Liên kết 'ba nhà': Động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao chất lượng FDI

Theo tinh thần của Nghị quyết số 57 và Nghị quyết số 10, cải cách thể chế và nâng cao nhận thức ở mọi cấp thực thi là bước đi đầu tiên nhằm khơi thông các nguồn lực. (Ảnh: Vietnam+)

Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh chuyển dịch mô hình tăng trưởng theo hướng bền vững, việc triển khai hiệu quả Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và Nghị quyết số 10-NQ/TW về định hướng thu hút FDI thế hệ mới, đòi hỏi sự gắn kết chặt chẽ giữa chính quyền, doanh nghiệp và cơ sở đào tạo.

Trên thực tế, mô hình liên kết “ba nhà” không chỉ là giải pháp tháo gỡ các điểm nghẽn về năng suất lao động mà còn là bệ đỡ nâng cao năng lực nội sinh của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Trên tinh thần đó, Hội đồng Doanh nghiệp vì sự phát triển bền vững thuộc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VBCSD-VCCI) đã tổ chức Chương trình kết nối và chia sẻ về phát triển bền vững năm 2026 với chủ đề “Đồng hành kiến tạo tăng trưởng bền vững: Doanh nghiệp-Địa phương-Quốc gia,” ngày 6/8.

Đổi mới thể chế và nhận thức: Khâu đột phá hàng đầu

Theo tinh thần của Nghị quyết số 57 và Nghị quyết số 10, cải cách thể chế và nâng cao nhận thức ở mọi cấp thực thi là bước đi đầu tiên nhằm khơi thông các nguồn lực. Thể chế không chỉ đóng vai trò quản lý hành chính đơn thuần mà cần thực sự trở thành động lực tạo không gian cho sự phát triển của doanh nghiệp.

Chia sẻ về rào cản lớn nhất hiện nay, Tiến sỹ Nguyễn Hoa Cương, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược, Ban Chính sách Chiến lược Trung ương, chia sẻ việc thống nhất nhận thức, việc hoàn thiện hệ thống thể chế và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực mới là những nhân tố cốt lõi để hiện thực hóa các mục tiêu tăng trưởng dài hạn.

“Từ góc độ hoạch định chính sách, rào cản đầu tiên cần vượt qua chính là nhận thức. Sự thống nhất về nhận thức từ cấp Trung ương, Bộ, ngành đến cấp thực thi tại địa phương và cộng đồng doanh nghiệp là yếu tố quyết định hiệu quả của chính sách,” ông Cương nhấn mạnh.

Cụ thể, Nghị quyết số 10 của Bộ Chính trị đặt mục tiêu rõ ràng về việc nâng cao chất lượng dòng vốn đầu tư nước ngoài, ưu tiên các dự án có công nghệ cao, quản trị hiện đại và có sức lan tỏa, kết nối chặt chẽ với khu vực kinh tế tư nhân trong nước. Điều này đòi hỏi các tập đoàn FDI phải chuyển dịch vai trò từ nhà đầu tư đơn thuần sang đối tác đồng hành cùng chuỗi cung ứng nội địa.

Đồng tình với quan điểm này, ông Nguyễn Quang Vinh, Phó Chủ tịch VCCI, Chủ tịch VBCSD, cho rằng việc tích hợp các chuẩn mực bền vững, thực hành ESG (môi trường, xã hội, quản trị) và chuyển giao công nghệ lõi là con đường tất yếu để nâng cao chất lượng chuỗi cung ứng.

Ông Nguyễn Quang Vinh phát biểu.

“Doanh nghiệp FDI cần đóng vai trò dẫn dắt, hỗ trợ nâng cao năng lực toàn diện cho chuỗi cung ứng địa phương, giúp các nhà cung cấp nội địa không chỉ lớn mạnh về quy mô mà còn làm chủ được công nghệ và đáp ứng các tiêu chuẩn xanh toàn cầu,” ông Vinh nói.

Về điều này, ông Binu Jacob, Tổng Giám đốc Nestlé Việt Nam, Đồng Chủ tịch VBCSD, tâm đắc chia sẻ Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới đầy ý nghĩa với khát vọng tăng trưởng ở mức hai con số đồng thời hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045. Tuy nhiên, tăng trưởng và phát triển bền vững không còn có thể được xem là hai mục tiêu tách biệt mà cần song hành cùng nhau.

"Tăng trưởng nhanh nhưng cũng phải là tăng trưởng chất lượng, đây cũng chính là thách thức lớn của thập kỷ này và không một bên nào có thể tự mình giải quyết thách thức đó," ông Binu Jacob nói.

Theo đó, ông Binu Jacob nhấn mạnh chủ đề chương trình năm nay đã thể hiện rất rõ điều này, đó là Chính phủ định hướng chiến lược; Địa phương kiến tạo môi trường thuận lợi; Doanh nghiệp biến chiến lược thành hành động; Và đặc biệt, báo chí giúp lan tỏa nhận thức và củng cố niềm tin của toàn xã hội vào hành trình ấy.

Về phía công ty, ông Binu Jacob khẳng định cam kết của doanh nghiệp dựa trên triết lý “Tạo giá trị chung,” đó là doanh nghiệp không tiếp cận thị trường theo cách ngắn hạn là chỉ tìm kiếm lợi nhuận tài chính rồi rút đi. Vì vậy, đầu tư của Nestlé là đầu tư dài hạn, khi doanh nghiệp thành công, cộng đồng xung quanh, chính quyền địa phương, các đối tác cung ứng và nông dân cũng phải cùng phát triển và thụ hưởng giá trị đó.

Thể chế không chỉ đóng vai trò quản lý hành chính đơn thuần mà cần thực sự trở thành động lực tạo không gian cho sự phát triển của doanh nghiệp. (Ảnh: Vietnam+)

Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao: Mắt xích liên kết thực chất

Để chuẩn bị cho chặng đường sắp tới, Nguyễn Hoa Cương cho rằng doanh nghiệp cần tập trung vào các giải pháp trọng tâm. Thứ nhất là đầu tư mạnh mẽ cho khoa học công nghệ.

Thứ hai là thúc đẩy đổi mới sáng tạo (Innovation). Ông Cương nhấn mạnh bên cạnh "Innovation," thế giới hiện nay còn nói nhiều đến khái niệm "Exnovation," tức là quá trình chủ động loại bỏ những công nghệ, quy trình cũ kỹ, lạc hậu để nhường chỗ cho cái mới. Thứ ba là áp dụng ESG vào thực tiễn quản trị và sản xuất. Thứ tư là nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Thứ năm là tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước. Mặc dù khu vực FDI phát triển rất mạnh và doanh nghiệp nội địa cũng có nhiều điểm sáng, nhưng sự gắn kết, hợp tác đầu tư và chuyển giao công nghệ giữa hai khu vực này vẫn còn rất hạn chế. Chúng ta cần có những giải pháp thiết thực để thúc đẩy mối liên kết này hiệu quả hơn trong chuỗi giá trị. Cuối cùng là đa dạng hóa chuỗi cung ứng và nhanh chóng tiếp cận, ứng dụng các mô hình kinh tế mới.

Doanh nghiệp Việt Nam hiện chỉ chi khoảng 0,5% đến 1% doanh thu cho hoạt động nghiên cứu và phát triển. (Ảnh: Vietnam+)

“Tôi tin rằng những doanh nghiệp tiên phong như Nestlé và nhiều đơn vị khác sẽ tiếp tục ứng dụng công nghệ hiện đại để phát triển các mô hình kinh tế mới, đóng góp thiết thực vào sự tăng trưởng của doanh nghiệp nói riêng và nền kinh tế Việt Nam nói chung,” ông Cương nói.

Tại Nghị quyết số 57, vai trò của các trường đại học, viện nghiên cứu được nhấn mạnh như một mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia. Việc đào tạo nguồn nhân lực không thể tách rời nhu cầu thực tiễn của thị trường và doanh nghiệp.

Đại diện cho khối cơ sở đào tạo, Phó giáo sư, tiến sỹ Nguyễn Hữu Thành, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Hưng Yên, chia sẻ phương thức tiếp cận mới, trong đó xác định vai trò nhà trường là một mắt xích trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia.

Ông Nguyễn Hữu Thành cho biết nhà trường phát triển nguồn nhân lực cho toàn hệ sinh thái. sinh viên được trang bị tư duy đổi mới sáng tạo, kỹ năng nghề nghiệp vững vàng và tác phong công nghiệp. Sinh viên ra trường có thể làm việc tại các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng, đây là lực lượng góp phần nâng cao năng suất chung cho địa phương. Cùng với đó, nhà trường cũng tham mưu và đồng hành cùng địa phương trong việc thu hút các cơ sở giáo dục đại học chất lượng cao, quy hoạch các khu công nghệ cao/khu đổi mới sáng tạo, để tạo lực hút giữ chân nhân tài và thúc đẩy các hoạt động nghiên cứu, khởi nghiệp tại địa phương.

Bên cạnh đó, ông Thành cho rằng từ khóa thúc đẩy liên kết thực chất chính là "đồng kiến tạo," nơi chính quyền, doanh nghiệp và nhà trường cùng phối hợp chặt chẽ để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại chỗ./.

Chương trình kết nối và chia sẻ về phát triển bền vững năm 2026 với chủ đề “Đồng hành kiến tạo tăng trưởng bền vững: Doanh nghiệp-Địa phương-Quốc gia,” ngày 6/8. (Ảnh: Vietnam+