Lãi vay lên 14%/năm, doanh nghiệp 'gồng mình' trả lãi

Trong tháng 8, lãi suất cho vay bình quân của nhóm ngân hàng thương mại Nhà nước và ngân hàng thương mại cổ phần đối với các khoản vay mới và dư nợ hiện hữu có xu hướng tăng.

Lãi vay "ăn mòn" lợi nhuận

Cụ thể, lãi suất cho vay bình quân đã tăng lên 8,4-10,7%/năm, so với mức 8,3-10,5%/năm trong tháng trước. Mặt bằng lãi suất cho vay bình quân hiện cao hơn khoảng 3 điểm % so với các khoản vay giải ngân cách đây một năm.

Đối với các lĩnh vực ưu tiên, lãi suất cho vay ngắn hạn bình quân bằng VND tăng nhẹ 0,1 điểm % so với tháng trước, lên khoảng 4%/năm. Mức này tương đương lãi suất cho vay ngắn hạn tối đa theo quy định của NHNN.

Ông Lư Nguyễn Xuân Vũ, Chủ tịch HĐQT CTCP Tập đoàn Xuân Nguyên, cho biết vốn vay ngân hàng hiện chiếm khoảng 20% tổng vốn của công ty. Doanh nghiệp đang chịu mức lãi suất lên tới 14%/năm.

Theo ông, trước đây, khi lãi suất lên cao hơn mức này, Nhà nước cũng đã có những biện pháp can thiệp, trong khi TP.HCM luôn có các chính sách hỗ trợ vốn vay cho doanh nghiệp.

Chủ tịch Xuân Nguyên cho biết doanh nghiệp đang vay ngân hàng với lãi suất 10-14%/năm. Ảnh: Xuân Nguyên.

Ở thời điểm hiện tại, sau chỉ đạo của Thủ tướng, ông nhận thấy nhiều ngân hàng đã công bố các gói vay hỗ trợ doanh nghiệp trong những lĩnh vực ưu tiên, nhưng phía Xuân Nguyên vẫn chưa tiếp cận được. Dù vậy, ông cho rằng lãi suất tăng cao là tình hình chung, doanh nghiệp chia sẻ với ngân hàng bởi họ cũng có cơ chế hoạt động riêng.

Tuy nhiên, ông thừa nhận bên cạnh lãi suất tăng cao, Xuân Nguyên đồng thời còn chịu nhiều sức ép khác cùng lúc. Từ đầu năm đến nay, chi phí xăng dầu, logistics, cũng như chi phí vận hành, quản lý doanh nghiệp đều tăng, trong khi sức mua có xu hướng giảm. Nhưng ở chiều ngược lại, doanh nghiệp không thể tăng giá sản phẩm.

"Lãi suất tăng cao, cộng dồn thêm nhiều khó khăn khác đã ảnh hưởng đến kế hoạch năm, đặc biệt là lợi nhuận của công ty. Chúng tôi hiện phải cầm cự, dự tính đến cuối năm sau khi trừ đi các chi phí, lợi nhuận có thể về 0, ảnh hưởng đến khả năng tái tạo của doanh nghiệp", ông Vũ cho hay.

Theo ông, ngành xuất khẩu nông sản Việt Nam có lợi nhuận không quá hấp dẫn, trong khi rủi ro khá cao. Vì vậy, doanh nghiệp đặt ra 2 nguyên tắc. Thứ nhất, duy trì tỷ trọng mảng xuất khẩu ở mức 50-60%, phát triển đồng thời thị trường nội địa để phòng rủi ro. Quan trọng hơn, vốn vay ngân hàng không vượt quá 20% tổng vốn, bởi khi lãi suất tăng cao, doanh nghiệp sẽ khó gồng gánh.

Dù không còn quá phụ thuộc vào phương án vay vốn ngân hàng nhưng ông Phạm Quang Anh, Giám đốc Công ty TNHH May mặc Dony, cũng đánh giá lãi suất vay hiện nay đang tác động rất lớn đến chi phí, lợi nhuận, thậm chí có thể ảnh hưởng khá lớn đến hoạt động tài chính của doanh nghiệp.

Theo ông Quang Anh, điều đáng lo ngại hiện nay là lãi suất tăng quá nhanh trong một khoảng thời gian ngắn, khiến doanh nghiệp khó lường trước và chủ động ứng phó.

Trước đây, lãi suất có thời điểm chỉ duy trì quanh mức 8-9%/năm. Tuy nhiên, khi ngân hàng điều chỉnh tăng trong thời gian ngắn, tác động đến các doanh nghiệp sẽ lớn hơn. Thậm chí, đại diện Dony cho rằng một vài công ty có thể rơi vào tình trạng "thiếu tiền để duy trì hoạt động".

"Nhiều doanh nghiệp sẽ vay tăng lượng vốn lên để lấy tiền vay trả lãi. Đó là một vòng xoáy rất nguy hiểm", ông nói.

Trước đây, doanh nghiệp của ông cũng từng phải liên tục vay vốn ngân hàng. Sau giai đoạn khó khăn đó, hoạt động kinh doanh của Dony hiện đã dần thuận lợi hơn. Tuy nhiên, thay vì tiếp tục mở rộng, ông Quang Anh quyết định dùng lợi nhuận kiếm được để trả nợ ngân hàng, hướng tới xóa hoàn toàn các khoản vay.

Nhu cầu vốn lớn, Thủ tướng yêu cầu phấn đấu giảm lãi vay

Mặt bằng lãi suất neo cao trong bối cảnh nhu cầu vay vốn của doanh nghiệp rất lớn, theo ông Đinh Đức Quang, Giám đốc Khối Kinh doanh tiền tệ, Ngân hàng UOB Việt Nam.

Ông cho rằng nhu cầu vốn cao xuất phát từ cơ cấu tài sản và nguồn vốn của doanh nghiệp cũng như cá nhân tại Việt Nam. Các doanh nghiệp trong nước chưa đạt quy mô như những nền kinh tế phát triển, cũng chưa ở quy mô quốc tế để có nguồn vốn dồi dào, đầy đủ.

Bên cạnh đó, hoạt động thương mại cũng tiếp tục tạo ra nhu cầu lớn về vốn. Chuyên gia UOB cho biết xuất khẩu của Việt Nam trong năm nay tăng hơn 20%, trong khi nhập khẩu tăng hơn 30%.

Mới đây, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) thông báo nâng lãi suất tham chiếu thêm 25 điểm cơ bản, đánh dấu lần tăng đầu tiên kể từ năm 2023. Quyết định này khiến khoảng cách giữa lãi suất USD và VND nới rộng, tạo áp lực lớn lên tỷ giá và đẩy Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) vào bài toán khó.

Ông Suan Teck Kin, Giám đốc Khối Nghiên cứu thị trường và Kinh tế toàn cầu của Ngân hàng UOB (Singapore), nhận định dư địa nới lỏng tiền tệ khá hạn chế khi lạm phát tiệm cận ngưỡng mục tiêu, tăng trưởng tín dụng vượt tốc độ huy động vốn và cán cân thương mại chuyển sang thâm hụt. Đơn vị này dự báo lãi suất tái cấp vốn được duy trì ở mức 4,5% trong phần còn lại của năm 2026 và sang năm 2027.

Trong khi đó, từ khoảng giữa tháng 8, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã có cuộc làm việc với NHNN và các tổ chức tín dụng, yêu cầu ngành ngân hàng chia sẻ trách nhiệm với người dân và doanh nghiệp qua việc giảm lãi vay, đưa tín dụng vào lĩnh vực phục vụ tăng trưởng và kiểm soát rủi ro.

Suốt các tháng gần đây, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã nhiều lần yêu cầu ngành ngân hàng tập trung tín dụng vào lĩnh vực ưu tiên và phấn đấu giảm lãi suất cho vay. Ảnh: Chinhphu.vn/Nhật Bắc.

Cụ thể, người đứng đầu Chính phủ chỉ đạo NHNN bám sát mục tiêu tăng trưởng nhưng không coi đây là "trần cứng" trong mọi thời điểm.

Việc điều hành phải linh hoạt theo diễn biến thực tế, bảo đảm vốn đến đúng lĩnh vực, đúng thời điểm, đúng đối tượng, đúng mục đích với chi phí hợp lý, nhất là lĩnh vực sản xuất, xuất khẩu, công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, nông nghiệp, đổi mới sáng tạo, nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê, hạ tầng thiết yếu, dự án BT và các lĩnh vực ưu tiên, động lực tăng trưởng.

NHNN đồng thời phải tăng khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, kinh tế tập thể, trong khi kiểm soát chặt các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro.

Đặc biệt, lãnh đạo Chính phủ yêu cầu tiếp tục duy trì, điều tiết chủ động, linh hoạt các mức lãi suất điều hành phù hợp và tăng cường cung ứng thanh khoản cho thị trường, hỗ trợ các tổ chức tín dụng tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý.

Các tổ chức tín dụng cần tiếp tục tiết giảm chi phí, ổn định mặt bằng lãi suất và giảm lãi suất cho vay. Với những tổ chức tín dụng không chấp hành chỉ đạo của NHNN, cơ quan điều hành phải có biện pháp xử lý theo thẩm quyền, đúng quy định.

Đến tháng 9, tại phiên họp Chính phủ thường kỳ, Thủ tướng tiếp tục yêu cầu NHNN điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt, giữ ổn định thanh khoản, tập trung tín dụng vào lĩnh vực ưu tiên và giảm lãi suất cho vay.