Lào Cai: Sức dân mở những tuyến đường

“Nhân dân làm, Nhà nước hỗ trợ”

Là tỉnh miền núi, biên giới, có địa hình chia cắt, nhiều khu dân cư nằm xa trung tâm, Lào Cai xác định phát triển giao thông nông thôn là nhiệm vụ quan trọng nhằm tháo gỡ những trở ngại trong kết nối giữa các thôn, bản và vùng sản xuất. Đây cũng là một trong những nội dung được ưu tiên trong quá trình thực hiện CTMTQG xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021–2025.

Trước khi hợp nhất, tỉnh Lào Cai có 65/126 xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong khi tỉnh Yên Bái có 115/146 xã đạt chuẩn. Theo kết quả thống kê sau sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, tỉnh Lào Cai mới có 37/89 xã đạt chuẩn nông thôn mới, chiếm 41,6%; một xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao và 387 thôn, bản đạt chuẩn. Những kết quả này tạo nền tảng để tỉnh tiếp tục nâng cao chất lượng xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn tiếp theo.

Bên cạnh đó, mạng lưới giao thông nông thôn toàn tỉnh có tổng chiều dài khoảng 15.013 km, trong đó 11.036 km đã được cứng hóa, đạt khoảng 73%. Tuy nhiên, nhiều tuyến đường vẫn có cấp kỹ thuật thấp, nền và mặt đường hẹp; một số công trình cầu, ngầm tràn xuống cấp, chưa đáp ứng yêu cầu vận chuyển hàng hóa và đi lại an toàn, nhất là trong mùa mưa lũ.

Trước yêu cầu tiếp tục hoàn thiện hạ tầng, năm 2026, Lào Cai đẩy mạnh phong trào xây dựng đường giao thông nông thôn theo phương châm “Nhân dân làm, Nhà nước hỗ trợ”. Các địa phương tổ chức nhiều đợt ra quân, huy động cán bộ, lực lượng vũ trang, đoàn viên và đông đảo người dân tham gia thi công các tuyến đường tại cơ sở.

Cán bộ, lực lượng vũ trang, đoàn viên và đông đảo người dân tham gia thi công các tuyến đường tại cơ sở. Ảnh: Thu Hiền

Tại xã Bảo Nhai, phong trào được triển khai trên tuyến đường từ cầu Khởi Bung đi thôn Nậm Khắp Trong, dài 2,35 km. Công trình có nền đường được mở rộng lên 6 m, mặt đường bê tông rộng 3,5 m, tổng kinh phí đầu tư khoảng 4 tỷ đồng. Trong đó, ngân sách nhà nước hỗ trợ hơn 3,53 tỷ đồng, người dân đóng góp đối ứng bằng ngày công, vật liệu và giải phóng mặt bằng trị giá hơn 467 triệu đồng. Trước đó, trong đợt ra quân đầu tiên, Bảo Nhai đã triển khai 7 công trình với tổng chiều dài 10 km.

Không khí làm đường cũng diễn ra sôi nổi tại xã Phúc Lợi. Trong đợt ra quân thứ hai, địa phương triển khai làm hơn 3 km đường tại 11 thôn, chủ yếu là các tuyến nội thôn. Riêng tại thôn Bản Lạn, người dân và các lực lượng đã bắt tay thi công tuyến đường dài hơn 400 m ngay sau lễ phát động.

Năm 2026, Phúc Lợi đặt mục tiêu thực hiện khoảng 12 km đường giao thông nông thôn, gồm cải tạo, nâng cấp 4 km; làm mới 5 km và mở rộng nền đường khoảng 3 km. Trong đợt đầu, địa phương đã triển khai hơn 6,5 km, tạo tiền đề để tiếp tục hoàn thiện mạng lưới giao thông tại các khu dân cư.

Tại nhiều xã vùng cao, các công trình giao thông nông thôn được triển khai theo hướng kết hợp nguồn lực hỗ trợ của Nhà nước với sự tham gia của cộng đồng. Người dân đóng góp ngày công, hiến đất, phối hợp giải phóng mặt bằng và trực tiếp tham gia thi công. Việc ưu tiên mở rộng, bê tông hóa các tuyến đường kết nối khu dân cư với vùng sản xuất không chỉ giúp cải thiện điều kiện đi lại mà còn tạo thuận lợi cho vận chuyển, tiêu thụ nông sản, góp phần phát triển sinh kế tại địa phương.

Phong trào làm đường nông thôn tại Lào Cai cho thấy hiệu quả của việc phát huy vai trò chủ thể của người dân. Sự đồng thuận, tự nguyện đóng góp đất đai, công sức không chỉ góp phần đẩy nhanh tiến độ thi công mà còn tạo nền tảng để các công trình được gìn giữ, phát huy hiệu quả lâu dài.

Tiếp tục tập trung các nguồn lực cho phong trào làm đường nông thôn

Bước sang giai đoạn 2026–2030, Lào Cai tiếp tục xác định hoàn thiện hạ tầng là nhiệm vụ quan trọng trong thực hiện các mục tiêu xây dựng nông thôn mới. Để tạo nguồn lực thực hiện, HĐND tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 23/2026/NQ-HĐND quy định nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ vốn ngân sách trung ương và vốn đối ứng của ngân sách địa phương thực hiện CTMTQG giai đoạn 2026–2030.

Đối với phát triển giao thông nông thôn, tỉnh triển khai chính sách hỗ trợ theo Nghị quyết số 22/2025/NQ-HĐND, được sửa đổi, bổ sung tại Nghị quyết số 33/2026/NQ-HĐND. Theo đó, ngân sách tỉnh hỗ trợ một phần kinh phí, vật liệu để mở mới, mở rộng nền đường, xây dựng móng đường, kiên cố hóa mặt đường bê tông xi măng và công trình thoát nước; đồng thời hỗ trợ một phần chi phí nhân công và các công việc phục vụ thi công. Ngân sách cấp xã hỗ trợ các hạng mục theo khả năng nguồn lực của địa phương, trong khi người dân tham gia hiến đất, đóng góp công sức và các nguồn lực phù hợp.

Tiếp tục hoàn thiện hạ tầng là nhiệm vụ quan trọng trong thực hiện các mục tiêu xây dựng nông thôn mới tại Lào Cai. Ảnh: Thu Hiền

Đáng chú ý, ngân sách cấp xã hỗ trợ 100% kinh phí đo đạc và các loại phí, lệ phí để chỉnh lý biến động đất đai cho người dân hiến đất làm đường. Chính sách này góp phần tháo gỡ vướng mắc về thủ tục, tạo thuận lợi cho việc mở rộng các tuyến đường tại cơ sở.

Cùng với cơ chế hỗ trợ, các địa phương chủ động lựa chọn những tuyến đường phục vụ trực tiếp nhu cầu sản xuất và sinh hoạt. Tại xã Sín Chéng, đợt ra quân thứ hai tập trung triển khai 9 công trình giao thông nông thôn. Ngay sau lễ phát động, cán bộ, đoàn viên và người dân đã tham gia đổ bê tông tuyến đường Bản Kha - Bãi rác. Địa phương cũng được hỗ trợ 100 tấn xi măng, bổ sung nguồn lực để đẩy nhanh tiến độ kiên cố hóa các tuyến đường.

Ở quy mô toàn tỉnh, Kế hoạch số 213/KH-UBND về phát triển giao thông nông thôn giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn đến năm 2040 đặt mục tiêu đến năm 2030 xây dựng mới, nâng cấp ít nhất 350 km đường liên xã và đường kết nối đến trung tâm xã; xây dựng ít nhất 100 cầu bê tông xi măng, cầu thép; hỗ trợ mở mới, mở rộng, kiên cố hóa và xây dựng hệ thống thoát nước cho ít nhất 2.500 km đường giao thông nông thôn. Tỷ lệ đường giao thông nông thôn được nhựa hóa, bê tông hóa tại các xã phấn đấu đạt trên 80%.

Sự đồng thuận của cộng đồng, cùng với cơ chế hỗ trợ phù hợp và nguồn lực đầu tư được sử dụng hiệu quả, sẽ là nền tảng để Lào Cai tiếp tục hoàn thiện giao thông nông thôn, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân./.