Làm sao để định giá Greenland?

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance trong chuyến thăm Greenland tháng 3/2025. (Ảnh: Reuters)

Giả định sẽ có một giao dịch diễn ra, một câu hỏi được nêu lên là làm thế nào để xác định được mức giá phù hợp với hòn đảo này.

“Không tồn tại thị trường mua bán các quốc gia”, ông Nick Kounis, nhà kinh tế trưởng của ngân hàng ABN AMRO (Hà Lan), cho biết. Ông lưu ý rằng chưa có khuôn khổ nào để định giá một quốc gia hay vùng lãnh thổ.

Những nỗ lực tìm kiếm tiền lệ lịch sử làm mốc tham chiếu cho “mức giá trị hợp lý” cũng gặp nhiều trở ngại.

Năm 1946, Mỹ từng đề nghị mua hòn đảo Bắc cực rộng lớn, giàu tài nguyên khoáng sản này từ Đan Mạch với giá 100 triệu USD, nhưng bị bác bỏ vào thời điểm đó.

Nếu quy đổi theo giá hiện nay, con số này tương đương khoảng 1,6 tỷ USD. Tuy nhiên, mức giá này bị cho là quá thấp và không thể dùng làm chuẩn, vì cả nền kinh tế Mỹ và Đan Mạch đã tăng trưởng mạnh trong 8 thập kỷ qua. Nó không phản ánh bất kỳ “giá trị tương đối” nào của Greenland và tài nguyên của vùng đất này trong nền kinh tế toàn cầu hiện nay.

Các thương vụ khác của Mỹ trong lịch sử như mua Louisiana năm 1803 với giá 15 triệu USD hay mua Alaska từ Nga năm 1867 với giá 7,2 triệu USD cũng không phải là tiền lệ phù hợp.

Điều đáng nói là cả Pháp và Nga khi đó đã chủ động lựa chọn bán các vùng lãnh thổ đó. Ngoài ra, các con số trên nếu tính theo giá hiện nay sẽ cao hơn rất nhiều, và cao hơn bao nhiêu lại phụ thuộc vào việc tính đến những yếu tố nào, như lạm phát, giá đất tăng, hay tăng trưởng kinh tế địa phương.

Vậy nếu thử áp phương pháp định giá tương tự như một thương vụ thâu tóm doanh nghiệp, dựa trên thu nhập mà “mục tiêu” có thể tạo ra thì sao? Cách này cũng không dễ.

Ngân hàng trung ương Đan Mạch ước tính GDP của Greenland - chủ yếu dựa vào đánh bắt cá, đạt 3,6 tỷ USD năm 2023, bằng khoảng 1/10 GDP của Iceland - quốc gia Bắc cực láng giềng nhỏ hơn. Nếu coi đây là điểm khởi đầu cho việc định giá, vẫn chưa biết dùng hệ số nhân nào để có kết quả phù hợp.

Nhiều tham số

Dù Tổng thống Trump phủ nhận việc Mỹ nhắm tới tài sản khoáng sản và năng lượng của Greenland, báo chí gần đây đưa tin rằng chính quyền của ông đã bàn bạc về khả năng nắm cổ phần tại Critical Metals Corp - công ty đang có kế hoạch triển khai dự án đất hiếm lớn nhất tại đây.

Theo một số đánh giá, trữ lượng khoáng sản và năng lượng của Greenland trị giá hàng trăm tỷ đô la hoặc hơn. Các nghiên cứu địa chất đầy đủ trên toàn bộ hòn đảo vẫn chưa được hoàn tất, nhưng một khảo sát năm 2023 cho thấy 25 trong số 34 loại khoáng sản mà Ủy ban châu Âu xếp vào nhóm “nguyên liệu thô then chốt” đều có ở Greenland.

Các công ty khai khoáng và năng lượng đã quen với việc định giá tài sản. Nhưng trong trường hợp này có ít nhất hai vấn đề phức tạp nảy sinh.

Thứ nhất, khai thác dầu mỏ và khí đốt bị cấm tại Greenland vì lý do môi trường, và việc phát triển ngành khai khoáng cũng gặp nhiều thách thức vì thủ tục hành chính rườm rà và phản đối của người dân. Liệu đây có phải yếu tố để bên mua đòi giảm giá, và nếu có thì giảm bao nhiêu?

Thứ hai, các thỏa thuận khai khoáng và năng lượng không bao gồm việc chuyển giao chủ quyền lãnh thổ. Trong trường hợp này còn phức tạp hơn bởi Greenland là nơi sinh sống của người Inuit Greenland, những người khẳng định quyền sở hữu riêng của họ.

“Khi bạn đưa vào những khái niệm vô hình như văn hóa và lịch sử của người bản địa, hoàn toàn không có cách nào để định giá được. Đó là lý do vì sao ý tưởng này thật nực cười”, ông Andreas Østhagen, Giám đốc Nghiên cứu về Chính trị Bắc cực và Đại dương tại Viện Fridtjof Nansen (Na Uy), cho biết.

Hiện tại, chính quyền Tổng thống Trump cho biết mọi phương án đều được đặt lên bàn, bao gồm cả hành động quân sự, nhằm giành quyền kiểm soát vùng lãnh thổ mà họ cho là tối quan trọng đối với an ninh quốc gia Mỹ, nơi Washington đã có sự hiện diện quân sự quy mô nhỏ.

Cuộc gặp của Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio với các lãnh đạo Đan Mạch dự kiến vào tuần tới có thể cung cấp thêm manh mối về kế hoạch của Mỹ đối với Greenland.

Ông Kounis của ABN AMRO cho rằng ông Trump có thể đang sử dụng chiến thuật quen thuộc, giống như khi đàm phán thuế đối ứng: Đưa ra một kịch bản cực đoan để ép đối phương phải nhượng bộ, nhằm đạt được mục tiêu mà Mỹ muốn.

Bình Giang