Làm rõ việc thu thập thông tin khách VIP, lãnh đạo ngân hàng trong giám sát phòng, chống rửa tiền

Trụ sở Ngân hàng nhà nước Việt Nam. Ảnh: Trần Trung/Bnews/TTXVN

Trước một số thông tin cho rằng khách hàng VIP, lãnh đạo ngân hàng sẽ bị đưa vào diện theo dõi chống rửa tiền, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tối 29/9 cho biết cần hiểu đúng bản chất các quy định tại dự thảo Thông tư quy định về trình tự, thủ tục giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền trong lĩnh vực tiền tệ, hoạt động ngân hàng.

Theo Ngân hàng Nhà nước, đối tượng giám sát được quy định tại dự thảo Thông tư là các "đối tượng báo cáo", gồm tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức trung gian thanh toán..., là các pháp nhân, hoàn toàn không phải là các cá nhân khách hàng hay cá nhân lãnh đạo ngân hàng. 

Về thu thập thông tin về cơ cấu tổ chức, mô hình quản trị, điều hành, kiểm soát tại đối tượng giám sát (bao gồm thông tin về Hội đồng quản trị, Ban Giám đốc, Tỷ lệ sở hữu, Ban kiểm soát, cổ đông lớn, quy mô vốn…), đây là những thông tin cơ bản phục vụ công tác giám sát, đồng thời đã thuộc trách nhiệm báo cáo của ngân hàng theo các quy định hiện hành về giám sát an toàn vi mô, Luật Các tổ chức tín dụng và pháp luật về chứng khoán.

Một nội dung khác của dự thảo đang được quan tâm là việc thu thập số liệu là các chỉ tiêu đầu vào để đánh giá tổng thể rủi ro của đối tượng báo cáo, không thực hiện giám sát, không lập danh sách theo dõi khách hàng là khách VIP, người có chức vụ chính trị (PEP), khách hàng ưu tiên, khách hàng tổ chức hoạt động trong các lĩnh vực có rủi ro. 

Ngân hàng Nhà nước nêu rõ theo dự thảo Thông tư, các tổ chức tín dụng có trách nhiệm báo cáo về tổng số lượng khách hàng, được phân tách thành các nhóm theo các đặc điểm khác nhau (như các nhóm khách hàng cá nhân, khách hàng tổ chức, khách VIP, khách hàng là doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực được phân loại phục vụ mục đích giám sát phòng chống rửa tiền như tổ chức cung cấp dịch vụ chuyển tiền, kinh doanh ngoại tệ, sòng bạc, kinh doanh bất động sản, kinh doanh kim loại quý, đá quý và trang sức…).

Các thông tin cần báo cáo và cách phân loại thông tin được quy định trên cơ sở phương pháp luận và khuyến nghị của Lực lượng đặc nhiệm tài chính quốc tế (FATF) và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) nhằm phục vụ việc đánh giá mức độ rủi ro của tổ chức tín dụng xuất phát từ đặc điểm hoạt động kinh doanh và khách hàng của các tổ chức tín dụng. 

"Các thông tin về khách hàng, cổ đông, người quản lý và các chủ thể liên quan được thu thập làm dữ liệu đầu vào để phân tích, đánh giá bức tranh rủi ro tổng thể của đối tượng báo cáo, không có nghĩa các chủ thể này trở thành đối tượng giám sát riêng hoặc được mặc định là có rủi ro, vi phạm quy định về phòng chống rửa tiền", Ngân hàng Nhà nước nhấn mạnh. 

Gần đây, Ngân hàng Nhà nước đang xin ý kiến đối với dự thảo Thông tư quy định về trình tự, thủ tục giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền trong lĩnh vực tiền tệ, hoạt động ngân hàng. Tuy nhiên, dư luận hiện có một số thông tin chưa đúng về bản chất pháp lý và một số quy định tại Dự thảo Thông tin như: "Phòng chống rửa tiền với khách VIP, lãnh đạo ngân hàng"; "Đưa khách VIP, lãnh đạo ngân hàng vào diện giám sát chống rửa tiền"; "Những nhóm khách hàng đặc thù, khách hàng VIP, khách hàng ưu tiên... đều phải được thống kê và theo dõi riêng biệt". 

Ngân hàng Nhà nước cũng khẳng định Dự thảo Thông tư không mở rộng thêm bất kỳ "đối tượng báo cáo" hay "đối tượng giám sát" nào so với Luật Phòng, chống rửa tiền năm 2022. Thông tư này chỉ quy định về trình tự, thủ tục nghiệp vụ giám sát của Ngân hàng Nhà nước đối với các tổ chức thuộc phạm vi quản lý. Việc một số bài báo nhận định "mở rộng đối tượng từ lãnh đạo ngân hàng đến khách VIP" tạo ra cảm giác cơ quan nhà nước coi lãnh đạo ngân hàng và người gửi tiền nhiều tiền là đối tượng tiềm ẩn tội phạm, đi ngược lại nguyên tắc pháp quyền và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người gửi tiền.