Lên Điện Biên trải nghiệm sắc màu văn hóa dân tộc Mông

Hội tụ sắc màu văn hóa Mông

Trong tiết trời thu se lạnh những ngày đầu tháng 10, Điện Biên trở nên nhộn nhịp hơn khi các đoàn nghệ nhân, diễn viên, vận động viên từ nhiều tỉnh, thành hội tụ về tham gia ngày hội. Tiếng khèn, tiếng sáo hòa cùng những điệu múa truyền thống và sắc màu rực rỡ của trang phục tạo nên bức tranh văn hóa sống động giữa núi rừng Tây Bắc.

Phụ nữ dân tộc Mông và du khách trong trang phục truyền thống (Ảnh: CTV).

Với chủ đề “Sắc màu văn hóa dân tộc Mông - Hội tụ và tỏa sáng”, ngày hội do UBND tỉnh Điện Biên phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức, quy tụ gần 800 nghệ nhân, diễn viên, vận động viên đến từ 11 tỉnh: Tuyên Quang, Phú Thọ, Thái Nguyên, Sơn La, Cao Bằng, Lào Cai, Thanh Hóa, Nghệ An, Đắk Lắk, Điện Biên và Lai Châu.

Mỗi đoàn mang đến những sắc thái riêng qua các tiết mục nghệ thuật, dân ca, dân vũ, trình diễn trang phục và giới thiệu nghề thủ công truyền thống. Không chỉ giúp công chúng khám phá đời sống tinh thần phong phú của đồng bào Mông ở các vùng miền, ngày hội còn tạo cơ hội để các nghệ nhân giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm bảo tồn, trao truyền di sản.

Trải nghiệm nét đẹp thổ cẩm dân tộc Mông (Ảnh: CTV).

Điện Biên là nơi hội tụ bản sắc của 19 dân tộc cùng sinh sống, trong đó đồng bào Mông chiếm khoảng 38% dân số. Tại các xã, bản vùng cao, nhiều phong tục, tập quán và giá trị văn hóa truyền thống vẫn được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Từ tiếng khèn, tiếng sáo đến trang phục, ẩm thực và các nghi lễ cộng đồng, mỗi nét văn hóa đều góp phần tạo nên bản sắc riêng của dân tộc Mông.

Nổi bật trong không gian ngày hội là nghệ thuật trình diễn khèn Mông. Tiếng khèn không chỉ góp mặt trong các dịp vui, lễ hội và sinh hoạt cộng đồng, mà còn gửi gắm tâm tư, tình cảm của người biểu diễn. Những động tác múa khèn đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa bước chân, thân người và hơi thổi, thể hiện kỹ năng được rèn luyện qua thời gian và quá trình truyền dạy giữa các thế hệ.

Một tiết mục múa khèn Mông trong Ngày hội Văn hóa dân tộc Mông tại tỉnh Điện Biên (Ảnh: CTV).

Cùng với tiếng khèn, trang phục truyền thống cũng tạo nên sức hút riêng. Những đường thêu tỉ mỉ, hoa văn phong phú và cách phối màu hài hòa thể hiện sự khéo léo, óc thẩm mỹ của người Mông. Mỗi sản phẩm không chỉ là vật dụng trong đời sống mà còn chứa đựng kinh nghiệm, nét sáng tạo và những giá trị văn hóa được tích lũy qua nhiều thế hệ.

Những giá trị ấy cho thấy bảo tồn văn hóa Mông không đơn thuần là gìn giữ tiếng khèn hay trang phục truyền thống, mà còn là bảo vệ tiếng nói, phong tục, tập quán tốt đẹp và không gian văn hóa gắn bó với đời sống bản làng. Khi các giá trị được thực hành thường xuyên, di sản mới có thể tiếp tục hiện diện tự nhiên trong đời sống hôm nay.

Sắc màu trang phục truyền thống dân tộc Mông tỉnh Sơn La trong Ngày hội văn hóa dân tộc Mông tại Điện Biên (Ảnh: CTV).

Đưa văn hóa đến gần du khách

Trong khuôn khổ ngày hội, nhiều hoạt động đặc sắc được tổ chức như trình diễn nghệ thuật khèn Mông, nghệ thuật truyền thống, nghề thủ công, liên hoan nghệ thuật quần chúng và trình diễn trang phục dân tộc. Không gian trải nghiệm văn hóa, ẩm thực cùng khu trưng bày chuyên đề “Đặc trưng văn hóa dân tộc Mông trong cộng đồng văn hóa các dân tộc Việt Nam” mang đến cho người dân, du khách cơ hội tìm hiểu sâu hơn về đời sống và di sản của đồng bào.

Trải nghiệm vẽ hoa văn bằng sáp ong của dân tộc Mông (Ảnh: CTV).

Điểm nhấn của hành trình khám phá là hoạt động tham quan, trải nghiệm tại bản Tù Lu - Tìa Ló, xã Pú Nhi, nơi 100% dân cư là đồng bào Mông và vừa được công nhận là bản Văn hóa du lịch cộng đồng.

Khác với việc tìm hiểu văn hóa qua sân khấu hay hiện vật trưng bày, tại bản Tù Lu - Tìa Ló, du khách có cơ hội tiếp cận di sản trong không gian sống thực tế. Cảnh quan bản làng, nếp nhà, ẩm thực và các hoạt động giao lưu giúp người tham quan hiểu hơn về phong tục, tập quán cũng như cách đồng bào gìn giữ bản sắc văn hóa trong đời sống thường ngày.

Trải nghiệm thú vị tại các gian hàng thổ cẩm trong Ngày hội Văn hóa dân tộc Mông tại Điện Biên (Ảnh: CTV).

Việc đưa các đoàn đến trải nghiệm tại bản làng cũng mở ra cơ hội quảng bá tiềm năng du lịch cộng đồng của địa phương. Những giá trị văn hóa truyền thống, khi được giới thiệu phù hợp, có thể trở thành điểm hấp dẫn đối với du khách, đồng thời tạo thêm động lực để người dân gìn giữ nghề thủ công, ẩm thực, trang phục và các sinh hoạt văn hóa đặc trưng.

Quan trọng hơn, phát triển du lịch gắn với bảo tồn di sản cần đặt cộng đồng vào vị trí trung tâm. Người dân không chỉ là người giới thiệu văn hóa mà còn là chủ thể gìn giữ, thực hành và trao truyền những giá trị của dân tộc mình. Khi văn hóa được trân trọng và mang lại lợi ích thiết thực, ý thức bảo tồn sẽ có thêm động lực để lan tỏa bền vững.

Người dân và du khách trải nghiệm xay ngô bằng cối đá của người Mông (Ảnh: CTV).

Trên mảnh đất Điện Biên, mỗi tiếng khèn, mỗi hoa văn trên trang phục hay làn điệu dân ca đều mang theo câu chuyện về lịch sử, ký ức và sức sống của cộng đồng. Gìn giữ những giá trị ấy không phải để níu giữ quá khứ, mà để thế hệ hôm nay hiểu hơn về cội nguồn, thêm tự hào về bản sắc dân tộc và tự tin tiếp nối truyền thống.

Nghề dệt vải bằng khung cửi là nét văn hóa lâu đời và đặc trưng của đồng bào dân tộc Mông (Ảnh: CTV).

Từ không gian giao lưu văn hóa đến những trải nghiệm tại bản làng, Ngày hội Văn hóa dân tộc Mông lần thứ IV năm 2026 góp phần đưa di sản đến gần hơn với công chúng, tăng cường giao lưu giữa các địa phương và mở ra cơ hội kết nối bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch. Qua đó, những giá trị truyền thống tiếp tục được gìn giữ, trao truyền, trở thành nguồn lực tinh thần góp phần củng cố khối đại đoàn kết các dân tộc và thúc đẩy phát triển bền vững vùng Tây Bắc.