Làng nghề 'kết duyên' sáng tạo

Công bố 10 dự án phát triển sản phẩm

Ngày 29/8, Ban Tổ chức Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 vừa công bố 10 dự án được lựa chọn nhận hỗ trợ phát triển sản phẩm trong khuôn khổ chương trình "Kết duyên Sáng tạo 2026". Sự kiện đánh dấu bước chuyển từ kết nối, tuyển chọn sang đồng hành chuyên sâu.

10 dự án được công bố là những đề xuất nổi bật được Hội đồng Giám khảo lựa chọn từ 57 sản phẩm/đề xuất tham gia giai đoạn 1. Kết quả này xác định nhóm bước vào giai đoạn phát triển sản phẩm thử nghiệm với nguồn lực chuyên sâu, đồng thời mở ra chặng hợp tác tiếp theo hướng tới Lễ hội vào tháng 11/2026.

Các cặp/dự án được công bố là những đề xuất nổi bật được Hội đồng Giám khảo lựa chọn. Ảnh: BTC

“Kết duyên Sáng tạo không chỉ lựa chọn những sản phẩm nổi bật, mà hướng tới xây dựng một cách hợp tác nơi tri thức làng nghề được ghi nhận đúng giá trị, nghệ nhân là chủ thể đồng sáng tạo và ý tưởng mới có cơ hội tiếp cận thị trường. 10 dự án được công bố bước vào giai đoạn phát triển chuyên sâu. Cùng với đó, mạng lưới rộng hơn của chương trình tiếp tục được triển khai và sẽ được triển lãm, hỗ trợ phát triển thương mại tại Lễ hội tháng 11” - bà Bùi Thị Thanh Hương, Tổng Biên tập Tạp chí Kiến trúc, đại diện Ban Tổ chức, chia sẻ.

Trong các dự án được hỗ trợ phát triển sản phẩm, đáng chú ý có: Gió di sản (nghệ nhân Nguyễn Như Quỳnh - Làng Quạt Chàng Sơn và Công ty CP Doanh nghiệp Xã hội CRAFT LINK); Tò He Phố Nghệ (nghệ nhân Đặng Văn Hậu - Làng nghề tò he Xuân La và Công ty Cổ phần Thiết kế Bối Ân); UNVEIL (nghệ nhân Đinh Quang Thắng - Làng chạm bạc Đồng Xâm và nhà sáng tạo Phạm Phương Thu)…

Trong tháng 9 - 10/2026, mỗi dự án có thể nhận ngân sách hỗ trợ lên đến 50 triệu đồng, trong đó tối thiểu 15% dành cho phí tri thức của nghệ nhân. Các dự án đồng thời làm việc với 5 cố vấn trong các lĩnh vực quản lý văn hóa, khởi nghiệp sáng tạo, di sản và giáo dục thiết kế để hoàn thiện ý tưởng, tháo gỡ vấn đề nghiên cứu - sản xuất và định hướng phát triển lâu dài.

Ban Tổ chức đồng thời tiếp tục tiếp nhận nghệ nhân, nhà thiết kế, studio, thương hiệu và đơn vị có sản phẩm phù hợp cho các không gian trưng bày, triển lãm tháng 11. Qua đó, "Kết duyên Sáng tạo" từng bước hình thành mạng lưới hợp tác rộng hơn giữa làng nghề, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp và cộng đồng sáng tạo.

Từ quyền sở hữu đến nguyên tắc hợp tác công bằng

Việc công bố 10 dự án không chỉ đặt ra câu hỏi về những sản phẩm sẽ được phát triển như thế nào, mà còn về nguyên tắc các bên sẽ cùng làm việc trong giai đoạn tiếp theo. Khi họa tiết, kỹ thuật và tri thức làng nghề được chuyển hóa thành sản phẩm thương mại, vấn đề không dừng ở tính mới, hay khả năng tiếp cận thị trường, mà còn liên quan trực tiếp đến quyền sở hữu, việc ghi nhận nguồn gốc, vai trò của nghệ nhân và cách phân chia giá trị được tạo ra.

Tọa đàm “Sở hữu trí tuệ trong sản phẩm sáng tạo”. Ảnh: BTC

Từ yêu cầu thực tế đó, tọa đàm “Sở hữu trí tuệ trong sản phẩm sáng tạo” cũng được tổ chức, thuộc chuỗi “Thay đổi với sự tôn trọng”. Tọa đàm mở rộng cuộc trao đổi từ câu chuyện phát triển sản phẩm sang nền tảng của một quan hệ hợp tác công bằng và bền vững giữa nghệ nhân, nhà thiết kế, thương hiệu và doanh nghiệp sáng tạo.

Ngày càng nhiều nhà thiết kế, thương hiệu và doanh nghiệp sáng tạo tìm đến họa tiết, kỹ thuật và câu chuyện của các làng nghề để phát triển sản phẩm mới. Xu hướng này đồng thời làm lộ rõ khoảng trống trong quan hệ hợp tác: khi một bên đóng góp nguồn lực, một bên nắm giữ kỹ thuật và một bên phát triển ý tưởng, ai là chủ thể sáng tạo và giá trị được phân chia thế nào? Họa tiết truyền thống thuộc về ai, kỹ thuật làng nghề được bảo hộ bằng cơ chế nào, đóng góp tri thức của nghệ nhân được ghi nhận ra sao và ranh giới giữa cảm hứng với chiếm dụng văn hóa nằm ở đâu?

Từ các góc nhìn pháp lý, thực hành xã hội và giáo dục thiết kế, tọa đàm tiếp cận sở hữu trí tuệ như một phần của toàn bộ quá trình hợp tác, thay vì chỉ là thủ tục bảo vệ sản phẩm sau khi hoàn thành. Những vấn đề được đặt ra bắt đầu từ việc xin phép và ghi nhận nguồn gốc; xác định vai trò, quyền sở hữu và trách nhiệm của các bên; thỏa thuận phí tri thức, cách chia sẻ lợi ích; đến lựa chọn công cụ pháp lý và cơ chế hợp đồng phù hợp khi thương mại hóa.

Theo tinh thần “Thay đổi với sự tôn trọng”, nghệ nhân cần hiện diện như một chủ thể đồng sáng tạo, thay vì chỉ là người cung ứng kỹ thuật; sự tôn trọng cần được thể hiện qua việc ghi nhận đúng đóng góp, trả công công bằng, chuyển giao tri thức có trách nhiệm và sản xuất có đạo đức. Đây cũng là khung nguyên tắc cho giai đoạn phát triển sản phẩm của 10 dự án vừa được công bố...