Làm rõ các trường hợp công chứng bất động sản liên vùng, tài sản hình thành trong tương lai

ĐB Võ Ngọc Thanh Trúc, Phó Trưởng Đoàn ĐB Quốc hội TPHCM phát biểu tại phiên thảo luận tổ, sáng 9-4. Ảnh: QUANG PHÚC

ĐB Võ Ngọc Thanh Trúc, Phó Trưởng Đoàn ĐB Quốc hội TPHCM đề nghị làm rõ, định lượng hóa nhiều khái niệm. Đơn cử, mặc dù đánh giá cao việc dự thảo luật đã nêu cụ thể một số giao dịch liên quan bất động sản và di chúc, đồng thời bổ sung nhóm “các giao dịch khác có tính chất quan trọng, đòi hỏi điều kiện tham gia giao dịch chặt chẽ và mức độ an toàn pháp lý cao”.

“Tuy nhiên, chính cụm từ này hiện còn khá rộng, mang tính định tính, chưa thật sự rõ ranh giới pháp lý. Nếu quy định như vậy mà chưa có tiêu chí cụ thể thì rất dễ dẫn tới cách hiểu khác nhau giữa cơ quan quản lý, tổ chức hành nghề công chứng và người dân. Thậm chí có thể phát sinh tình trạng nơi yêu cầu công chứng, nơi lại không yêu cầu công chứng đối với cùng một loại giao dịch”, ĐB nhận định.

Quang cảnh phiên thảo luận tổ ĐB TPHCM, sáng 9-4. Ảnh: QUANG PHÚC

Về thẩm quyền công chứng giao dịch bất động sản, dự thảo quy định giao dịch có đối tượng là bất động sản và giao dịch đặt cọc để mua bán, chuyển nhượng bất động sản thuộc thẩm quyền công chứng của công chứng viên tại tỉnh, thành phố nơi có bất động sản; đồng thời giao Chính phủ quy định lộ trình thực hiện sau khi cơ sở dữ liệu công chứng và các cơ sở dữ liệu có liên quan được vận hành.

Theo ĐB Võ Ngọc Thanh Trúc, đây là quy định có ý nghĩa rất quan trọng để kiểm soát rủi ro giao dịch bất động sản, hạn chế tình trạng công chứng “ngoài địa bàn”, giảm nguy cơ gian lận. Tuy nhiên, dự thảo hiện còn chưa rõ một số điểm.

ĐB đề nghị ban soạn thảo cân nhắc làm rõ các trường hợp bất động sản liên vùng, tài sản hình thành trong tương lai, giao dịch hỗn hợp; đồng thời lượng hóa điều kiện kích hoạt lộ trình để tránh tình trạng luật đã quy định nhưng kéo dài việc thực hiện vì phụ thuộc vào hạ tầng dữ liệu.

ĐB Dương Đức Hải (Hà Nội), Cục trưởng Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và Cứu nạn cứu hộ, Bộ Công an cho rằng, hiện nay, các quy định về giao dịch công chứng đang nằm rải rác ở rất nhiều các văn bản, quy định, nên khi đưa hết vào luật thì phải bảo đảm tiêu chí không gây phiền hà cho người dân.

ĐB đề nghị cần xác lập rõ tiêu chí là chỉ những giao dịch có giá trị lớn, rủi ro pháp lý cao và tác động đến quyền tài sản và quyền cơ bản của người dân mới bắt buộc công chứng.

“Trong thực tế hàng ngày, cái gì cũng công chứng thì rất khó khăn. Những giao dịch nhỏ là không cần thiết”, ĐB Dương Đức Hải đề nghị. Thay vào đó, các giao dịch nhỏ và giá trị thấp, rủi ro thấp nên chuyển mạnh sang cơ chế xác nhận hành chính đơn giản, rất thuận lợi cho người dân. Đơn cử như giao dịch một chiếc xe máy chỉ 1- 2 triệu đồng thì chỉ cần kê khai xác nhận hành chính, không nhất thiết phải công chứng…

Đối với các giao dịch lớn, như giao dịch bất động sản, liên quan quyền sở hữu, ĐB Dương Đức Hải cho rằng, việc công chứng là bắt buộc nhằm giảm tranh chấp, khiếu nại, khiếu kiện và bảo vệ tài sản cho người dân, đặc biệt là người yếu thế. Tuy nhiên, vẫn nên đơn giản hóa các thủ tục công chứng, nhanh hơn, rõ hơn và thuận tiện hơn cho người dân.

Cũng theo ĐB Dương Đức Hải, hiện chúng ta đã xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai về tài sản, nên nguyên tắc là phải phi địa giới; phải bảo đảm ở đâu công chứng cũng được, không nhất thiết phải chia địa giới. Nếu vẫn ràng buộc theo địa giới hành chính sẽ hạn chế các hoạt động của tổ chức hành nghề cũng như gây bất tiện cho người dân, đi ngược xu hướng chuyển đổi số và dịch vụ công phi địa giới. Thực tế, nhiều lĩnh vực đã chuyển sang phi địa giới thành công, như bảo hiểm y tế, khám chữa bệnh, đã thực hiện đăng ký trực tuyến từ địa phương đến lên Trung ương.

“Đề nghị phải công chứng phi địa giới, có lộ trình để thực hiện, đi liền với đó là xây dựng cơ sở dữ liệu công chứng, bảo mật thông tin và đảm bảo an toàn thông tin”, ĐB Dương Đức Hải phát biểu.

ĐB Nguyễn Thị Kim Thoa (Vĩnh Long) phát biểu tại phiên thảo luận tổ, sáng 9-4. Ảnh: ĐỖ TRUNG

Những giao dịch nào phải công chứng cũng là mối quan tâm của ĐB Nguyễn Thị Kim Thoa (Vĩnh Long). Theo ĐB, mặc dù trong dự thảo đã đưa ra những giao dịch cần phải công chứng, nhưng quy định sử dụng cụm từ trong dự thảo “các giao dịch khác” dẫn đến cách hiểu, áp dụng không thống nhất giữa các địa phương, cơ quan, tổ chức. Tiêu chí này cần được làm rõ hoặc luật cần giao Bộ Tư pháp ban hành danh mục cụ thể.

ĐB Nguyễn Thị Kim Thoa cũng cho rằng, dự thảo luật quy định về hồ sơ giấy tờ công chứng được thực hiện trên môi trường điện tử là bước đi chuyển đổi số phù hợp. Tuy nhiên, để đảm bảo khả thi, cần làm rõ trách nhiệm công chứng viên trong kiểm tra đối chiếu thông tin điện tử, bổ sung cơ chế xử lý dữ liệu khai thác thông tin đầy đủ, chính xác.