Kỳ vọng Petrovietnam dẫn dắt phát triển nhiên liệu sinh học và kinh tế carbon tại Cà Mau

Tại Diễn đàn Dầu khí - Năng lượng thường niên năm 2026, một trong những vấn đề được đặt ra là vai trò mới của Petrovietnam trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng. Nếu trước đây, những dự án dầu khí quy mô lớn như Cụm Khí - Điện - Đạm Cà Mau hay các trung tâm công nghiệp ở Quảng Ngãi được nhìn nhận là động lực mở đường cho phát triển kinh tế - xã hội, thì trong giai đoạn hiện nay, kỳ vọng đã mở rộng sang một cấp độ cao hơn là dẫn dắt công nghệ, đổi mới sáng tạo và hình thành hệ sinh thái năng lượng mới.

Từ góc độ địa phương, TS Quách Văn Ấn, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Cà Mau cho biết, tỉnh đánh giá rất cao những đóng góp của Petrovietnam đối với quá trình phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Tuy nhiên, trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết 57 về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Cà Mau mong muốn mối quan hệ hợp tác với Petrovietnam được nâng lên một tầm cao mới, trong đó trọng tâm là phát triển các công nghệ xanh và các ngành năng lượng mới.

TS Quách Văn Ấn, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Cà Mau kỳ vọng Petrovietnam dẫn dắt phát triển nhiên liệu sinh học và kinh tế carbon.

Theo TS Quách Văn Ấn, Cà Mau đang phối hợp với Tổng công ty Khí Việt Nam (PV GAS), đơn vị thành viên của Petrovietnam, và Hội Dầu khí Việt Nam triển khai hai sáng kiến có ý nghĩa chiến lược.

Sáng kiến đầu tiên là nghiên cứu, ứng dụng công nghệ để phát triển nguồn nguyên liệu sinh học. Đây là hướng đi được đánh giá có nhiều tiềm năng khi Cà Mau sở hữu lợi thế tự nhiên đặc biệt với hệ sinh thái biển, rừng ngập mặn và ngành thủy sản phát triển mạnh. Những năm gần đây, địa phương đã từng bước làm chủ công nghệ nuôi tôm tuần hoàn, không xả thải, giúp giảm cường độ phát thải carbon. Theo TS Quách Văn Ấn, công nghệ nuôi tôm tuần hoàn giúp giảm mạnh cường độ phát thải so với phương thức nuôi truyền thống, đồng thời tạo nền tảng cho phát triển kinh tế tuần hoàn và thị trường carbon.

Điểm đáng chú ý là trong mô hình này, rong và tảo biển không chỉ tham gia xử lý môi trường nước mà còn có thể trở thành nguồn nguyên liệu đầu vào để sản xuất nhiên liệu sinh học và các sản phẩm sinh học có giá trị gia tăng. Nếu được đầu tư nghiên cứu và làm chủ công nghệ, nguồn tài nguyên tự nhiên này có thể hình thành một chuỗi giá trị mới, kết nối giữa nông nghiệp, năng lượng và công nghiệp chế biến.

Ở góc độ rộng hơn, đây cũng là hướng đi phù hợp với xu thế phát triển năng lượng tái tạo trên thế giới. Trong khi nhiều quốc gia đang tìm kiếm các nguồn nguyên liệu sinh học không cạnh tranh với đất nông nghiệp, rong và tảo biển được xem là nhóm nguyên liệu có tốc độ sinh trưởng nhanh, khả năng hấp thụ CO₂ lớn và không ảnh hưởng đến an ninh lương thực. Với hơn 307 km bờ biển, Cà Mau được đánh giá có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển lĩnh vực này nếu có sự tham gia của các doanh nghiệp năng lượng lớn và hệ thống nghiên cứu khoa học.

Cùng với nhiên liệu sinh học, Cà Mau cũng xác định kinh tế carbon là một động lực tăng trưởng mới. Theo TS Quách Văn Ấn, địa phương hiện có khoảng 150.000 ha rừng, chủ yếu là rừng ngập mặn - một trong những hệ sinh thái có khả năng hấp thụ và lưu giữ carbon cao. Cùng với các mô hình sản xuất thân thiện với môi trường, đây là nền tảng quan trọng để Cà Mau tham gia thị trường tín chỉ carbon trong tương lai.

Hiện nay, tỉnh đang phối hợp với các chuyên gia và nhà khoa học đánh giá tổng thể trữ lượng hấp thụ carbon, xây dựng cơ sở dữ liệu và nghiên cứu các giải pháp đo đếm, xác minh để từng bước thương mại hóa tín chỉ carbon. Nếu kết hợp được lợi thế rừng ngập mặn với các mô hình nuôi trồng thủy sản phát thải thấp và phát triển nguyên liệu sinh học từ rong, tảo biển, Cà Mau không chỉ tạo thêm nguồn thu từ tín chỉ carbon mà còn hình thành mô hình kinh tế tuần hoàn gắn với chuyển dịch năng lượng.

Điều đáng chú ý, cả hai sáng kiến đều đặt ra yêu cầu về công nghệ và sự tham gia của những doanh nghiệp có năng lực nghiên cứu, đầu tư quy mô lớn. Đây cũng chính là lý do địa phương kỳ vọng Petrovietnam sẽ tiếp tục phát huy vai trò dẫn dắt, không chỉ ở khía cạnh đầu tư hạ tầng năng lượng như trước đây mà còn trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, kết nối doanh nghiệp, viện nghiên cứu và địa phương để phát triển các công nghệ mới.

Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050, câu chuyện từ Cà Mau cho thấy chuyển dịch năng lượng không chỉ là phát triển thêm các nguồn điện mới mà còn là quá trình hình thành những chuỗi giá trị xanh dựa trên công nghệ, tài nguyên bản địa và đổi mới sáng tạo. Nếu được triển khai hiệu quả, nhiên liệu sinh học và kinh tế carbon có thể trở thành hai trụ cột mới, vừa tạo động lực tăng trưởng cho địa phương, vừa mở rộng không gian phát triển cho ngành công nghiệp - năng lượng Việt Nam trong giai đoạn mới.