Lễ hội Văn hóa thế giới tại Hà Nội mở đường cho những kết nối mới

Diễn ra từ ngày 1-4/10 tại Khu di tích Hoàng thành Thăng Long với chủ đề “Hội tụ di sản – Kiến tạo tương lai”, Lễ hội Văn hóa thế giới tại Hà Nội lần thứ hai quy tụ đại diện 50 quốc gia, với 45 không gian văn hóa, 19 đoàn nghệ thuật quốc tế, 35 gian hàng ẩm thực và chương trình giới thiệu tác phẩm của gần 20 nền điện ảnh.

Lễ hội Văn hóa thế giới tại Hà Nội lần thứ hai quy tụ đại diện 50 quốc gia. (Ảnh: Thành Long)

Không gian gặp gỡ của các nền văn hóa

Trong những vừa qua, Hoàng thành Thăng Long đã trở thành một không gian gặp gỡ, nơi những giá trị văn hóa khác nhau cùng hiện diện và tìm thấy những điểm giao thoa.

Từ những ngày đầu, Lễ hội đã tạo nên một diện mạo khác cho không gian di sản Hoàng thành Thăng Long. Những sắc màu văn hóa từ nhiều quốc gia hiện diện bên cạnh các giá trị lịch sử của kinh thành xưa, tạo nên một cuộc gặp gỡ giữa quá khứ và hiện tại, giữa văn hóa Việt Nam và thế giới.

Ở những không gian văn hóa, công chúng có thể tìm hiểu về phong tục, nghệ thuật, sản phẩm đặc trưng của các quốc gia. Những gian hàng ẩm thực mang đến một cách tiếp cận gần gũi hơn với văn hóa, khi câu chuyện về đất nước và con người được kể qua món ăn, cách chế biến và cả những trải nghiệm trực tiếp.

Lễ hội đường phố “Sắc màu năm châu” tại khu vực phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm. (Ảnh: Trần Huấn)

Các chương trình nghệ thuật tiếp tục mở rộng không gian giao lưu. Nơi đây, 19 đoàn nghệ thuật quốc tế cùng các nghệ sĩ Việt Nam mang đến những thanh âm, vũ điệu và cách thể hiện khác nhau. Những khác biệt về ngôn ngữ dường như trở nên nhẹ hơn khi nghệ thuật trở thành phương tiện để công chúng gặp gỡ và chia sẻ.

Không khí ấy không chỉ diễn ra bên trong Hoàng thành. Các hoạt động diễu hành trên phố đi bộ đưa những sắc màu văn hóa của các quốc gia đến gần hơn với người dân và du khách.

Lễ khai mạc và bế mạc được truyền hình trực tiếp trên VTV, trong khi sự đồng hành của Meta giúp đưa các hoạt động và câu chuyện của Lễ hội đến gần hơn với công chúng trên nền tảng số. Nhờ kết hợp các hình thức truyền thông trực tiếp và trực tuyến, Lễ hội từ Hà Nội đã vượt ra ngoài khuôn khổ một sự kiện tại chỗ, kết nối với đông đảo công chúng trong nước và quốc tế.

Tìm kiếm những giá trị mới

Chủ đề “Hội tụ di sản – Kiến tạo tương lai” của Lễ hội năm nay cũng đặt ra một câu hỏi lớn hơn về cách văn hóa hiện diện trong đời sống hôm nay. Đó là làm thế nào để di sản không chỉ được gìn giữ mà tiếp tục sống, được sáng tạo và tạo ra những giá trị mới.

Phát biểu tại Lễ bế mạc tối 4/10, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh ý nghĩa của Lễ hội trong năm Việt Nam kỷ niệm 50 năm gia nhập UNESCO. Từ những ngày đầu tham gia UNESCO trong bối cảnh đất nước còn nhiều khó khăn, Việt Nam đã từng bước trở thành thành viên tích cực, có trách nhiệm và ngày càng chủ động đóng góp sáng kiến vào những vấn đề chung của cộng đồng quốc tế.

Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh phát biểu tại sự kiện bế mạc. (Ảnh: Trần Dung)

Theo Bộ trưởng, đối với Việt Nam, văn hóa vừa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, động lực và nguồn lực cho phát triển đất nước. Bảo tồn di sản vì vậy không chỉ là giữ lại những giá trị thuộc về quá khứ, mà còn phải làm cho di sản tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại, được sáng tạo, tạo ra những giá trị mới và trao truyền cho các thế hệ sau.

Nhìn từ Lễ hội, cách tiếp cận ấy được thể hiện khá rõ. Di sản, nghệ thuật biểu diễn, điện ảnh, thời trang, ẩm thực, du lịch và những hình thức sáng tạo mới cùng xuất hiện trong một không gian. Các lĩnh vực tưởng như khác biệt lại có thể bổ trợ cho nhau, tạo nên những trải nghiệm văn hóa đa dạng hơn cho công chúng.

Đây cũng là một cách cụ thể để nhìn nhận vai trò của các ngành công nghiệp văn hóa - nơi bản sắc, di sản và năng lực sáng tạo có thể được chuyển hóa thành những sản phẩm, trải nghiệm và giá trị mới, đóng góp vào sức mạnh nội sinh và sức mạnh mềm quốc gia.

Các gian hàng Lễ hội Văn hóa thế giới tại Hà Nội thu hút đông đảo du khách. (Ảnh: Trần Dung)

Giám đốc Trung tâm Di sản thế giới UNESCO Lazare Eloundou Assomo nhấn mạnh chủ đề của Lễ hội thể hiện niềm tin của UNESCO về vai trò của đa dạng văn hóa trong thúc đẩy sáng tạo, đối thoại và sự thấu hiểu.

Trong bối cảnh thế giới đối mặt với nhiều biến động, xung đột và tác động của biến đổi khí hậu, việc hơn 50 quốc gia cùng hiện diện tại Lễ hội, chia sẻ những giá trị văn hóa và niềm vui trong hòa bình mang ý nghĩa thiết thực đối với sứ mệnh xây dựng hòa bình.

Ông cho rằng, 50 năm hợp tác Việt Nam - UNESCO cho thấy văn hóa và di sản có khả năng kết nối cộng đồng, thu hẹp khoảng cách và xây dựng lòng tin; đồng thời khẳng định các lễ hội văn hóa, thông qua âm nhạc, nghệ thuật và những câu chuyện gắn với di sản, có thể tạo nên những trải nghiệm trực tiếp, thúc đẩy đối thoại và giúp cộng đồng quốc tế nhận thức rõ hơn về giá trị của những cộng đồng đang gìn giữ di sản.

Các đại biểu quốc tế tham dự hoạt động trải nghiệm văn hóa dân tộc Việt Nam. (Nguồn: BTC)

Lời chào từ Hà Nội và hành trình còn tiếp nối

Nếu những ngày hội là dịp để các nền văn hóa gặp nhau, thì đêm bế mạc là thời điểm những cuộc gặp ấy được kể lại bằng ngôn ngữ nghệ thuật. Chương trình gồm hai chương “Những sắc màu gặp gỡ” và “Lời chào từ Việt Nam” với sự tham gia của các đoàn nghệ thuật quốc tế và nghệ sĩ Việt Nam.

“Những sắc màu gặp gỡ” đưa khán giả đến với những thanh âm và vũ điệu của Iran, Liên bang Nga, Mexico, Myanmar, Bỉ cùng sức trẻ của các nghệ sĩ Việt Nam. Những tiết mục khác nhau về ngôn ngữ và truyền thống cùng hiện diện trên một sân khấu, tạo nên bức tranh nghệ thuật đa dạng nhưng thống nhất ở tinh thần cởi mở, tôn trọng và sẻ chia.

Ban tổ chức trao Kỷ niệm chương của Lễ hội tới các đoàn quốc tế. (Ảnh: Trần Dung)

Sau những sắc màu quốc tế là “Lời chào từ Việt Nam” với một hành trình nghệ thuật từ cội nguồn, qua các miền di sản đến Việt Nam đương đại.

Chất liệu âm nhạc và nghệ thuật truyền thống của nhiều vùng miền được đặt trong cách thể hiện mới, gửi đến bạn bè quốc tế hình ảnh một Việt Nam giàu bản sắc nhưng không khép mình, luôn tìm kiếm những cách thức mới để đối thoại với thế giới.

Tại Lễ bế mạc, Ban tổ chức trao Kỷ niệm chương của Lễ hội tới các đoàn quốc tế như một lời cảm ơn dành cho những nghệ sĩ, nghệ nhân và những người bạn đã mang bản sắc văn hóa của mình đến Hà Nội.

Các tiết mục văn hóa các nước được biểu diễn tại bế mạc Lễ hội Văn hóa thế giới tại Hà Nội lần thứ hai. (Ảnh: Trần Dung)

Không gian lung linh của Lễ hội Văn hóa thế giới tại Hà Nội lần thứ hai. (Ảnh: Trần Dung)

Thời gian tới, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ tiếp tục phối hợp với Bộ Ngoại giao, thành phố Hà Nội, UNESCO, các cơ quan đại diện ngoại giao và đối tác quốc tế để từng bước xây dựng Lễ hội Văn hóa thế giới tại Hà Nội trở thành một nền tảng giao lưu và hợp tác văn hóa quốc tế có uy tín, được tổ chức thường niên, có bản sắc riêng và tạo ra những kết quả hợp tác cụ thể qua từng năm.

Mục tiêu ấy cũng góp phần đưa Hà Nội trở thành điểm gặp gỡ của các nền văn hóa, nơi những sáng kiến về di sản, sáng tạo, công nghiệp văn hóa và phát triển bền vững được chia sẻ, đối thoại và cùng tạo dựng những giá trị chung.