Lãi suất huy động neo cao: Nhà băng nào đang gánh chi phí vốn đắt nhất hệ thống?

Tại cuối quý II/2026, khảo sát của MBS cho thấy trong khi lãi suất liên ngân hàng duy trì đà giảm ổn định, trên thị trường 1, đà tăng lãi suất huy động vẫn còn diễn ra ở một số nhà băng riêng lẻ trong bối cảnh tín dụng duy trì đà tăng nhanh gấp gần 1,5 lần so với tốc độ huy động vốn.

Theo đó, tại cuối tháng 6, lãi suất huy động bình quân kỳ hạn 12 tháng trên toàn hệ thống đạt khoảng 8,4%/năm, tăng 2,59 điểm % so với đầu năm. Đối với kỳ hạn dưới 12 tháng, lãi suất huy động cao nhất đạt 8,8%/năm.

"Mặc dù nhiều ngân hàng đã điều chỉnh giảm lãi suất từ đầu quý II, mặt bằng lãi suất huy động vẫn duy trì ở mức cao do đã tăng đáng kể trong quý I", MBS Research nhận định.

Diễn biến lãi suất huy động neo ở nền cao trong những quý gần đây đã tác động đến mặt bằng chi phí vốn của các ngân hàng.

Theo thống kê của người viết, chi phí vốn (COF-ttm) bình quân 27 ngân hàng niêm yết tại cuối quý II đã tăng lên 4,88%, tức tăng 0,24 điểm % so với quý I và tăng 0,53 điểm % so với đầu năm lên mức cao nhất trong 8 quý trở lại đây.

Ảnh: T.D tổng hợp từ BCTC

Trong nhóm quốc doanh, Vietcombank, VietinBank và BIDV ghi nhận COF ttm lần lượt đạt 2,6%, 3,49% và 3,6%, là ba nhà băng có chi phí vốn thấp nhất hệ thống.

COF tăng trong biên độ hẹp (+0,2 điểm % so với quý liền trước, +0,3% so với đầu năm), một phần dựa trên lợi thế CASA tích cực và diễn biến lãi suất huy động tương đối ổn định hơn so với các ngân hàng TMCP tư nhân - thể hiện vai trò neo giữ mặt bằng lãi suất của hệ thống.

Nhóm ngân hàng TMCP tư nhân ghi nhận COF bình quân ở mức 5,09% (+0,55 điểm % so với đầu năm), vượt xa nhóm quốc doanh do tác động từ cuộc cạnh tranh huy động để đáp ứng nhu cầu mở rộng tín dụng.

Xét về tỷ lệ tăng, TPBank là nhà băng có chi phí vốn tăng mạnh nhất trong nửa đầu năm 2026 (+0,99 điểm % lên 5,2%). Đây cũng là mức chi phí vốn cao nhất trong 10 quý gần đây tại nhà băng này.

Huy động tiền gửi (+3,38%) tăng chậm hơn đáng kể so với tín dụng (+10,57%) đã đưa tỷ lệ cho vay khách hàng trên tiền gửi khách hàng tại cuối quý II của TPBank lên 117%, phản ánh nhu cầu vốn huy động ở mức cao. Để bù đắp, ngân hàng đã phải đẩy mạnh các kênh huy động thay thế như vay liên ngân hàng, trái phiếu doanh nghiệp và chứng chỉ tiền gửi, khiến chi phí vốn tăng cao hơn đáng kể.

Ngoài ra, tỷ lệ CASA giảm nhẹ so với đầu năm cũng góp phần vào mức tăng COF ở TPBank.

Xếp sau TPBank, MB và HDBank cũng là hai nhà băng có mức tăng COF trong nửa đầu năm dẫn đầu hệ thống, lần lượt tăng 0,82 điểm % và 0,79 điểm %, được thúc đẩy bởi nhu cầu huy động cao để tài trợ cho hạn mức tăng trưởng tín dụng trong top cao nhất hệ thống.

Tại MB, VNDirect ước tính lãi suất huy động đã tăng 1,6 điểm % trong quý II song tăng trưởng tiền gửi khách hàng vẫn chậm, chỉ đạt khoảng 4,6% so với đầu năm (so với mức tăng trưởng tín dụng 13,24%).

Tỷ lệ cho vay khách hàng trên tiền gửi khách hàng ở mức 127%, tăng từ mức 118% hồi đầu năm. Tỷ lệ LDR ước tính (bao gồm 20% tiền gửi kỳ hạn từ Kho bạc) tăng lên 82,9% — tiệm cận ngưỡng trần quy định. Tỷ lệ CASA giảm xuống 33,6% (từ 36,9%), dù vẫn thuộc nhóm dẫn đầu ngành.

Tương tự, tại HDBank, mức tăng mạnh của chi phí vốn đến từ việc lãi suất huy động tăng trong quý II để đáp ứng nhu cầu tín dụng với tăng trưởng tín dụng tại ngày 30/6/2026 đã đạt 20,6% so với đầu năm.

Tuy vậy, ban lãnh đạo dự kiến chi phí huy động đã đạt đỉnh trong quý II và sẽ cải thiện trong các quý tiếp theo. Ngân hàng cho biết đã bắt đầu giảm lãi suất tiền gửi theo chỉ thị của NHNN, đồng thời đặt mục tiêu cải thiện cơ cấu huy động thông qua việc gia tăng tỷ lệ CASA. Mặc dù tỷ lệ CASA hiện vẫn dao động quanh mức 10% tương đối thấp, số dư CASA đã tăng 41% so với cùng kỳ.

Một số ngân hàng như LPBank, Nam A Bank cũng ghi nhận chi phí vốn tăng mạnh trong nửa đầu năm do hạn chế về cấu trúc nguồn vốn khi phụ thuộc đáng kể vào kênh phát hành giấy tờ có giá và vốn liên ngân hàng, trong khi tỷ lệ CASA duy trì ở mức thấp (~6%).

Nhóm ngân hàng quy mô nhỏ tuy không phải nhóm ghi nhận mức tăng COF cao nhất trong nửa đầu năm do tác động từ đà tăng lãi suất huy động đã đến sớm và rõ rệt hơn từ khoảng nửa cuối 2025. Tuy vậy, đây là nhóm có COF bình quân cao nhất hệ thống, do chịu sức ép lớn từ cuộc cạnh tranh lãi suất huy động.

Bac A Bank hiện là ngân hàng có chi phí vốn cao nhất hệ thống (6,13% tại cuối quý II/2026), chủ yếu do duy trì chính sách lãi suất đầu vào thuộc nhóm cao nhất hệ thống. Tại BVBank, chi phí vốn cũng tăng 0,5 điểm % so với đầu năm lên 5,75%.

VietABank, Vietbank, Saigonbank... và nhiều nhà băng quy mô nhỏ khác cũng duy trì mức COF quanh 5,4-5,5%, một nguyên nhân khiến NIM các ngân hàng này tiếp đà giảm và nằm trong top thấp nhất hệ thống.

Ảnh: T.D tổng hợp từ BCTC

Nhìn chung, tương đồng với các nhận định trước đó, chi phí vốn toàn ngành tiếp tục tăng trong quý II/2026 trong bối cảnh huy động tăng chậm hơn tín dụng. SGI Capital ước tính tại cuối quý II, LDR của hệ thống đã chạm 115% (tương đương mức cao nhất của chu kỳ trước vào cuối 2010) và tiếp tục gây áp lực lên thanh khoản, lãi suất huy động cũng như cho vay.

Áp lực COF thể hiện rõ ràng hơn ở các ngân hàng có tỷ lệ LDR thuần cao, có sự phụ thuộc vào nguồn vốn liên ngân hàng hay các nguồn vốn kỳ hạn dài...