Lá lốt và lá xương sông: Loại nào tốt cho sức khỏe hơn?

1. Lá lốt và lá xương sông đều là loại rau quen thuộc

Lá lốt và lá xương sông thường xuất hiện trong các món ăn của người Việt, phổ biến nhất là món cuốn chả lá lốt và chả lá xương sông hoặc làm rau gia vị cho một số món ăn dân dã. Cả hai loại lá đều có mùi thơm đặc trưng giúp tăng hương vị món ăn.

Lá lốt có hình trái tim, màu xanh đậm, mặt trên bóng. Khi nướng hoặc rán chả lá lốt tỏa mùi thơm nồng, hơi cay nhẹ, hòa quyện rất hợp với vị béo của thịt. Lá lốt còn được dùng nấu canh lươn, chuối đậu om, xào thịt bò hoặc ăn sống kèm các món cuốn.

Lá xương sông có hình dạng thuôn dài, mép có răng cưa, dày và cứng hơn lá lốt. Mùi thơm của lá xương sông mạnh hơn, có khả năng khử mùi tanh rất tốt. Ngoài món chả, lá xương sông còn được dùng nấu canh cá giúp khử mùi tanh của cá.

2. Loại lá nào tốt hơn?

Lá lốt và lá xương sông đều là loại rau gia vị tốt cho sức khỏe. Ảnh minh họa AI

Về thành phần hóa học và hoạt tính sinh học, lá lốt và lá xương sông có những đặc điểm riêng và được sử dụng chủ yếu dưới dạng rau ăn - vị thuốc. Nếu xét về giá trị sử dụng trong bữa ăn, cả lá lốt và lá xương sông đều góp phần làm đa dạng nguồn rau và hợp chất thực vật trong chế độ ăn.

Trong y học cổ truyền, cả lá lốt và lá xương sông đều là vị thuốc hỗ trợ điều trị bệnh. Lá lốt có tác dụng tán hàn, làm ấm đường tiêu hóa, trừ phong thấp và giảm đau, hỗ trợ đau nhức xương khớp khi trời lạnh, chứng tay chân tê buốt...

Lá xương sông nhờ chứa nhiều tinh dầu có khả năng tiêu đờm, bổ phế nên là có tác dụng hỗ trợ chữa ho, cảm sốt, viêm họng, viêm phế quản và làm giảm tình trạng đầy bụng hiệu quả.

Các nghiên cứu về thành phần hóa học cho thấy lá xương sông chứa nhiều hợp chất dễ bay hơi trong tinh dầu. Đáng chú ý, tinh dầu từ lá xương sông được đánh giá trong cả mô hình tế bào và động vật. Các chế phẩm tinh dầu có tác động đến một số quá trình liên quan đến phản ứng viêm. Tuy nhiên, đây chủ yếu là bằng chứng tiền lâm sàng, không đồng nghĩa với việc ăn lá xương sông có tác dụng chống viêm hoặc điều trị bệnh ở người.

Đối với lá lốt, một số nghiên cứu trong phòng thí nghiệm ghi nhận tinh dầu và các thành phần của lá lốt có hoạt tính chống oxy hóa, kháng khuẩn hoặc tác động đến một số enzyme liên quan đến chuyển hóa.

Tuy nhiên, phần lớn những kết quả này đến từ nghiên cứu trên tinh dầu, dịch chiết hoặc mô hình phòng thí nghiệm. Vì vậy chưa thể khẳng định ăn lá lốt thường xuyên có tác dụng phòng hoặc điều trị một bệnh cụ thể.

Theo BSCK2. Trần Ngọc Quế (Hội Đông y Quảng Trị), cách nhìn phù hợp nhất về lá lốt là thực phẩm - gia vị có giá trị và một dược liệu truyền thống có tiềm năng nghiên cứu chứ chưa phải là thuốc có thể dùng để điều trị hoặc phòng ngừa nhiều bệnh như một số thông tin trên mạng xã hội quảng bá.

3. Cách sử dụng lá lốt và lá xương sông để món ăn lành mạnh hơn

Lợi ích dinh dưỡng của món ăn không chỉ phụ thuộc vào loại lá mà còn phụ thuộc đáng kể vào nguyên liệu đi kèm và phương pháp chế biến.

Ví dụ, chả lá lốt nếu chứa nhiều thịt mỡ và được chiên nhiều dầu sẽ có lượng năng lượng và chất béo cao hơn so với món sử dụng thịt nạc, ít dầu hoặc được nướng, áp chảo phù hợp. Tương tự, thịt cuốn lá xương sông cũng nên cân đối lượng thịt, dầu và muối trong quá trình chế biến.

Khi sử dụng hai loại lá này, nên chọn lá tươi, không dập úa, rửa sạch dưới vòi nước trước khi chế biến. Dùng lá lốt dễ cuốn hơn, mềm mại, phù hợp với số đông và đa dạng các loại nhân (thịt lợn, thịt bò, ốc, đậu phụ...).

Với lá xương sông cần xử lý sống lá trước khi cuốn, có mùi hương đậm hơn, thích hợp với nhân thịt lợn rán hoặc các món cá/hải sản.