LẮNG NGHE NGƯỜI DÂN HIẾN KẾ: Triển khai 'một cửa số' để TP HCM bứt phá

Khát vọng về một thành phố thông minh, đáng sống chỉ thực sự thành hiện thực khi rào cản thủ tục được gỡ bỏ hoàn toàn. Thước đo của sự hiện đại không chỉ ở những công trình hoành tráng mà còn là một nền hành chính tiện lợi, minh bạch và dứt khoát.

Gỡ ngay điểm nghẽn giấy tờ

Vì vậy, khâu đột phá thiết thực, có sức lan tỏa để TP HCM bứt phá hiện nay chính là triển khai thực chất Cổng Dịch vụ công quốc gia như "một cửa số" đúng nghĩa, bảo đảm nguyên tắc người dân, doanh nghiệp chỉ cung cấp thông tin một lần; đồng thời kiểm soát chặt việc phát sinh thủ tục ở cơ sở.

Tuân thủ tuyệt đối mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, các cơ quan hành chính từ cấp thành phố đến phường, xã, đặc khu phải phối hợp nhịp nhàng, mạnh tay bãi bỏ những thủ tục không cần thiết và thực hiện nghiêm túc các phương án cắt giảm điều kiện kinh doanh đã phê duyệt. Đây chính là một đột phá về tư duy quản trị.

Tinh thần "một cửa số" cần thể hiện rõ qua việc cổng trực tuyến không chỉ để tiếp nhận hồ sơ, mà phải là điểm kết nối, chia sẻ, tái sử dụng dữ liệu số hóa giữa các cơ quan. Việc này giúp hình thành luồng giải quyết thống nhất, minh bạch, giảm khâu trung gian và gánh nặng cho người dân.

TP HCM buộc phải bứt phá chuyển đổi số bằng “một cửa số” để tối ưu phục vụ người dân và doanh nghiệp. Ảnh: HOÀNG TRIỀU

Thực tế, không ít nơi, hồ sơ trực tuyến tăng nhưng giải quyết chưa thực chất, quy trình chưa được tái cấu trúc theo trải nghiệm người dùng, biểu mẫu chưa hỗ trợ điền sẵn thông tin. Đó chính là điểm nghẽn mà TP HCM cần nhìn nhận rõ. Điều người dân thực sự cần là một quy trình ít phiền hà, ngắn gọn và đáng tin cậy hơn.

TP HCM hôm nay càng cần thay đổi mạnh mẽ hơn bởi quy mô thành phố đã khác. Khi không gian quản trị lớn hơn thì số lượng giao dịch hành chính mỗi ngày cũng lớn hơn. Quy mô dân cư lớn hơn kéo theo khối lượng nhu cầu về đăng ký kinh doanh, đất đai, xây dựng, hộ tịch, y tế, an sinh cũng tăng theo đột biến. Một siêu đô thị không thể chấp nhận để hàng triệu lượt tương tác vẫn diễn ra theo kiểu mỗi nơi một mẫu, mỗi cơ quan đòi một bộ hồ sơ giống nhau. Càng là đô thị lớn, càng phải giảm tối đa chi phí giao dịch hành chính. Càng hướng tới hội nhập quốc tế, bộ máy công quyền càng phải trở nên minh bạch và thân thiện hơn.

Dữ liệu chung thay thủ tục rườm rà

Do đó, TP HCM cần bắt đầu từ nguyên tắc rõ ràng: Một người dân, một doanh nghiệp, một bộ dữ liệu dùng chung. Đã đến lúc chuyển hẳn tư duy "người dân chứng minh thông tin" sang "cơ quan nhà nước chủ động dùng dữ liệu phục vụ".

Khi công dân đã xác thực điện tử, hệ thống phải tự điền trước dữ liệu cơ bản. Khi doanh nghiệp có mã số thuế, cơ quan nhà nước phải tự khai thác trong phạm vi luật cho phép thay vì bắt nộp lại. Khi một giấy tờ đã số hóa hợp lệ, tuyệt đối không tiếp tục yêu cầu bản sao giấy. Muốn vậy, thành phố cần rà soát từng thủ tục: khâu nào cần thiết, dữ liệu nào đã có, bước nào có thể liên thông, tự động hóa...

Một khâu trọng tâm khác là kiểm soát chặt chẽ việc ban hành thủ tục tại địa phương. Không ít phiền hà phát sinh trong khâu thực hiện: nơi này thêm giấy xác nhận, nơi khác đòi thêm bước trung gian. Những chi tiết nhỏ cộng lại thành gánh nặng lớn, làm tăng chi phí xã hội.

Do đó, cần lựa chọn các lĩnh vực ưu tiên để tạo đột phá: đăng ký doanh nghiệp; đất đai và xây dựng; cư trú và hộ tịch; giáo dục và y tế; lao động và an sinh. Làm tốt ở các nhóm này, doanh nghiệp sẽ giảm thời gian gia nhập thị trường, người dân giảm đi lại và cán bộ giảm phải xử lý thủ công.

Cải cách hành chính chỉ thành công khi được đo lường bằng trải nghiệm thực tế. TP HCM cần lấy sự hài lòng thực chất của công dân và doanh nghiệp làm trọng tâm đánh giá; kiên quyết công khai, minh bạch theo thời gian thực các chỉ số giải quyết thủ tục, tỉ lệ bổ sung hồ sơ và tỉ lệ tái sử dụng dữ liệu.

Lâu dài hơn, kiến trúc "một cửa số" còn tạo ra nền tảng dữ liệu cốt lõi cho quản trị đô thị thông minh. Khi dữ liệu được chuẩn hóa, kết nối liên thông, thành phố có thể chủ động dự báo nhu cầu dịch vụ công, phân bổ nguồn lực và cá thể hóa trách nhiệm đến từng cơ quan chuyên môn tại tất cả cơ sở. Người dân đánh giá thành phố hiện đại không chỉ qua các dự án lớn mà còn qua việc bộ hồ sơ không bị nộp lặp lại.

Để đô thị thực sự thông minh, hãy hành động bằng việc biến "một cửa số" thành cam kết phục vụ thiết thực của chính quyền. Khi mỗi dữ liệu chỉ khai báo một lần, mỗi tương tác công quyền trở nên minh bạch hơn, khi đó, TP HCM mới thực sự vươn mình thành siêu đô thị hiện đại, xanh, thông minh và đáng sống.