Lâm Đồng tìm mô hình phát triển mới để bứt phá

Không gian mới, yêu cầu phát triển mới

Chiều 30/5, tỉnh Lâm Đồng phối hợp với Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo khoa học “Mô hình phát triển tỉnh Lâm Đồng: Tiềm năng và bứt phá”. Sự kiện diễn ra trong bối cảnh Lâm Đồng sau hợp nhất bước vào một giai đoạn phát triển mới, với quy mô không gian rộng lớn, nguồn lực đa dạng và yêu cầu cấp thiết phải xác lập một mô hình tăng trưởng phù hợp hơn.

Bí thư Tỉnh ủy Lâm Đồng Y Thanh Hà Niê Kđăm phát biểu khai mạc hội thảo.

Từ một địa phương có thế mạnh truyền thống về nông nghiệp công nghệ cao, du lịch và tài nguyên khoáng sản, Lâm Đồng nay đứng trước bài toán lớn hơn là tổ chức lại không gian phát triển, tạo liên kết giữa cao nguyên, trung du và duyên hải, đồng thời kết nối hiệu quả với vùng Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Phát biểu khai mạc hội thảo, Bí thư Tỉnh ủy Lâm Đồng Y Thanh Hà Niê Kđăm nhấn mạnh, Lâm Đồng sau sáp nhập là tỉnh có diện tích tự nhiên lớn nhất cả nước, có chiều dài bờ biển khoảng 192 km, vùng lãnh hải hơn 52.000 km², trữ lượng bô xít khoảng 6,9 tỷ tấn, chiếm 73% trữ lượng cả nước. Tỉnh có dân số khoảng 3,8 triệu người, với 49 trong số 54 dân tộc cùng sinh sống. Đây là nguồn lực quan trọng để Lâm Đồng tái định vị vai trò trong không gian phát triển quốc gia.

Tuy nhiên, theo lãnh đạo tỉnh, những mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào khai thác tài nguyên thô, phát triển du lịch và nông nghiệp theo lối mòn truyền thống đã không còn đủ dư địa để tạo đột phá mạnh mẽ, bền vững. Trong bối cảnh chuyển đổi số, tăng trưởng xanh và cạnh tranh vùng ngày càng gay gắt, Lâm Đồng cần một tư duy chiến lược mới, có khả năng biến lợi thế về tài nguyên, văn hóa, sinh thái và vị trí địa lý thành động lực tăng trưởng thực chất.

Bí thư Tỉnh ủy Y Thanh Hà Niê Kđăm cho rằng hội thảo không chỉ là diễn đàn nhìn lại những kết quả đã đạt được, mà quan trọng hơn là nơi trao đổi thẳng thắn trên cơ sở khoa học và thực tiễn, nhằm tìm kiếm các giải pháp đột phá, khả thi cho địa phương. Tỉnh mong muốn tiếp nhận các luận cứ, gợi ý chính sách về phát triển công nghiệp xanh, năng lượng tái tạo, nông nghiệp công nghệ cao gắn với kinh tế tuần hoàn, du lịch chất lượng cao, hạ tầng chiến lược, liên kết vùng, khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, chính quyền kiến tạo và phát triển nguồn nhân lực.

PGS.TS Đoàn Minh Huấn - Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phát biểu đề dẫn.

Dưới góc nhìn học thuật, PGS.TS Đoàn Minh Huấn - Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, cho rằng Lâm Đồng sau sáp nhập có sự hội tụ đặc biệt về điều kiện tự nhiên, tài nguyên, văn hóa và môi trường sinh thái. Đây là nền tảng quan trọng để tỉnh xây dựng một mô hình phát triển mới.

Tuy vậy, địa phương vẫn đối mặt với nhiều điểm nghẽn như quy mô và tốc độ tăng trưởng chưa tương xứng với tiềm năng, công nghiệp chưa tạo đột phá về giá trị gia tăng, du lịch còn thiếu sản phẩm độc đáo và dự án dẫn dắt, hạ tầng giao thông, logistics còn là rào cản lớn đối với liên kết vùng.

Cùng với đó, hoạt động khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp chưa đi vào chiều sâu; năng lực thu hút nhà đầu tư chiến lược còn hạn chế. Lâm Đồng cũng phải giải bài toán cân bằng giữa phát triển kinh tế với bảo tồn hệ sinh thái, gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc và ổn định xã hội. Từ thực tiễn này, hội thảo được kỳ vọng giúp nhận diện rõ điểm nghẽn, đề xuất cơ chế chính sách phù hợp, tạo sự đồng thuận giữa nhà quản lý, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp.

Hướng tới mô hình xanh, liên kết và đa trung tâm

Một trong những nội dung trọng tâm tại hội thảo là xác lập mô hình phát triển cho Lâm Đồng trong giai đoạn 2026–2031, tầm nhìn đến năm 2050. Theo tham luận của PGS.TS Nguyễn Mạnh Hùng - Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, Lâm Đồng cần được định vị theo mô hình phát triển xanh, liên kết, đa trung tâm, sinh thái và thông minh.

Phiên tọa đàm với chủ đề: “Mô hình phát triển tỉnh Lâm Đồng trong kỷ nguyên mới”.

Theo định hướng này, Lâm Đồng phấn đấu trở thành trung tâm nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế biển xanh, năng lượng sạch, du lịch chất lượng cao và công nghiệp của khu vực phía Nam. Mô hình phát triển không đặt trọng tâm vào tăng trưởng dàn trải, mà hướng tới tổ chức lại không gian theo các vùng chức năng, phát huy lợi thế riêng của từng khu vực trong một chỉnh thể thống nhất.

Năm trục phát triển chiến lược được đề xuất gồm cao nguyên sinh thái gắn với đổi mới sáng tạo; công nghiệp xanh và năng lượng tái tạo; kinh tế biển và logistics; công nghiệp, đô thị TOD; cùng trục động lực cao tốc Gia Nghĩa – Chơn Thành. Đây được xem là những hướng mở quan trọng để Lâm Đồng hình thành các cực tăng trưởng mới, tăng cường liên kết nội tỉnh và liên vùng, đồng thời thu hút nguồn lực đầu tư cho các ngành kinh tế chủ lực.

Tại hội thảo, các đại biểu cũng trao đổi kinh nghiệm từ Đà Nẵng, Thanh Hóa, Khánh Hòa trong xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù, thu hút đầu tư, phát triển khu kinh tế ven biển và hình thành các cực tăng trưởng mới. Những kinh nghiệm này có giá trị tham khảo quan trọng đối với Lâm Đồng trong quá trình tìm kiếm cơ chế đột phá, nhất là khi địa phương đang cần nguồn lực lớn cho hạ tầng, công nghiệp, dịch vụ, du lịch và đổi mới sáng tạo.

Phiên tọa đàm với chủ đề: “Kinh nghiệm của các tỉnh, thành phố trong việc xây dựng, triển khai cơ chế chính sách đặc thù và cơ chế, chính sách đặc thù phù hợp cho tỉnh Lâm Đồng trong giai đoạn tới”.

Phát biểu bế mạc, Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Hồ Văn Mười khẳng định, các ý kiến tại hội thảo đã mang đến nhiều gợi mở quan trọng về tư duy, tầm nhìn và định hướng phát triển. Tỉnh nghiêm túc tiếp thu để nghiên cứu, vận dụng vào quá trình hoạch định chiến lược trước mắt và lâu dài.

Theo ông Hồ Văn Mười, Lâm Đồng sau hợp nhất đang đứng trước cơ hội lớn. Tỉnh xác định ba trụ cột kinh tế chủ lực gồm công nghiệp, nông nghiệp công nghệ cao và du lịch. Với công nghiệp, nguồn tài nguyên bô xít lớn là lợi thế để phát triển khai khoáng, luyện kim và chế biến sâu. Theo lộ trình dự kiến, đầu tháng 7/2026, mẻ nhôm đầu tiên của cả nước sẽ được sản xuất tại Nhà máy điện phân nhôm Trần Hồng Quân (xã Nhân Cơ).

Trong nông nghiệp công nghệ cao, Lâm Đồng có lợi thế về khí hậu, thổ nhưỡng để phát triển nền nông nghiệp xanh, hiện đại, nâng cao giá trị gia tăng và mở rộng thị trường tiêu thụ. Với du lịch, tỉnh hội tụ hệ sinh thái đa dạng gồm rừng, biển, cao nguyên và khí hậu đặc trưng, đồng thời đang tập trung đầu tư hạ tầng giao thông, nâng cấp các cảng hàng không, triển khai các tuyến cao tốc kết nối liên vùng.

Dù vậy, lãnh đạo tỉnh cũng thẳng thắn nhìn nhận hạ tầng giao thông, hạ tầng số, chất lượng nguồn nhân lực và sự chênh lệch phát triển giữa các khu vực vẫn là thách thức lớn. Sau hợp nhất, Lâm Đồng phải xây dựng lại không gian phát triển tổng thể, bảo đảm kết nối đồng bộ giữa các vùng, các ngành và các cực tăng trưởng.

Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Hồ Văn Mười phát biểu bế mạc hội thảo.

Từ kết quả hội thảo, Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng đề nghị các sở, ngành, địa phương tiếp tục duy trì kết nối với chuyên gia, nhà khoa học để tham vấn chính sách, nâng cao chất lượng quản lý và tổ chức thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội. Mỗi cán bộ, mỗi ngành cần tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu các nội dung được trao đổi, mạnh dạn đề xuất ý tưởng mới, giải pháp mới.

Với tinh thần cầu thị và khát vọng bứt phá, Lâm Đồng đang có cơ hội xây dựng một mô hình phát triển dài hạn, vừa phát huy lợi thế tài nguyên, không gian và bản sắc, vừa chuyển mạnh sang tăng trưởng xanh, thông minh và bền vững. Hội thảo lần này không chỉ dừng lại ở việc nhận diện tiềm năng, mà còn đặt ra yêu cầu hành động rõ ràng hơn để biến tiềm năng thành động lực phát triển trong giai đoạn mới.