Lần đầu tiên Nhật Bản cử quân nhân tham gia bộ chỉ huy NATO về Ukraine

Đây là cơ quan được thành lập vào tháng 7/2024 nhằm điều phối kế hoạch và sắp xếp viện trợ an ninh cho Ukraine trong bối cảnh xung đột với Nga tiếp diễn.

Theo thông báo, Nhật Bản sẽ cử tổng cộng 4 sĩ quan, gồm 2 người thuộc Lực lượng Phòng vệ mặt đất, cùng 1 sĩ quan từ Lực lượng Phòng vệ trên không và 1 sĩ quan từ Lực lượng Phòng vệ trên biển.

Các sĩ quan này sẽ phối hợp với lực lượng NATO và các nước đối tác trong việc điều phối cung cấp trang thiết bị, huấn luyện quân sự cho Ukraine, đồng thời đóng vai trò liên lạc với các quốc gia tham gia hỗ trợ Kiev. Bộ Quốc phòng Nhật Bản khẳng định lực lượng được cử đi sẽ không tham gia các hoạt động tác chiến trực tiếp.

Trong tuyên bố, Bộ Quốc phòng Nhật Bản cho biết việc triển khai này sẽ giúp Tokyo tăng cường năng lực phòng vệ thông qua việc học hỏi các bài học từ chiến sự Ukraine, bao gồm cả những “phương thức tác chiến mới”, thúc đẩy hợp tác giữa Nhật Bản và NATO trong bối cảnh an ninh khu vực châu Âu-Đại Tây Dương và Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương ngày càng gắn kết chặt chẽ.

Nhật Bản lần đầu bày tỏ ý định tham gia lực lượng NSATU vào tháng 4/2025, dưới thời Bộ trưởng Quốc phòng Gen Nakatani, trong cuộc gặp với Tổng Thư ký NATO Mark Rutte.

Động thái mới nhất phản ánh xu hướng tăng cường hợp tác an ninh giữa Tokyo và NATO trong những năm gần đây, đặc biệt sau khi Nhật Bản quyết định dỡ bỏ các hạn chế đối với xuất khẩu vũ khí sát thương hồi tháng trước.

Đại sứ Nhật Bản tại NATO trước đó cũng nhận định quan hệ giữa hai bên đang chuyển từ đối thoại chính trị mang tính khái quát sang các hình thức hợp tác cụ thể hơn trong nhiều lĩnh vực chiến lược và an ninh, bao gồm hỗ trợ Ukraine, phối hợp công nghiệp quốc phòng và công nghệ mới nổi.

Hiện Nhật Bản là một trong những quốc gia đóng góp lớn cho quỹ tín thác của NATO dành cho Ukraine, hỗ trợ các hoạt động như phục hồi y tế và rà phá bom mìn.

Tokyo cũng đang cân nhắc tham gia một số sáng kiến khác do NATO dẫn dắt, trong đó có Danh sách Nhu cầu Ưu tiên của Ukraine (PURL), cơ chế cho phép các đồng minh và đối tác tài trợ việc cung cấp thiết bị quân sự Mỹ cho Ukraine, cùng chương trình Tăng tốc Đổi mới Quốc phòng Bắc Đại Tây Dương (DIANA), sáng kiến trọng điểm của NATO về công nghệ mới nổi.

Ngoài ra, các cuộc thảo luận về khả năng Nhật Bản tham gia dự án Starlift, chương trình chia sẻ năng lực phóng vệ tinh giữa các nước NATO, cũng được cho là đang diễn ra.

Nhật Bản và các nước NATO hiện đều coi môi trường an ninh tại châu Âu và khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương là “không thể tách rời”, đặc biệt trong bối cảnh hợp tác giữa Nga và Triều Tiên gia tăng, cũng như những lo ngại chung về năng lực quân sự ngày càng mở rộng của Trung Quốc.

Dù không phải thành viên NATO, Nhật Bản vẫn là đối tác quan trọng của liên minh tại châu Á, cùng Australia, New Zealand và Hàn Quốc tạo thành nhóm “Bộ tứ Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương” (IP4).

Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi cũng có thể trở thành nhà lãnh đạo Nhật Bản thứ hai tham dự hội nghị thượng đỉnh NATO.

Theo truyền thông, NATO dự kiến mời bà Takaichi cùng lãnh đạo ba nước còn lại trong nhóm IP4 tham dự hội nghị thượng đỉnh diễn ra tại Ankara từ ngày 6-8/7.