoa học, cẩn trọng, bảo đảm tính chính xác và sự tôn nghiêm. Với những cán bộ, chiến sĩ trực tiếp thực hiện nhiệm vụ, công việc được thực hiện không chỉ bằng trách nhiệm mà còn bằng tất cả tình cảm và lòng tri ân đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc. Chính điều đó đã giúp họ vượt qua những khó khăn về địa hình, thời tiết và khối lượng công việc để bền bỉ bám từng nghĩa trang, từng phần mộ.

Khép lại hành trình lấy mẫu, mở ra những hy vọng

Các lực lượng, chiến sĩ tham gia quá trình lấy mẫu với tinh thần trách nhiệm cao và tình cảm tri ân. Ảnh: Hồng Hiếu/TTXVN

Với quyết tâm cao độ, chỉ sau hơn một tháng triển khai, đến ngày 18/7, công tác lấy mẫu đã hoàn thành tại 10/11 nghĩa trang trong toàn tỉnh Lâm Đồng. Trên cơ sở đó, các lực lượng tiếp tục “dồn sức” cho Nghĩa trang liệt sĩ Bình Thuận (xã Hồng Sơn) - nơi có số lượng phần mộ chưa xác định được danh tính lớn nhất tỉnh.

Trước khối lượng công việc lớn, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Lâm Đồng đã huy động 5 đội lấy mẫu chuyên trách phục vụ nhiệm vụ khai quật, lấy mẫu sinh phẩm và số hóa thông tin. Trong đó, lực lượng công nghệ thông tin thực hiện gắn mã định danh, số hóa dữ liệu; lực lượng pháp y thuộc Trung tâm Giám định pháp y, Sở Y tế thực hiện lấy mẫu sinh phẩm. Cùng với đó, hơn 100 cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang tỉnh và dân quân tự vệ địa phương được huy động trực tiếp tham gia hỗ trợ khai quật, số hóa thông tin và lấy mẫu sinh phẩm.

Quá trình khai quật được thực hiện thận trọng, xác định chính xác vị trí hài cốt, hạn chế tối đa tác động đến kết cấu phần mộ để bảo đảm hoàn trả nguyên trạng sau khi lấy mẫu. Việc đánh dấu, gắn mã định danh cho từng phần mộ cũng được lực lượng lấy mẫu và Ban Quản trang phối hợp thực hiện chặt chẽ, tránh nhầm lẫn.

Sau 20 ngày làm việc liên tục, đến chiều 11/8, nhiệm vụ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Bình Thuận hoàn thành, đưa hành trình khai quật, lấy mẫu hài cốt, số hóa thông tin mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng “về đích” sớm hơn 3 tháng so với thời hạn Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Lâm Đồng đề ra (15/11/2026). Toàn bộ 4.776 phần mộ tại 11/11 nghĩa trang liệt sĩ đã được khai quật, số hóa; trong đó 3.625 mẫu sinh phẩm được thu nhận, phục vụ công tác giám định ADN (đạt 75,9%).

Theo Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Lâm Đồng, những mẫu sinh phẩm sau khi được thu nhận, bảo quản và bàn giao sẽ tiếp tục được phục vụ công tác giám định ADN, phân tích và đối chiếu thông tin. Đây là bước tiếp theo trong hành trình xác định danh tính các liệt sĩ chưa có đầy đủ thông tin.

Nhiệm vụ hoàn thành, những cán bộ, chiến sĩ lại trở về đơn vị, tiếp tục công việc thường ngày. Không có lễ chia tay đặc biệt, cũng không có những khoảnh khắc ồn ào khi hoàn thành nhiệm vụ, họ lặng lẽ trở về đơn vị như cách họ đã lặng lẽ đến với các nghĩa trang. Dẫu vậy, hành trang của mỗi người lại có thêm một khoảng ký ức khó quên về những ngày thực hiện nhiệm vụ đặc biệt này.

Quá trình lấy mẫu được thực hiện thận trọng, kỹ lưỡng, đảm bảo đúng quy trình. Ảnh: Hồng Hiếu/TTXVN

Đối với Thiếu tá Nguyễn Thành Đạt, Tổ lấy mẫu số 3, sau nhiều ngày làm việc tại nghĩa trang, điều khiến anh nhớ nhất không phải là sự vất vả hay thời tiết khắc nghiệt mà là cảm giác mỗi lần hoàn thành một phần việc đều như vừa làm được một điều gì đó có ý nghĩa cho một người đã hy sinh và cho gia đình của họ.

“Đối với chúng tôi, phần thưởng lớn nhất không nằm ở việc hoàn thành trước thời hạn. Đó là khi một ngày nào đó, một liệt sĩ được xác định đúng tên, đúng quê quán; một gia đình biết được người thân của mình đang nằm ở đâu. Khi ấy, những ngày nắng mưa, những giờ làm việc miệt mài bên từng phần mộ sẽ trở thành một ký ức đẹp về một nhiệm vụ mà chúng tôi đã làm bằng trách nhiệm của người lính và tình cảm, trái tim dành cho đồng đội, cho những người đã ngã xuống”, Thiếu tá Nguyễn Thành Đạt chia sẻ.

Những nghĩa trang liệt sĩ ở Lâm Đồng từ hôm nay trở lại với sự tĩnh lặng vốn có. Chặng đường khai quật, lấy mẫu và số hóa thông tin hài cốt liệt sĩ tại các nghĩa trang đã tạm khép lại nhưng hành trình tìm lại danh tính các liệt sĩ vẫn đang được tiếp tục. Mỗi mẫu được gửi đi là một niềm hy vọng được trao gửi, hy vọng những người đã hy sinh sẽ sớm được gọi đúng tên, trở về đúng quê hương và đoàn tụ với gia đình theo một cách thiêng liêng nhất.