Lật lại hồ sơ cũ, xử lý nhiều trường hợp vi phạm về trật tự xây dựng

"Lật" hồ sơ cũ, xử lý hàng loạt công trình không phép

Điểm đáng chú ý trong cách xử lý của UBND P.Hòa Hiệp lần này là không lấy thời điểm sáp nhập làm ranh giới để bỏ lại những tồn tại của chính quyền cũ. Qua kiểm tra thực tế, chính quyền P.Hòa Hiệp, Đắk Lắk ghi nhận tại thửa số 280, tờ bản đồ số 32 (thuộc KP.Phú Hòa) có 11 căn nhà không được cấp phép xây dựng. Điều đáng chú ý là kết quả rà soát thời điểm hình thành các công trình cho thấy, 10/11 căn nhà đã được xây dựng trước ngày 01/7/2025, chỉ 01 trường hợp được xác định xây dựng sau thời điểm chính quyền địa phương mới đi vào hoạt động.

Trong số các vi phạm, UBND P.Hòa Hiệp Trung, Đông Hòa, Phú Yên (cũ) từng phát hiện và xử lý một số trường hợp vào các năm 2022 và 2024. Tuy nhiên, việc khắc phục hậu quả lại chưa được thực hiện đầy đủ. Một số hộ dân thừa nhận, họ lợi dụng thời điểm trước và sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, bộ máy chính quyền đang trong quá trình chuyển tiếp để xây dựng không phép nhằm giải quyết nhu cầu nhà ở. Quá trình này, việc kiểm tra, phát hiện và ngăn chặn cũng chưa kịp thời, do chưa được người dân phản ánh.

Ông Huỳnh Nguyễn Ngọc Giang - Chủ tịch UBND P.Hòa Hiệp (người đứng) đối thoại với các hộ dân có công trình xây dựng không phép

Nắm được tình hình đó, lãnh đạo UBND P.Hòa Hiệp đã chỉ đạo các bộ phận chức năng rà soát ngược toàn bộ hồ sơ được lưu trữ tại UBND P.Hòa Hiệp Trung (cũ), xác minh nguồn gốc đất, thời điểm xây dựng và quá trình xử lý đối với từng hộ dân. Từng trang hồ sơ về trật tự đô thị ở giai đoạn cũ được "lật" lại để xác định trường hợp nào đã xử phạt, trường hợp nào còn bỏ sót. Kết quả, có 08 trường hợp vi phạm về trật tự xây dựng (TTXD) chưa được xử lý vi phạm hành chính.

Đến ngày 02/10, UBND P.Hòa Hiệp đã ban hành 08 quyết định xử phạt vi phạm hành chính, đồng thời áp dụng biện pháp buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm. Đối với hai trường hợp đã bị P.Hòa Hiệp Trung (cũ) xử phạt nhưng chưa thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả, UBND P.Hòa Hiệp tiếp tục yêu cầu thực hiện trước ngày 07/10/2026, nếu không chấp hành sẽ tiến hành thủ tục cưỡng chế. Như vậy, những vi phạm tồn tại qua nhiều năm, nay đã được chính quyền mới đưa ra xử lý đồng loạt, thay vì tiếp tục để kéo dài.

Không để vi phạm thành "sự đã rồi"

Việc xử lý không chỉ dừng lại ở các hộ dân có công trình vi phạm. Theo ông Huỳnh Nguyễn Ngọc Giang - Chủ tịch UBND P.Hòa Hiệp, quan điểm của Đảng ủy, UBND phường Hòa Hiệp là phải đồng thời kiểm tra, làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan trong công tác quản lý nhà nước để xảy ra tình trạng vi phạm kéo dài, kể cả đối với những tổ chức, cá nhân thuộc bộ máy chính quyền trong giai đoạn trước thời điểm sáp nhập. "Trường hợp thuộc thẩm quyền của phường, chúng tôi sẽ kiểm tra, xem xét và xử lý theo quy định; trường hợp vượt thẩm quyền sẽ tổng hợp, tham mưu cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý” - ông Giang nói.

Chính quyền địa phương đặt biển thông báo khu vực đất cấm xây dựng, giao dịch và chuyển nhượng trái phép

Theo ghi nhận, từ cuối năm 2025 đến nay, UBND P.Hòa Hiệp đã thực hiện xử dứt điểm các trường hợp vi phạm về TTXD, thực hiện tháo dỡ và trả lại hiện trạng đất ban đầu như trường hợp xây nhà trong phạm vi đất dành cho đường bộ vị trí cầu Bi (thuộc Khu phố Phú Hiệp 2) của bà Trần Thị Phượng, gây bức xúc cho bà con Nhân dân sinh sống tại khu vực lân cận. Hay như trường hợp vi phạm của bà Trần Thị Rung và bà Trần Thị Liễu, có hành vi xây dựng công trình trái phép trên đất trồng cây hàng năm khác, đất thuộc Nhà nước quản lý và đất thuộc hành lang giao thông đường bộ tại Quốc Lộ 29, đoạn thuộc KP.Phước Lâm, P.Hòa Hiệp, kéo dài từ năm 2020 đến nay. Cách làm này cho thấy, mục tiêu không chỉ là xử phạt 11 căn nhà đang tồn tại, mà còn ngăn tình trạng một căn nhà trái phép mọc lên rồi kéo theo những căn nhà khác, đặt chính quyền trước áp lực phải giải quyết "sự đã rồi".

Nhưng lập lại kỷ cương trật tự xây dựng cũng phải tính đến sinh kế, chỗ ở của những gia đình thực sự khó khăn. Đó luôn là một bài toán vô cùng nan giải! Qua làm việc, nhiều hộ dân biết là sai, nhưng vì điều kiện kinh tế khó khăn, không đủ khả năng mua đất ở có pháp lý đầy đủ nên tìm những thửa đất giá thấp, vay mượn tiền để dựng nhà cấp 4. Khi chính quyền phát hiện và xử lý, các hộ cho biết họ chấp nhận việc bị xử phạt nhưng mong được xem xét hoàn cảnh thực tế.

Hầu hết các hộ dân có công trình vi phạm trật tự xây dựng trên thực tế không còn nơi ở nào khác

Thực tế, hồ sơ địa chính và quy hoạch tại khu vực này cũng có những thay đổi qua các thời kỳ. Bản đồ năm 1995 thể hiện đây là đất trồng rừng. Tuy nhiên, đến bản đồ đo đạc năm 2010, khu đất được ghi nhận là đất trồng cây hàng năm khác. Kết quả làm việc với Hạt Kiểm lâm khu vực Tây Hòa xác định, từ hồ sơ theo dõi diễn biến rừng từ năm 2007 đến nay, vị trí này hiện không có rừng. Khu đất cũng đã được đưa ra khỏi quy hoạch ba loại rừng từ năm 2017 và trong các quy hoạch hiện hành có các chức năng đất ở, giao thông, cây xanh.

Nhưng quy hoạch có đất ở không đồng nghĩa rằng người dân đương nhiên được quyền tự chuyển mục đích sử dụng đất hoặc xây dựng nhà khi chưa được cấp phép. Đây cũng là yếu tố đòi hỏi chính quyền phải đồng thời thực hiện cả hai yêu cầu: không thể vì hoàn cảnh khó khăn mà bỏ qua vi phạm, nhưng việc tổ chức khắc phục hậu quả cũng cần gắn với vận động, giải thích và xem xét những vấn đề an sinh chính đáng của người dân trong khuôn khổ pháp luật.