Làn sóng đầu tư vào công nghệ chống gián đoạn chuỗi cung ứng vì khí hậu

Thiết bị theo dõi và cảm biến đa năng Tive Solo 5G của startup Tive dùng để giám sát hàng hóa vận chuyển theo thời gian thực. Ảnh: Tive

Trên đường băng sân bay quốc tế Kuala Lumpur (Malaysia), một lô dược phẩm chuẩn bị đưa vào thử nghiệm lâm sàng đang dần “nóng lên” dưới cái nắng gay gắt của buổi chiều. Nếu nhiệt độ tiếp tục tăng, toàn bộ số thuốc có nguy cơ hư hỏng.

May mắn là một thiết bị theo dõi mới lắp đặt đã lập tức phát tín hiệu cảnh báo về nhiệt độ, độ ẩm và vị trí của lô hàng theo thời gian thực. Việc này giúp công ty dược kịp thời can thiệp trước khi thiệt hại xảy ra.

Sự cố diễn ra đầu tháng này cho thấy công nghệ mới đang trở thành “lá chắn” bảo vệ hệ thống thương mại toàn cầu trị giá 35.000 tỉ đô la Mỹ, không chỉ trước rủi ro địa chính trị hay sai sót con người mà còn trước thời tiết ngày càng khắc nghiệt vì biến đổi khí hậu.

“Nếu không có cảnh báo nhiệt độ cao thì toàn bộ lô hàng dược có thể hỏng. Khi đó doanh nghiệp mất hàng ngàn đô la chi phí vận chuyển, rồi thêm hàng ngàn đô la cho cả quá trình thử nghiệm lâm sàng”, Krenar Komoni, nhà sáng lập công ty khởi nghiệp startup công nghệ Tive, đơn vị phát triển thiết bị theo dõi trên nói.

Khí hậu cực đoan tạo “mỏ vàng” đầu tư mới

Tháng Tư năm nay được ghi nhận là tháng mà nhiệt độ toàn cầu nóng thứ ba trong lịch sử, chỉ đứng sau các năm 2024 và 2025. Nhiều khu vực châu Á đang tiếp tục hứng chịu các đợt nắng nóng dữ dội trong khi các nhà dự báo cảnh báo hiện tượng El Ninõ mạnh lên ở Thái Bình Dương có thể kéo theo những mức nhiệt kỷ lục mới.

Các hiện tượng thời tiết cực đoan như nắng nóng, bão, lũ lụt hay cháy rừng đang gây sức ép ngày càng lớn lên doanh nghiệp toàn cầu. Những ngành dễ tổn thương nhất gồm vận chuyển dược phẩm, thực phẩm và các mặt hàng công nghệ giá trị cao như chip bán dẫn. Đây là những mặt hàng cực kỳ nhạy cảm với nhiệt độ, độ ẩm và thời gian giao hàng trễ.

Điều đó thúc đẩy nhu cầu khổng lồ cho các giải pháp thích ứng khí hậu, từ cảm biến giám sát, công cụ phân tích rủi ro khí hậu đến bảo hiểm dựa trên mô hình dự báo thiên tại. Đồng thời, tạo ra nhóm tài sản đầu tư mới với mức sinh lời đầy hấp dẫn.

“Trong 18-24 tháng qua, giới đầu tư đã nhận ra rất rõ tiềm năng của lĩnh vực này”, Jay Koh, đồng sáng lập quỹ đầu tư Lightsmith Group nói khi đề cập đến công nghệ thích ứng khí hậu

Theo ông, đầu tư vào thích ứng khí hậu là “xu hướng không thể đảo ngược” bởi lĩnh vực này ít chịu tác động từ biến động chính trị hay chính sách, khác với năng lượng tái tạo hoặc xe điện.

Sự phát triển của ảnh vệ tinh, dữ liệu thời tiết chi tiết hơn, mạng 5G và AI cũng đang nuôi dưỡng một làn sóng startup công nghệ khí hậu mới.

Danh mục đầu tư của quỹ Climate Resilience Partners do Lightsmith quản lý hiện có nhiều công ty đáng chú ý như AiDash, startup sử dụng ảnh vệ tinh và AI để giảm nguy cơ cháy rừng cho ngành điện lực.

“Chúng tôi đầu tư vào những công ty công nghệ khí hậu đã có doanh thu từ 10-100 triệu đô la và đang tăng trưởng mạnh”, Koh nói.

Dù không tiết lộ mức lợi nhuận cụ thể nhưng Koh cho biết, nhiều khoản đầu tư thích ứng khí hậu đạt tốc độ tăng trưởng lợi nhuận gộp khoảng 20% mỗi năm. Con số đó gấp đôi kỳ vọng ban đầu của ông.

Tiềm năng tăng trưởng bùng nổ

Tive, startup có trụ sở tại Boston (Mỹ) được định giá hơn 500 triệu đô la sau vòng gọi vốn hồi tháng Giêng. Công ty ghi nhận mức tăng trưởng doanh thu khoảng 50% mỗi năm trong ba năm liên tiếp và đặt mục tiêu có lãi vào đầu năm tới.

Dù ít gây tranh cãi chính trị hơn các chiến lược giảm phát thải carbon, lĩnh vực thích ứng khí hậu hiện vẫn chỉ chiếm khoảng 5% tổng nguồn vốn tài trợ khí hậu toàn cầu. Phần lớn dòng tiền vẫn đến từ chính phủ và các tổ chức phát triển quốc tế.

Tuy nhiên, lĩnh vực này đang tăng tốc. Theo báo cáo của Net Zero Insights, các quỹ đầu tư mạo hiểm đã rót khoảng 5,5 tỉ đô la vốn cổ phần vào lĩnh vực thích ứng khí hậu năm ngoái, gấp đôi so với năm 2021.

Quỹ đầu tư quốc gia Singapore GIC ước tính doanh thu hàng năm từ các công nghệ thích ứng khí hậu bao gồm công nghệ dự báo thời tiết, hiện đã đạt khoảng 1.000 tỉ đô la. Con số doanh thu có thể tăng gấp bốn lần vào giữa thế kỷ này.

Các tập đoàn quản lý tài sản lớn như Invesco, BNP Paribas Asset Management hay Wellington Management cũng đã bắt đầu tham gia thị trường.

“Những doanh nghiệp đầu tư sớm vào khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng sẽ có lợi thế duy trì hoạt động, bảo vệ biên lợi nhuận và tạo giá trị dài hạn” Elodie Laugel, Giám đốc đầu tư bền vững của công ty quản lý tài sản Amundi nhận định.

Ngoài các cú sốc khí hậu, những sự kiện như đại dịch Covid-19 hay nguy cơ gián đoạn tại eo biển Hormuz cũng cho thấy nhu cầu cấp thiết về hệ thống giám sát hàng hóa chính xác hơn.

Theo Vishal Agarwal, lãnh đạo bộ phận phát triển bền vững châu Á của hãng tư vấn quản lý McKinsey & Co., việc kết hợp dữ liệu logistics với dự báo thời tiết, thông tin bất ổn lao động, rủi ro chính trị và công cụ bảo hiểm có thể tạo ra “giá trị khổng lồ”.

“Doanh nghiệp có thể đổi tuyến vận chuyển, xây dựng tồn kho dự phòng, tính toán thiệt hại nếu giao hàng chậm và điều chỉnh điều khoản hợp đồng để giảm rủi ro”, ông nói.

Trong khi đó, Parsyl, công ty bảo hiểm hàng hóa được Lightsmith hậu thuẫn, đang phát triển hệ thống theo dõi gián đoạn cảng biển đồng thời sử dụng dữ liệu thiên tai và phân tích thời tiết để đánh giá rủi ro cho khách hàng.

“Hai yếu tố lớn đang định hình rủi ro toàn cầu hiện tại là khí hậu và tính mong mạnh của chuỗi cung ứng”, Ben Hubbard, CEO kiêm đồng sáng lập Parsyl nói.

Theo Bloomberg