Lan tỏa giá trị văn hóa vùng chè

Phát triển du lịch trải nghiệm tại các vùng trà giúp bảo tồn tri thức bản địa quý giá và tạo thêm sinh kế cho người dân. Ảnh: Quang Khải

Theo Quyết định số 2889/QĐ-BVHTTDL của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, “Tri thức trồng và chế biến chè Thái Nguyên” được đưa vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể, thuộc loại hình tri thức dân gian.

Di sản gắn với 5 vùng chè tiêu biểu gồm: Tân Cương, La Bằng, Đồng Hỷ, Vô Tranh và Đồng Phúc. Đây là sự ghi nhận đối với hệ thống kinh nghiệm, kỹ năng được người làm chè tích lũy, trao truyền qua nhiều thế hệ, từ lựa chọn giống, chăm sóc, thu hái đến chế biến, bảo quản và thưởng thức trà.

Đằng sau mỗi sản phẩm trà là sự am hiểu về đất đai, khí hậu, đặc tính cây chè cùng sự khéo léo, tỉ mỉ trong từng công đoạn sản xuất. Văn hóa trà cũng hiện diện trong nếp sinh hoạt gia đình, cách tiếp khách và giao tiếp cộng đồng. Chén trà trở thành nét văn hóa gần gũi, góp phần tạo nên bản sắc của vùng đất và con người Thái Nguyên.

Chè từ lâu đã trở thành cây trồng chủ lực, mang lại giá trị kinh tế lớn cho Thái Nguyên. Tỉnh hiện dẫn đầu cả nước về diện tích, sản lượng và giá trị kinh tế từ cây chè. Việc ghi danh di sản góp phần nâng cao giá trị sản phẩm, gắn thương hiệu trà với tri thức bản địa và bản sắc văn hóa.

Các hoạt động tại vùng chè, diễn đàn trà quốc tế, không gian trưng bày, giới thiệu sản phẩm và xúc tiến thương mại trong khuôn khổ Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026 tạo điều kiện để người làm chè, doanh nghiệp, hợp tác xã gặp gỡ, mở rộng hợp tác. Qua đó, hình ảnh vùng đất, con người và sản phẩm trà Thái Nguyên có thêm cơ hội tiếp cận đối tác, người tiêu dùng trong nước và quốc tế.

Để di sản trở thành nguồn lực phát triển, cộng đồng nắm giữ và thực hành tri thức giữ vai trò trung tâm trong bảo tồn, trao truyền kinh nghiệm. Người trồng chè, nghệ nhân, gia đình làm nghề và hợp tác xã tiếp tục phát huy những kỹ thuật, bí quyết sản xuất đặc trưng, đồng thời tư liệu hóa, giới thiệu rộng rãi các giá trị truyền thống.

Cùng với đó, việc ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, nâng cao chất lượng vùng nguyên liệu, phát triển sản xuất an toàn, chế biến sâu và du lịch trải nghiệm sẽ tạo thêm giá trị cho sản phẩm, mở rộng sinh kế và đưa văn hóa trà đến gần hơn với du khách.

Di sản được ghi danh là sự ghi nhận những giá trị văn hóa được gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ, đồng thời tạo động lực phát triển cho ngành chè Thái Nguyên. Phát huy tri thức bản địa, kết hợp đổi mới sản xuất, nâng cao chất lượng và đa dạng hóa sản phẩm sẽ góp phần gia tăng giá trị kinh tế, sức cạnh tranh. Qua đó, mỗi sản phẩm trà vừa mang đặc trưng riêng, vừa kết tinh bản sắc văn hóa, lan tỏa hình ảnh vùng đất và con người xứ trà.