Lãng phí 70 triệu euro đạn dược lỗi cho Ukraine, Bộ trưởng Quốc phòng Estonia từ chức

Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Hanno Pevkur. Ảnh: ERR News

Theo The Kyiv Independent, ông Pevkur cho biết cá nhân ông không nắm được các vấn đề liên quan đến thương vụ mua bán đạn dược này, nhưng sẵn sàng chịu trách nhiệm về kết quả sự việc.

"Một nhà lãnh đạo cần có bản lĩnh và lòng can đảm để nhận trách nhiệm... mặc dù Bộ trưởng không trực tiếp kiểm đếm từng đôi tất hay viên đạn và cũng không tham gia đàm phán hợp đồng, nhưng những nhận xét từ Văn phòng Kiểm toán Quốc gia... đã đặt ra vấn đề về trách nhiệm chính trị", ông Pevkur viết trong bài đăng trên Facebook thông báo việc từ chức.

"Đó là lý do tại sao hôm nay tôi phải nhận trách nhiệm chính trị đối với toàn bộ lĩnh vực quốc phòng và chuyển giao trọng trách Bộ trưởng Quốc phòng lại cho Thủ tướng".

Trước đó, ngày 28/8, Văn phòng Kiểm toán Quốc gia Estonia đã công bố báo cáo về chi tiêu quốc phòng của nước này, trong đó chỉ trích công tác mua sắm quân sự của Bộ Quốc phòng trong những năm gần đây. Theo ERR News, báo cáo này đã dẫn đến những lời kêu gọi ông Pevkur từ chức sau khi sai sót trị giá 70 triệu euro bị phơi bày.

Theo tờ Eesti Ekspress, năm 2024, Estonia đã ký thỏa thuận mua đạn pháo từ công ty Datasel S.R.L. (đăng ký tại Italy và thuộc sở hữu của công ty Neco Defense Munitions của Ấn Độ). Thỏa thuận này nhằm cung cấp đạn dược cho Ukraine trong xung đột quân sự với Nga, sử dụng nguồn kinh phí từ Quỹ Hòa bình Châu Âu (EPF) của EU.

Thỏa thuận được ký kết trong bối cảnh quân đội Ukraine đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng đạn pháo. Tình hình càng trở nên tồi tệ hơn do sự chậm trễ trong các gói viện trợ của Mỹ và việc EU không đạt được mục tiêu cung cấp một triệu quả đạn pháo vào tháng 3/2024.

Trung tâm Đầu tư Quốc phòng Estonia (RKIK) đã chuyển trước hàng triệu euro cho công ty Datasel để mua số đạn dược này, nhưng công ty liên tục báo cáo về sự chậm trễ và các lô hàng không được giao trong suốt nhiều tháng. Khi một lô hàng cuối cùng cũng đến nơi vào năm 2025, tờ Eesti Ekspress đưa tin rằng số đạn pháo này bị lỗi và "vô dụng".

Tổng giám đốc đương nhiệm của RKIK, ông Elmar Vaher, người không trực tiếp giám sát hợp đồng ban đầu, chia sẻ với tờ Eesti Ekspress rằng lẽ ra thỏa thuận này không bao giờ nên được ký kết.

"Theo tôi, chúng ta lẽ ra không nên ký hợp đồng với họ. Nếu tôi bắt đầu xây một ngôi nhà và thuê một công ty chưa từng xây nhà bao giờ, thì sẽ có nghi ngại rằng ngôi nhà đó sẽ không thể hoàn thiện", ông nhận định.

Chi tiêu quốc phòng của Estonia đã tăng mạnh kể từ khi Nga tiến hành hoạt động quân sự vào Ukraine năm 2022. Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), chi tiêu quốc phòng của quốc gia này đã tăng từ mức 2% GDP vào năm 2022 lên 3,4% vào năm 2025.

Năm 2026, Estonia thông báo chi tiêu quốc phòng của nước này sẽ tăng lên mức 5,4% GDP và ngân sách quốc phòng sẽ tăng 42%. Tallinn cũng cam kết viện trợ quân sự trị giá hơn 117 triệu USD cho Ukraine trong năm 2026.

Trong giai đoạn này, Cơ quan Kiểm toán Quốc gia Estonia đã nhiều lần lên tiếng cảnh báo về nguy cơ sử dụng sai mục đích ngân sách nhà nước. Báo cáo tháng 8 là văn bản mới nhất trong chuỗi các kết quả kiểm toán bất lợi liên quan đến hoạt động chi tiêu của Bộ Quốc phòng.

Thủ tướng Estonia Kristen Michal đã triệu tập cuộc họp nội các vào ngày 3/9 để thảo luận về việc từ chức của ông Pevkur cũng như các kết luận trong các báo cáo kiểm toán. Văn phòng Công tố nước này cũng đã mở cuộc điều tra hình sự đối với các vấn đề được nêu trong các báo cáo liên quan đến giai đoạn 2025 và 2026.

Ông Pevkur cho biết ông đệ đơn từ chức "với niềm tin vững chắc rằng chúng tôi đã đưa ra những quyết định đúng đắn nhằm tăng cường năng lực quốc phòng quốc gia".

"Estonia đang được bảo vệ tốt hơn bao giờ hết. Tôi chúc ngành quốc phòng luôn mạnh mẽ và thành công, bởi người dân Estonia cần an tâm về các nguồn lực và khí tài của Lực lượng Quốc phòng, đồng thời cần tiếp tục kiên định ủng hộ Ukraine - quốc gia đang góp phần đảm bảo an ninh cho chính chúng ta", ông Pevkur viết.

Trong khi đó, các quốc gia vùng Baltic vẫn tiếp tục đẩy mạnh năng lực quốc phòng trước những mối đe dọa mới từ Nga. Estonia đã ghi nhận các vụ xâm nhập không phận bằng thiết bị bay không người lái (UAV) vào ngày 1/9, đúng thời điểm Nga tiến hành cuộc tấn công đường không quy mô lớn vào Ukraine và Ukraine cũng dùng UAV nhắm mục tiêu vào miền Tây nước Nga.