Lãnh đạo không thể phó mặc cấp dưới tháo gỡ điểm nghẽn chuyển đổi số

Lưu tin

Kế hoạch 100 ngày xử lý các điểm nghẽn chuyển đổi số không phải cuộc đua xây thêm phần mềm, mà là phép thử năng lực lãnh đạo, kỷ luật thực thi và trách nhiệm của người đứng đầu đối với từng nút thắt cụ thể.

Nhiều năm qua, khi có chủ trương về chuyển đổi số hoặc ứng dụng công nghệ thông tin trong cơ quan nhà nước, giải pháp đầu tiên được nghĩ tới lại là lập dự án, mua sắm máy móc, mua thêm phần mềm hoặc phát triển một ứng dụng mới.

Hệ quả là các cơ quan, đơn vị rơi vào tình trạng "cát cứ dữ liệu", hạ tầng phân tán, hệ thống trùng lặp, nguồn lực đầu tư bị chia cắt và giải ngân chậm trễ. Nhiều phần mềm sau khi hoàn thành phải "đắp chiếu" hoặc vận hành rất ít; cán bộ vừa phải thao tác trên phần mềm mới, vừa phải xử lý hồ sơ giấy theo quy trình cũ, không giải phóng sức lao động.

Kế hoạch số 05-KH/BCĐTW về việc 100 ngày (từ 10/7 đến 30/11/2026) xử lý các điểm nghẽn chuyển đổi số trong hệ thống chính trị là một yêu cầu hành động đặt ra mục tiêu rõ ràng: 100 ngày không phải là cuộc đua xây thêm phần mềm, hệ thống hay dựng lên những dự án hoành tráng nhưng rỗng ruột. Ngược lại, thước đo là tháo gỡ được bao nhiêu nút thắt cản trở sự vận hành của bộ máy.

Một hệ thống được đầu tư hàng tỷ đồng nhưng không tháo được điểm nghẽn kết nối, không cắt giảm được thành phần hồ sơ, không rút ngắn được thời gian xử lý thủ tục cho người dân thì về bản chất vẫn là một thất bại.

Điểm nghẽn lớn hiện nay không nằm ở công nghệ mà nằm ở thể chế và dữ liệu. Thể chế là "điểm nghẽn của điểm nghẽn". Khi các quy định pháp luật còn mâu thuẫn, chồng chéo, chưa công nhận đầy đủ giá trị pháp lý của dữ liệu số hoặc vẫn bắt buộc phải có bản giấy kèm chữ ký tươi, thì mọi nỗ lực chuyển đổi số chỉ dừng lại ở nửa chặng đường.

Vì vậy, việc Kế hoạch 05 đặt nhiệm vụ rà soát, đề xuất sửa đổi các quy định pháp luật cản trở chuyển đổi số lên hàng đầu là bước đi hoàn toàn đúng đắn. Tháo gỡ được điểm nghẽn thể chế chính là khai thông dòng chảy để dữ liệu và công nghệ phát huy tối đa giá trị.

Còn dữ liệu hiện nay manh mún, đóng kín, thiếu chuẩn hóa, "không sạch và không sống". Một hệ thống chính trị vận hành thống nhất từ Trung ương đến địa phương chỉ có thể thông suốt và an toàn khi dựa trên nguồn dữ liệu được chuẩn hóa và dùng chung. Không thể chấp nhận tình trạng người dân đi làm thủ tục hành chính vẫn phải khai báo lại những thông tin đã có trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; hoặc một cán bộ phải nhập cùng một thông tin vào 3-4 phần mềm khác nhau của các bộ, ngành.

Kế hoạch 05 ngày phải tạo ra sự thay đổi căn bản: dữ liệu chỉ được tạo lập một lần tại nguồn, bảo đảm "đúng, đủ, sạch, sống" và được chia sẻ thông suốt giữa các khối Đảng, Quốc hội, Chính phủ, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội. Chỉ khi loại bỏ được rào cản trong chia sẻ dữ liệu, tinh thần phục vụ và hiệu quả quản trị mới thực sự đạt đến chiều sâu.

Người dân Hà Nội được hướng dẫn thao tác trên hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Tuy nhiên, việc tháo gỡ điểm nghẽn về công nghệ hay dữ liệu sẽ mãi chỉ nằm trên giấy nếu không đồng thời tháo gỡ điểm nghẽn về kỷ luật thực thi và trách nhiệm của con người. Đã qua rồi thời kỳ báo cáo thành tích bằng những con số chung chung như "đạt 90% tiến độ" hay "đã hoàn thành dự thảo". Yêu cầu khắt khe của Kế hoạch 05 là quản trị theo sản phẩm đầu ra, gắn với phương châm hành động: "Rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả".

"Rõ người, rõ việc" có nghĩa là mỗi nhiệm vụ, dù là tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng lõm sóng, chuẩn hóa cơ sở dữ liệu cán bộ, công chức hay tích hợp dịch vụ công trực tuyến, đều phải có một cơ quan chủ trì chịu trách nhiệm toàn diện về sản phẩm cuối cùng. Người đứng đầu cơ quan không thể ủy quyền hoặc phó mặc cho bộ phận công nghệ thông tin, mà phải trực tiếp chỉ đạo, phân công cụ thể và chịu trách nhiệm trước Ban Chỉ đạo Trung ương. Không còn chỗ cho sự đùn đẩy, né tránh hay ẩn mình sau những cuộc họp liên ngành kéo dài.

Một điểm đổi mới rất quan trọng trong nguyên tắc "rõ kết quả" là tiêu chí xác nhận hoàn thành nhiệm vụ. Một hệ thống thông tin hay nền tảng số chỉ được công nhận hoàn thành khi và chỉ khi vận hành được trên thực tế, có dữ liệu thật, có người dùng thật và bước đầu tạo ra giá trị có thể đo lường. Những dự án mới chỉ dừng ở hồ sơ trình, dự thảo chưa được phê duyệt hoặc ứng dụng xây dựng xong nhưng không có người sử dụng sẽ không được ghi nhận là hoàn thành.

Việc đưa vào vận hành Bảng điều hành trực tuyến trên Hệ thống theodoinq.dcs.vn, cập nhật tiến độ hằng tuần và công khai danh sách các nhiệm vụ, cơ quan chậm tiến độ hằng tháng sẽ trở thành một đòn bẩy kỷ luật mạnh mẽ. Kỷ luật thực thi dựa trên dữ liệu thời gian thực sẽ biến tính tự giác thành áp lực trách nhiệm, giúp phát hiện sớm nguy cơ chậm trễ để kịp thời xử lý.

100 ngày làm việc, từ tháng 7 đến tháng 11 năm 2026, là khoảng thời gian không dài nhưng đủ để tạo nên một cuộc bứt phá nếu toàn hệ thống thực sự kích hoạt tinh thần tiến công. Đây là cơ hội để rà soát, kiên quyết loại bỏ những hạ tầng nhỏ lẻ, kém hiệu quả; dừng đầu tư mới các phần mềm có chức năng trùng lặp khi đã có nền tảng dùng chung.

Đồng thời, đây cũng là dịp tập trung nguồn lực trang bị thiết bị đầu cuối cho bộ phận một cửa; đào tạo kỹ năng số, trí tuệ nhân tạo (AI) và an ninh mạng cho đội ngũ cán bộ giải quyết thủ tục hành chính, bảo đảm mọi công cụ số được trao vào tay những người đủ năng lực và tâm huyết để vận hành.

100 ngày xử lý các điểm nghẽn chuyển đổi số vì thế không chỉ là phép thử về công nghệ hay năng lực triển khai dự án. Đó trước hết là phép thử năng lực lãnh đạo, năng lực quản trị và trách nhiệm của người đứng đầu. Mỗi điểm nghẽn phải có người chịu trách nhiệm, mỗi nhiệm vụ phải có thời hạn, mỗi kết quả phải được kiểm chứng bằng thực tế.

Nếu 100 ngày tới chỉ tạo thêm những phần mềm, nền tảng và báo cáo tiến độ, cuộc chuyển đổi sẽ tiếp tục mắc kẹt trong chính những điểm nghẽn cũ. Nhưng nếu từng nút thắt được tháo gỡ đến cùng, dữ liệu được khai thông và trách nhiệm được đặt đúng người, 100 ngày có thể trở thành cú hích để chuyển đổi số thực sự tạo ra thay đổi.