Sửa Luật Kinh doanh bất động sản: Cắt giảm thủ tục, tạo dư địa cho thị trường phát triển

TS. Nguyễn Văn Khôi, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, cho rằng việc sửa đổi luật cần được đặt trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng nhanh, bền vững, đổi mới mô hình tăng trưởng và tiếp tục hoàn thiện thể chế.

Hoàn thiện thể chế để kiến tạo thị trường bất động sản hiện đại

Trong bối cảnh thị trường bất động sản đứng trước yêu cầu phát triển theo hướng minh bạch, hiệu quả và bền vững hơn, việc sửa đổi Luật Kinh doanh bất động sản được kỳ vọng không chỉ tháo gỡ những điểm nghẽn trước mắt mà còn tạo nền tảng thể chế cho giai đoạn phát triển mới.

Phát biểu tại hội thảo, TS. Nguyễn Văn Khôi, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, cho rằng việc sửa đổi luật cần được đặt trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng nhanh, bền vững, đổi mới mô hình tăng trưởng và tiếp tục hoàn thiện thể chế.

Theo ông, Nghị quyết số 21-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương đã xác định rõ định hướng sửa đổi đồng bộ Luật Đất đai và các luật liên quan nhằm khắc phục tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn trong hệ thống pháp luật, đồng thời chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy quản trị phát triển để giải phóng và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho nền kinh tế.

Tinh thần này, theo ông Khôi, không chỉ áp dụng đối với Luật Đất đai mà còn là yêu cầu xuyên suốt đối với Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản và các đạo luật có liên quan.

Vì vậy, việc sửa đổi Luật Kinh doanh bất động sản lần này cần vượt ra ngoài phạm vi điều chỉnh những quy định mang tính kỹ thuật hay bổ sung thêm điều kiện kinh doanh. Điều quan trọng hơn là xây dựng một hành lang pháp lý hiện đại, minh bạch, tạo điều kiện để thị trường vận hành thông suốt, nâng cao hiệu quả huy động và phân bổ nguồn lực, qua đó đóng góp vào tăng trưởng kinh tế.

"Luật Kinh doanh bất động sản phải hướng tới mục tiêu lớn hơn là khơi thông nguồn lực, thúc đẩy phát triển và phục vụ lợi ích chung của quốc gia chứ không chỉ điều chỉnh các giao dịch kinh doanh", ông Khôi nhấn mạnh.

Bà Hoàng Thu Hằng, Cục phó Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng): "Dự thảo luật lần này được xây dựng trên cơ sở kế thừa các quy định còn phù hợp, đồng thời thể chế hóa các chủ trương mới của Đảng và Nhà nước về phát triển thị trường bất động sản theo hướng minh bạch, hiện đại và hiệu quả".

Không chỉ cắt giảm thủ tục, mà phải thay đổi cách quản lý thị trường

Theo bà Hoàng Thu Hằng, Cục phó Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng), dự thảo luật lần này được xây dựng trên cơ sở kế thừa các quy định còn phù hợp, đồng thời thể chế hóa các chủ trương mới của Đảng và Nhà nước về phát triển thị trường bất động sản theo hướng minh bạch, hiện đại và hiệu quả.

Một trong những thay đổi đáng chú ý là tinh gọn đáng kể quy mô của luật. Từ 83 điều của Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023, dự thảo mới còn 61 điều, tương đương cắt giảm khoảng 30% số điều. Song song với đó là việc rà soát, đơn giản hóa nhiều điều kiện đầu tư kinh doanh và thủ tục hành chính vốn được xem là rào cản đối với hoạt động của doanh nghiệp.

Định hướng cải cách cũng được thể hiện rõ qua việc tăng cường phân cấp, phân quyền. Theo đề xuất mới, thẩm quyền quyết định cho phép chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần dự án bất động sản sẽ được chuyển từ Thủ tướng Chính phủ về UBND cấp tỉnh. Việc phân cấp này được kỳ vọng sẽ rút ngắn quy trình xử lý hồ sơ, đồng thời nâng cao tính chủ động của địa phương trong giải quyết các thủ tục liên quan đến dự án.

Không chỉ dừng ở đó, dự thảo còn cắt giảm nhiều điều kiện kinh doanh đối với tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực bất động sản; đơn giản hóa quy định đối với nhà ở, công trình xây dựng có sẵn và hình thành trong tương lai; đồng thời rà soát các điều kiện chuyển nhượng quyền sử dụng đất, chuyển nhượng dự án theo hướng đồng bộ hơn với Luật Đất đai và các quy định pháp luật có liên quan.

Nhiều thủ tục hành chính cũng được đề xuất bãi bỏ hoặc tinh gọn, từ việc cấp phép hoạt động của sàn giao dịch, cấp chứng chỉ hành nghề môi giới đến thủ tục khai thác dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản.

Bên cạnh cải cách thủ tục, dự thảo luật còn đặt trọng tâm vào chuyển đổi số. Việc công nhận giao dịch điện tử, sử dụng mã định danh điện tử đối với bất động sản khi đưa vào giao dịch được kỳ vọng sẽ nâng cao tính minh bạch của thị trường và từng bước hình thành hệ thống dữ liệu thống nhất phục vụ công tác quản lý.

Những thay đổi này cho thấy định hướng cải cách không chỉ dừng ở việc cắt giảm số lượng quy định, mà còn hướng tới thay đổi phương thức quản lý thị trường theo hướng hiện đại hơn.