Lệnh ngừng bắn Israel-Lebanon: Khoảng lặng giữa vòng xoáy

Vừa qua, Israel và Lebanon, với vai trò trung gian của Mỹ, đã chấp nhận lệnh ngừng bắn 10 ngày nhằm tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán về một thỏa thuận an ninh và hòa bình lâu dài. Theo thỏa thuận, hai bên cam kết “chấm dứt thù địch”, đồng thời để ngỏ khả năng gia hạn nếu đạt được đồng thuận tiếp theo.

Tuy nhiên, các điều khoản đi kèm cho thấy đây không phải là một cơ chế hòa bình mang tính ràng buộc chặt chẽ. Chính phủ Lebanon cam kết kiểm soát hoạt động của các nhóm vũ trang phi nhà nước và khẳng định vai trò của quân đội Lebanon trong bảo vệ chủ quyền quốc gia.

Trong khi đó, Israel cam kết không tiến hành tấn công trong thời hạn 10 ngày nhưng vẫn giữ quyền hành động “tự vệ” trước các mối đe dọa đã, đang hoặc sắp diễn ra.

Ngay trong những ngày đầu thực thi, lệnh ngừng bắn đã bộc lộ những giới hạn. Ngày 18/4, Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) thông báo thiết lập ranh giới quân sự mới mang tên “Đường Vàng” tại miền Nam Lebanon, đồng thời tiếp tục các hoạt động quân sự nhằm “loại bỏ mối đe dọa tức thời”.

Các tuyên bố từ phía Israel cũng nhấn mạnh nước này sẵn sàng “đáp trả bằng toàn lực, cả trên bộ và trên không” trước bất kỳ nguy cơ nào, kể cả trong thời gian ngừng bắn. Ở chiều ngược lại, lực lượng Hezbollah khẳng định lệnh ngừng bắn “không thể chỉ áp dụng một phía” và sẽ đáp trả nếu Israel tiếp tục các hoạt động quân sự. Những phản ứng này cho thấy trạng thái đối đầu cơ bản chưa được giải tỏa, khi cả hai bên vẫn duy trì lập trường cứng rắn và sẵn sàng leo thang trong trường hợp cần thiết.

Lệnh ngừng bắn lần này diễn ra trong bối cảnh xung đột giữa Israel và lực lượng Hezbollah đã kéo dài hơn một năm rưỡi và liên tục leo thang, đặc biệt từ cuối năm 2025 sang đầu năm 2026. Mặc dù lực lượng Hezbollah đã chịu tổn thất đáng kể về quân số và lãnh đạo, song vẫn duy trì năng lực tấn công, trong khi Israel tiếp tục sử dụng các biện pháp quân sự nhằm duy trì ưu thế răn đe.

Từ diễn biến trên, có thể rút ra một số nhận định đáng chú ý về bản chất và triển vọng của lệnh ngừng bắn như sau.

Thứ nhất, lệnh ngừng bắn mang tính chất kỹ thuật nhiều hơn là một thỏa thuận hòa bình thực chất. Việc Israel vẫn duy trì quyền sử dụng vũ lực dưới danh nghĩa tự vệ cho thấy các bên chưa từ bỏ logic đối đầu, mà chỉ tạm thời điều chỉnh cường độ xung đột.

Thứ hai, cơ chế thực thi tồn tại hạn chế cơ bản khi lực lượng Hezbollah là tác nhân trung tâm của xung đột nhưng không phải là bên ký kết. Điều này khiến việc kiểm soát thực địa phụ thuộc vào Lebanon trong khi năng lực của chính phủ và quân đội nước này còn hạn chế, làm suy yếu tính ràng buộc của thỏa thuận.

Thứ ba, triển vọng của lệnh ngừng bắn vẫn hết sức mong manh do tồn tại nhiều “vùng xám” trong thực thi. Các hành động quân sự dưới danh nghĩa tự vệ rất dễ kích hoạt vòng xoáy trả đũa, khiến thỏa thuận khó duy trì ổn định trong trung hạn.

Nhìn tổng thể, lệnh ngừng bắn Israel - Lebanon hiện nay giúp tạo ra khoảng “hạ nhiệt” cần thiết trong ngắn hạn, nhưng chưa đủ sức nặng để thay đổi quỹ đạo xung đột. Nhiều khả năng, đây chỉ là một “khoảng nghỉ giữa hiệp” trong một chu kỳ đối đầu vẫn còn tiếp diễn.