Ký ức nhà trình tường của người Sán Dìu

Với gần 70 nghìn người, dân tộc Sán Dìu là cộng đồng người dân tộc thiểu số lớn thứ tư tại tỉnh Thái Nguyên. Trải qua nhiều thế hệ, người Sán Dìu vẫn lưu giữ kho tàng văn hóa độc đáo. Trong đó, kiến trúc nhà đất trình tường cổ xưa là một biểu tượng đẹp trong đời sống sinh hoạt truyền thống.

Nhà trình tường của người Sán Dìu trong những năm 90 của thế kỷ XX ở vùng Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên.

Nhà trình tường của người Sán Dìu trong những năm 90 của thế kỷ XX ở vùng Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên.

Xưa kia, người Sán Dìu thường ở nhà vách đất hoặc tường trình đất. Họ cũng tự đóng gạch đất rồi xây bằng vữa đất dẻo. Mái nhà thường lợp cỏ tranh hoặc lá mía. Những người thợ Sán Dìu rất giỏi tết phên lá. Mái nhà của họ luôn bền chắc và không bị dột khi mưa lớn.

Về kiến trúc, họ bài trí nhà ở và công trình phụ theo hình chữ U. Nhà ở chính nằm ở đáy chữ U, gọi là nhà trên. Ngôi nhà này thường có quy mô từ 3 đến 5 gian. Hai bên hồi nhà có trái nhà làm vẩy ra. Đây là nơi đặt cối xay lúa, giã gạo và phương tiện đi lại. Bên tay phải là dãy nhà ngang làm bếp và kho chứa nông cụ. Bên tay trái là khu chuồng trại chăn nuôi gia súc.

Thiếu nữ dân tộc Sán Dìu, xã Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên trong không gian trưng bày sản vật địa phương.

Thiếu nữ dân tộc Sán Dìu, xã Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên trong không gian trưng bày sản vật địa phương.

Hiện nay, kinh tế xã hội ở các địa phương miền núi phát triển hơn. Đời sống đồng bào Sán Dìu tại Thái Nguyên đã có nhiều thay đổi. Nhà gạch theo kiểu hiện đại dần thay thế cho nhà vách đất truyền thống. Nhiều gia đình đã xây dựng nhà cao tầng, nhà mái bằng kiên cố.

Sự giao thoa với văn hóa hiện đại khiến những ngôi nhà trình tường xưa dần vắng bóng. Tuy nhiên, hình ảnh mái nhà đất mộc mạc bên những câu hát Soọng Cô giao duyên vẫn là nét văn hóa ăn sâu vào tâm thức mỗi người đồng bào Sán Dìu. Việc lưu giữ ký ức kiến trúc này góp phần bảo tồn bản sắc phong phú của cộng đồng 39 dân tộc đang sinh sống ở tỉnh Thái Nguyên.

Kim Tuyến

Nguồn Thái Nguyên: https://baothainguyen.vn/mien-nui-vung-cao/202607/ky-uc-nha-trinh-tuong-cua-nguoi-san-diu-8be62bc/