Làng nghề chăn ga gối đệm Trát Cầu những tháng cuối năm

Nhà nào cũng làm nghề

Cụ bà Nguyễn Thị Yên (80 tuổi), Đội 7, thôn Trát Cầu là một trong những bậc cao niên của thôn kể lại, người Trát Cầu kiếm sống bằng nghề bật bông với cây sa cán và dây cung, trước đây cứ mỗi nhóm có 2 người đi khắp Bắc - Trung - Nam, ai thuê là làm ngay tại nhà. Nghề theo đó mà có tiếng vang khắp cả nước. Từ nghề truyền thống, lớp người sau kế tiếp lớp người trước để duy trì.

Phó Bí thư Chi bộ thôn Trát Cầu Nguyễn Trọng Vinh giới thiệu với phóng viên dàn máy thêu mặt gối, đệm... của gia đình. Ảnh: PV

Vốn là những người thợ ở làng nghề không ngừng sáng tạo, sau năm 1945, người dân Trát Cầu đã cải tiến hàng loạt máy dệt tải của Nhật để lại thành những máy làm chăn gối. Thế là máy móc về Trát Cầu bắt đầu hoạt động từ đó. Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, người dân trong thôn vẫn lưu giữ những kỹ thuật làm chăn bông, gối đệm đặc thù, tinh tế.

Để làm ra một chiếc chăn bông loại tốt mất khá nhiều sức lực, phải qua nhiều công đoạn mới thành được tấm chăn. Ðầu tiên, phải dùng máy thủ công để tách hạt và hoa bông, sau đó dùng dây cung để bật cho những sợi bông tơi thành những tựa bông dài. Lại dùng cung lải cho mặt chăn trải dài, rộng hẹp theo cữ chăn, nhưng phải làm quá mỗi chiều 20 phân để gấp bìa. Lải xong lại phải teng mặt cho lớp lông tơ bên trên thật mịn và xốp. Công đoạn dùng sợi để mạng thành 4 cấp mới là công việc đòi hỏi khéo tay và kĩ thuật cao.

“Sau khi hoàn thành công đoạn này phải dùng bàn xoa bằng gỗ da du có mặt hơi gai để ngọn bông quyện với sợi mạng. Mặt sau mền bông cũng phải lải, gấp bìa, mạng sợi, xoa… rồi mới lồng vải hoa hoặc satanh màu mỏng để làm vỏ. Cuối cùng là chần chăn theo lối quả trám hoặc theo các họa tiết trang trí. Một chiếc chăn bông làm đúng các quy trình truyền thống có thể dùng vài năm năm mới phải bật lại”, cụ Nguyễn Thị Yên bộc bạch.

Phó Bí thư Chi bộ thôn Trát Cầu Nguyễn Trọng Vinh chia sẻ, những năm qua, người thợ ở làng nghề nơi đây đã nhanh nhạy bắt kịp xu hướng thị trường. Từ sản phẩm chăn bông truyền thống, đến nay làng nghề Trát Cầu đã mở rộng sản phẩm sang chăn, ga, gối, đệm với nhiều kiểu dáng, mẫu mã đẹp mắt không những đem lại thu nhập cao cho người dân mà còn góp phần bảo tồn gìn giữ giá trị làng nghề truyền thống.

Đến làng Trát Cầu vào bất cứ thời điểm nào trong năm đều sẽ thấy sự bận rộn của người thợ làng nghề, nhưng từ tháng 9 dương lịch đến những ngày cuối năm thì còn ngỡ ngàng hơn bởi sự tấp nập, nhộn nhịp của làng nghề. Những chuyến xe tải chở hàng vào ra, những tiếng dệt văng vẳng khắp xóm làng, trong từng nhà. Hiện tại, 100% người dân thôn Trát Cầu đều làm nghề sản xuất chăn, ga, gối điệm.

Nhiều cửa hàng ngay từ sáng sớm đã mở cửa bán hàng thu hút khách. Ảnh: PV

“Thủ phủ” chăn ga gối đệm

Theo chân ông Nguyễn Trọng Vinh, đến thăm nhà xưởng sản xuất của một số gia đình, phóng viên được nghe kể về sự thăng trầm của làng nghề nơi đây. Ông Nguyễn Trọng Vinh cho biết, ông là thế hệ thứ 3 trong gia đình theo nghề. Nghe ông bà kể lại, khoảng những năm 1980, nghề khó phát triển, có nhiều gia đình đã bỏ nghề. Thế nhưng, người dân Trát Cầu vẫn trăn trở, bởi họ thuộc lòng câu tục ngữ truyền miệng của cha ông: “Ruộng bề bề không bằng nghề trong tay”, vì thế nhiều gia đình lại xoay sở để duy trì nghề.

Trải qua năm tháng, đến nay Trát Cầu đã trở thành một trong những đầu mối cung cấp các mặt hàng chăn ga, gối đệm lớn nhất trong cả nước. Vào Trát Cầu hôm nay là những dãy phố sầm uất, với hàng trăm cửa hàng bán và giới thiệu sản phẩm của các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất. Khách hàng đến đây có thể tìm mua sản phẩm chăn ga, gối đệm 4 mùa, có mức giá từ bình dân đến cao cấp.

“So với sản phẩm của các hãng sản xuất lớn trong nước, sản phẩm làng nghề Trát Cầu không thua kém về mẫu mã, chất lượng, giá thành lại rất cạnh tranh. Sở dĩ Trát Cầu có số lượng hàng hóa khổng lồ và giá cả cạnh tranh được là do hàng trăm doanh nghiệp, cơ sở sản xuất trong làng đã có sự liên kết, tương trợ cho nhau”, anh Đỗ Duy Đại, một trong những chủ cơ sở sản xuất cho hay.

Những ngày này, khi đặt chân đến làng nghề Trát Cầu, đâu đâu cũng thấy rộn ràng tiếng máy cào làm ra những tựa bông dài nõn nà, trắng xốp như hoa tuyết. Theo thống kê, đến nay làng Trát Cầu có khoảng 80 doanh nghiệp, công ty và hàng trăm cơ sở sản xuất của hộ gia đình làm nghề, kinh doanh chăn, ga, gối, đệm.

Hàng loạt cửa hàng kinh doanh chăn, ga, gối, đệm san sát nhau trong làng nghề Trát Cầu. Ảnh: PV

Ngoài doanh nghiệp, hàng trăm gia đình làm nghề chăn ga, gối đệm đều đầu tư máy móc hiện đại, như máy trần, máy thêu, dây chuyền sản xuất mút tấm, mút cây, ruột đệm…Nguyên vật liệu được các doanh nghiệp nhập từ các nước: Hàn Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ, Trung Quốc… cung cấp cho các cơ sở sản xuất và tạo ra sản phẩm chất lượng, bền đẹp, tiện dụng. Doanh thu của các hộ đạt từ vài trăm triệu đến hàng tỷ đồng mỗi năm.

“Trát Cầu phát triển nghề mang theo công việc cho nhiều người dân địa phương và khu vực lân cận. Thu nhập của các cơ sở kinh doanh chăn ga gối đệm tại Trát Cầu tùy vào quy mô. Nhưng ít nhất cũng khoảng từ 200 - 400 triệu đồng/cơ sở/năm. Cơ sở, doanh nghiệp có quy mô lớn có thể thu nhập đến hàng tỷ đồng/năm…”, Phó Bí thư Chi bộ thôn Trát Cầu Nguyễn Trọng Vinh nhấn mạnh.