Lần đầu ghi lại khoảnh khắc sao khổng lồ 'nuốt chửng' sao đồng hành
Theo phóng viên TTXVN tại Jakarta, các nhà thiên văn học đã lần đầu tiên ghi lại trực tiếp quá trình một ngôi sao khổng lồ đang hấp hối nuốt chửng và hợp nhất với ngôi sao đồng hành nhỏ hơn, qua đó làm sáng tỏ một hiện tượng vũ trụ vốn chỉ tồn tại trong các dự đoán khoa học suốt nhiều thập kỷ.
Theo nghiên cứu công bố trên báo Tempo (Indonesia), sự kiện xảy ra ở rìa thiên hà Tiên Nữ (Andromeda), cách Trái Đất khoảng 2,5 triệu năm ánh sáng. Ngôi sao lớn có khối lượng gấp 7 lần và độ sáng gấp 18.000 lần Mặt Trời. Khi bước vào giai đoạn cuối vòng đời, ngôi sao này phình to thành một siêu sao khổng lồ, với đường kính gấp khoảng 350 lần Mặt Trời, rồi bao trùm ngôi sao đồng hành.
Ngôi sao nhỏ có đường kính bằng khoảng 70% Mặt Trời, ban đầu quay quanh ngôi sao lớn ở khoảng cách tương đương khoảng cách giữa Sao Hỏa và Mặt Trời. Khi ngôi sao lớn giãn nở, ngôi sao nhỏ bị cuốn vào lớp vật chất bên ngoài của nó, bắt đầu quá trình hợp nhất kéo dài nhiều năm.
Các nhà nghiên cứu phát hiện hệ sao tăng độ sáng từ năm 2018. Trong khoảng 7 năm tiếp theo, ngôi sao nhỏ dần xoáy sâu vào bên trong ngôi sao lớn. Đến cuối năm 2025, hai ngôi sao hợp nhất tại lõi, kích hoạt một vụ bùng phát có độ sáng gấp khoảng 1 triệu lần Mặt Trời.
Nhà nghiên cứu Viraj Karambelkar thuộc Đại học Columbia (Mỹ), tác giả chính của công trình, cho biết vụ va chạm dữ dội đã giải phóng một lượng năng lượng khổng lồ bên trong ngôi sao, tạo nên đợt bùng phát ánh sáng mà các nhà khoa học quan sát được. Đây là lần đầu tiên quá trình một ngôi sao khổng lồ nuốt chửng sao đồng hành được ghi nhận trực tiếp khi đang diễn ra.
Trước đây, giới thiên văn học từng quan sát các vụ hợp nhất sao, nhưng chủ yếu liên quan đến những ngôi sao nhỏ, có cấu trúc đặc và gắn kết chặt chẽ. Điểm khác biệt của sự kiện lần này là ngôi sao lớn có lớp vỏ bên ngoài phình to, liên kết lỏng lẻo với phần lõi, khiến kết cục của quá trình tương tác giữa hai ngôi sao khó dự đoán hơn.
Theo Giáo sư vật lý thiên văn Kishalay De thuộc Đại học Columbia, trong một số trường hợp, ngôi sao nhỏ bị cuốn vào có thể giải phóng đủ năng lượng để thổi bay lớp vỏ ngoài của ngôi sao lớn. Khi đó, phần lõi của ngôi sao ban đầu có thể tiếp tục tồn tại và quay quanh ngôi sao nhỏ.
Trong sự kiện được ghi nhận lần này, quá trình hợp nhất có thể đã tạo ra một ngôi sao mới được “trẻ hóa”, kéo dài vòng đời vốn sắp kết thúc của ngôi sao lớn, theo nhận định của nhóm nghiên cứu.
Các nhà khoa học đặt biệt danh cho ngôi sao sau hợp nhất là Bao, lấy cảm hứng từ món bánh bao hấp phổ biến trong ẩm thực Trung Quốc. Việc phát hiện và theo dõi sự kiện được thực hiện nhờ dữ liệu từ nhiều kính thiên văn hồng ngoại trên mặt đất và trong không gian, trong đó có kính thiên văn James Webb của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA).
