Lady Borton - người bạn đặc biệt với tấm lòng son dành cho Bác Hồ
Trong số những người đã thầm lặng đóng góp cho Bảo tàng Hồ Chí Minh, tôi nhớ về một cộng tác viên đặc biệt người nước ngoài, người đã trực tiếp đưa hiện vật về cho kho cơ sở của Bảo tàng, một người rất kính yêu Chủ tịch Hồ Chí Minh, đó là bà Lady Borton.
Bà Lady Borton sinh ngày 8-9-1942, tại Washington D.C., Mỹ. Khi làm việc cùng chúng tôi, bà thích được gọi là Út Lý. Năm 1969, khi 27 tuổi, bà đến Việt Nam với vai trò y tá cho một tổ chức nhân đạo thiện nguyện. Trong thời chiến, bà hoạt động khắp 3 miền Bắc-Trung-Nam Việt Nam để giúp đỡ dân thường, đưa bệnh nhân đi viện, dọn dẹp đất bị ô nhiễm...
Từ thập niên 1990, bà chuyển đến sống ở Hà Nội. Từ năm 1993 đến 2004, bà phụ trách điều phối các dự án như thủy lợi, nước sạch, hỗ trợ phụ nữ nghèo, kết nối văn hóa-xuất bản giữa Mỹ và Việt Nam.
Bà Lady Borton (thứ hai, từ trái sang) trong chuyến đi Hồng Công cùng đoàn công tác của Bảo tàng Hồ Chí Minh, tháng 9-2007. Ảnh tư liệu
Năm 2003, TS Nguyễn Thị Tình, Giám đốc Bảo tàng Hồ Chí Minh, nhờ bà Lady Borton sang Anh sưu tầm về vụ án Nguyễn Ái Quốc ở Hồng Công. Cả tuần, bà Lady Borton ra sức tìm kiếm trong các kho lưu trữ ở London mà kết quả vẫn bằng không. Đêm cuối cùng trước khi rời London về Việt Nam, bà trằn trọc không ngủ được. Bỗng trong đầu bà lóe lên: Tại sao cả tuần mình chỉ chăm chăm tìm danh xưng Hồ Chí Minh, Nguyễn Ái Quốc... trong khi hồ sơ vụ án của Người biết đâu chỉ là Tống Văn Sơ? Phát hiện đó khiến bà bật dậy, nôn nóng mong chờ trời sáng để đến ngay cơ quan lưu trữ...
Chờ mãi rồi cũng đến giờ làm việc. Bà Lady Borton lao ngay đến phòng tra cứu và khi bấm 3 chữ Tống Văn Sơ, những thông tin về Người hiện ra ào ạt. Chiều đã phải ra máy bay, không kịp lựa chọn kỹ, bà nhanh chóng yêu cầu được mua bản sao. Chuyến đó, bà Lady Borton đã mang về tặng Bảo tàng Hồ Chí Minh một va ly đầy bản sao các tài liệu liên quan đến vụ án. Đặc biệt sinh động là các trang tường thuật chi tiết cả 9 phiên tòa xét xử Tống Văn Sơ của Báo Bưu điện Hoa Nam buổi sáng (South China Morning Post)...
Chính nhờ tài liệu bà mang về, cùng với những tài liệu Bảo tàng Hồ Chí Minh đã có, nhất là bản thảo viết tay "Vừa đi đường vừa kể chuyện" của T.Lan (bút danh của Chủ tịch Hồ Chí Minh) mà năm 2004, chúng tôi cùng Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật cho ra mắt cuốn sách "Vụ án Nguyễn Ái Quốc ở Hồng Công 1931-1933" (tài liệu và hình ảnh), do đồng chí Nguyễn Khoa Điềm, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tư tưởng-Văn hóa Trung ương chủ trì xuất bản.
Với tôi, bà Lady Borton còn trực tiếp giúp một việc cực kỳ quan trọng, đó là tìm ra ngôi nhà 186 phố Tam Kung, Cửu Long, Hồng Công. Năm 1961, trong cuốn "Vừa đi đường vừa kể chuyện", Chủ tịch Hồ Chí Minh kể rằng, Người bị cảnh sát Anh ở Hồng Công bắt tại nhà 186 phố Tam Kung, Cửu Long.
Báo Bưu điện Hoa Nam buổi sáng số ra ngày 17-8-1931 tường thuật phiên tòa thứ 3, ngày 15-8-1931, đã đăng lời khai của Tống Văn Sơ tại phiên tòa: “Tôi thừa nhận là tôi đã thuê căn hộ trong ngôi nhà số 186 đường Tam Kung”.
Năm 2004, khi làm cuốn sách "Vụ án Nguyễn Ái Quốc ở Hồng Công 1931-1933", Bảo tàng Hồ Chí Minh chưa có điều kiện xác minh xem Tống Văn Sơ bị bắt ở Tam Lung, Tam Kung hay Tang Lung (như có nhà nghiên cứu suy đoán). Vào thời điểm đó, một số người từng đến Hồng Công cho biết: Hồng Công không có phố Tam Lung, chỉ có phố Tang Lung-nhưng không ở quận Cửu Long mà ở đảo Hồng Công. Quận Cửu Long có phố Tam Kung-nhưng không có số nhà 186.
Tháng 9-2007, Bảo tàng Hồ Chí Minh đưa một đoàn đi sưu tầm, nghiên cứu về nơi Hồ Chí Minh họp thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam ở Hồng Công, tôi mời bà Lady Borton cùng đi. Theo tài liệu lưu trữ thì Tống Văn Sơ bị giam trong ngục Victoria những năm 1931-1932.
Từ năm 2006, nhà tù Victoria (nay là Trung tâm Văn hóa và Nghệ thuật Tai Kwun) không còn là nơi giam giữ tù nhân. Tù nhân đã được chuyển đi đảo khác. Toàn bộ số hiện vật của nhà tù được chuyển về lưu giữ tại Bảo tàng Nhà tù của Sở Cảnh sát Hồng Công.
Đoàn nhiều lần đứng lặng với bao nhiêu câu hỏi trước số nhà 148 phố Tam Kung-số nhà cuối cùng của đường Tam Kung hiện nay. Rõ ràng quận Cửu Long có phố Tam Kung, trùng hồ sơ với lời khai của Tống Văn Sơ. Nhưng sao đường này chỉ dừng lại ở số 148? Đúng lúc đang bí thì bà Lady Borton nêu sáng kiến: “Sao chúng ta không vào thư viện tìm bản đồ Hồng Công qua các thời kỳ?”. Chúng tôi ồ lên và lập tức vào ngay Thư viện Hồng Công.
Bằng việc so sánh bản đồ Hồng Công qua các năm, chúng tôi nhanh chóng phát hiện ra năm 1969, chính quyền Hồng Công đã phá bỏ đoạn phố Tam Kung từ số nhà 150 trở đi để mở đại lộ Olympic, gắn với sân vận động Olympic được xây dựng năm đó. Như vậy, địa điểm nhà số 186 phố Tam Kung trước đây nằm trên đại lộ Olympic hiện nay. Sân vận động Olympic hiện nay bao trọn sân vận động Kai Tak và núi có đền thờ Tống Vương ngày xưa. Điều rất hay là đường Olympic hiện nay, đoạn có số nhà 186 phố Tam Kung cũ, chính là một cạnh của Công viên Tống Vương Đài, hiện có viên đá khắc chữ Tống Vương Đài. Tất cả địa điểm gồm công viên, ngôi nhà 186, vốn là nhà mà Tống Văn Sơ thuê ở và bị bắt ngày 6-6-1931, cùng đền thờ Tống Vương và sân vận động Kai Tak chính là các địa điểm mà đầu Xuân Canh Ngọ 1930, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã thống nhất 3 tổ chức cộng sản, thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam.
Tin nóng
Có mặt tại Đại đội 2, Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 5, Sư đoàn 5 (Quân khu 7), chúng tôi bất ngờ khi được giới thiệu hai cặp song sinh cùng chung lý tưởng vừa được khoác lên mình màu xanh áo lính.
Không chỉ gây tò mò bởi tên gọi độc đáo, loại sò này còn được nhiều người yêu thích nhờ phần thịt dày, vị ngọt đậm và có thể chế biến thành nhiều món ăn hấp dẫn.
Nằm ở hai đầu đối diện của Trái đất, Longyearbyen (Na Uy) - thành phố cực Bắc và Ushuaia (Argentina) - thành phố cực Nam, đều hiện hữu ở rìa xa nhất của nền văn minh nhân loại.
Không chỉ giúp tỉnh táo, cà phê đặc sản (specialty coffee) đang lan rộng tại Việt Nam, thu hút người trẻ trải nghiệm hương vị và câu chuyện phía sau.
Cách Hà Nội khoảng 250km, bản Luộc thuộc tổ 5, xã Nà Hang, tỉnh Tuyên Quang (thị trấn Na Hang cũ) là địa điểm thu hút khách du lịch nhờ khung cảnh nguyên sơ, thời tiết mát mẻ và không gian trong lành, yên bình.
Giữ hồn văn hóa thôi chưa đủ, phim Việt cần đổi mới cách kể để mở rộng tệp khán giả
Tin mới
Tuyên Quang sở hữu hệ sinh thái du lịch vô cùng đa dạng, phong phú, tạo nên cực tăng trưởng du lịch mới đầy năng động tại phía Bắc. Sự kết nối giữa chiều sâu lịch sử của 'Thủ đô Khu giải phóng', 'Thủ đô Kháng chiến' cùng vẻ đẹp hùng vĩ của Công viên Địa chất toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn và giá trị di sản, văn hóa bản địa mở ra cánh cửa vươn tầm quốc tế.
Bằng việc kết hợp giữa kỹ thuật điêu khắc truyền thống và khả năng tưởng tượng vật thể trong không gian ba chiều, nghệ nhân Bùi Văn Tự đã sáng tạo nên loại hình nghệ thuật điêu khắc ánh sáng. Những tác phẩm của anh không chỉ dừng lại ở giá trị thị giác mà còn trở thành phương thức chuyển tải các câu chuyện văn hóa, lịch sử dân tộc.
Cao nguyên Mộc Châu với những đồi chè xanh mướt trải dài, những thung lũng hoa mận trắng muốt, hay dải lụa sương mù giăng mắc trên những nếp nhà bình yên tạo nên sức hút khó cưỡng với du khách. Lưu giữ khoảnh khắc, mỗi nghệ sĩ nhiếp ảnh chính là một 'đại sứ du lịch', thông qua lăng kính nghệ thuật, họ đã thổi hồn vào thiên nhiên đại ngàn, trở thành nhịp cầu quan trọng lan tỏa thương hiệu du lịch cao nguyên Mộc Châu.
Nghệ sĩ Minh Hải tự hào khi thể hiện nhân vật Bác Hồ trên sân khấu truyền thống thắp lửa cho tuổi trẻ chào mừng 26-3
Đầu tháng 2 âm lịch, người dân xã Xuân Lập lại nô nức cùng nhau trẩy hội Kỳ Phúc - Thành hoàng làng Lý Kim Ngô. Đây là lễ hội đầu năm nhằm cầu cho quốc thái, dân an. Đồng thời, thông qua lễ hội nhằm tạo sự gắn bó, đoàn kết trong cộng đồng, bồi đắp tình làng, nghĩa xóm để cùng nhau xây dựng quê hương phát triển, đất nước giàu mạnh.
Từ những liveshow cá nhân đến chương trình ca nhạc quy mô lớn, Việt Nam đang dần trở thành điểm hẹn của các đại nhạc hội hàng chục nghìn khán giả, những lễ hội kéo dài nhiều ngày và các tour diễn quốc tế đình đám.
Cùng với việc khai thác hiệu quả các lợi thế về cảnh quan thiên nhiên và giá trị văn hóa truyền thống, du lịch Cao Bằng đang có bước chuyển tích cực khi các bản làng vùng cao trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách. Sự phát triển của mô hình du lịch cộng đồng với hệ thống homestay mang đậm bản sắc dân tộc, các trải nghiệm văn hóa đặc trưng và ẩm thực núi rừng góp phần đa dạng hóa sản phẩm, tạo dấu ấn riêng cho du lịch Cao Bằng trên bản đồ du lịch khu vực.