Làm rõ trách nhiệm của tổ chức, người thực hiện trợ giúp pháp lý
Một trong những nội dung hoàn toàn mới của dự thảo Thông tư quy định chi tiết một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý đang được Bộ Tư pháp tiến hành thẩm định là quy định tiêu chí, tiêu chuẩn chất lượng dịch vụ sự nghiệp công sử dụng ngân sách nhà nước trong lĩnh vực trợ giúp pháp lý (TGPL).
Theo ông Cù Thu Anh - Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý, TGPL là chính sách xã hội có tính nhân văn sâu sắc, công cụ trực tiếp để Nhà nước bảo đảm quyền tiếp cận pháp luật và công lý của người nghèo, người có công với cách mạng, trẻ em, người dân tộc thiểu số và các nhóm yếu thế khác.
Thực tế cho thấy, các quy định về hợp đồng thực hiện TGPL, đánh giá hiệu quả vụ việc TGPL tham gia tố tụng thành công vẫn còn bất cập vì đã được sửa đổi, bổ sung qua nhiều giai đoạn nên nằm ở nhiều văn bản. Một số quy định cần sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với các quy định mới của pháp luật và yêu cầu thực tiễn như: Bổ sung hướng dẫn về nghiệp vụ TGPL; giấy tờ đối với đối tượng được mở rộng; cải cách thủ tục hành chính; ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong hoạt động TGPL...
Điều này đòi hỏi cần ban hành Thông tư đồng bộ để quy định chi tiết nội dung được Luật giao, hoàn thiện một số quy định về nghiệp vụ TGPL và quy định tiêu chí, tiêu chuẩn chất lượng dịch vụ sự nghiệp công sử dụng ngân sách nhà nước trong lĩnh vực TGPL.
Ông Cù Thu Anh giải thích, mục đích của việc ban hành thông tư mới để hoàn thiện quy trình nghiệp vụ TGPL theo hướng lấy người được TGPL làm trung tâm, bảo đảm tiếp nhận và xử lý yêu cầu nhanh chóng, đúng đối tượng; quy định rõ trách nhiệm của tổ chức, người thực hiện TGPL và cơ quan, tổ chức phối hợp.
Qua đó giúp xây dựng được quy định thống nhất tiêu chí, tiêu chuẩn chất lượng dịch vụ sự nghiệp công sử dụng ngân sách Nhà nước trong lĩnh vực TGPL, làm cơ sở để theo dõi, quản lý, giám sát, kiểm tra, nghiệm thu, giao nhiệm vụ và đánh giá chất lượng dịch vụ; nâng cao chất lượng, hiệu quả cung ứng dịch vụ và trách nhiệm của đơn vị cung cấp dịch vụ.
Điểm mới trong đề xuất được Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý gửi tới Bộ trưởng Bộ Tư pháp lần này gồm: Bổ sung quy định về yêu cầu TGPL: Trường hợp cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng, cơ quan tiến hành tố tụng có thông báo về TGPL theo quy định về phối hợp thực hiện TGPL trong hoạt động tố tụng thì thông báo này được sử dụng thay cho Đơn yêu cầu trợ giúp pháp lý.
Một điểm mới khác, đối với trường hợp cần bảo vệ kịp thời quyền và lợi ích hợp pháp, đặc biệt trong tố tụng hình sự sẽ được duy trì cơ chế thụ lý ngay trước khi hoàn thiện đầy đủ giấy tờ chứng minh thuộc diện được TGPL. “Cơ chế này phù hợp với yêu cầu bảo đảm quyền con người, quyền công dân trong các trường hợp có yêu cầu gấp rồi mới tiếp tục yêu cầu hoàn thiện hồ sơ sau khi thụ lý để bảo đảm công tác quản lý, kiểm tra và lưu trữ” - ông Cù Thu Anh nói.