Liên kết vùng, mở rộng dư địa tăng trưởng

Dự án tuyến đường liên kết, kết nối các tỉnh Thái Nguyên - Bắc Giang và Vĩnh Phúc được đầu tư giúp Thái Nguyên mở rộng dư địa tăng trưởng. Ảnh:TL

Với Thái Nguyên, yêu cầu này đặt ra rõ hơn trong quá trình tổ chức lại không gian phát triển sau sắp xếp đơn vị hành chính. Vị trí kết nối Vùng Thủ đô Hà Nội với Trung du và miền núi phía Bắc mở ra điều kiện để tỉnh tăng cường liên kết về giao thông, kinh tế, công nghiệp, đô thị, dịch vụ và du lịch. Khi kết nối được cải thiện, các dòng lưu chuyển hàng hóa, lao động, dịch vụ và nguồn lực có thêm điều kiện vượt qua giới hạn địa giới hành chính.

Điều này trước hết được thể hiện trong định hướng đầu tư hạ tầng kết nối. Dự án đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội đoạn qua địa bàn tỉnh dự kiến bố trí khoảng 7.787 tỷ đồng từ ngân sách địa phương giai đoạn 2026-2030. Tuyến đường liên kết Thái Nguyên - Bắc Ninh - Phú Thọ dài khoảng 42,55km tạo thêm trục giao thông giữa ba địa phương, kết nối các không gian công nghiệp, đô thị và dịch vụ.

Ở phía Tây, phương án tuyến đường kết nối Phú Thọ - Thái Nguyên qua Tam Đảo, trong đó có hầm xuyên núi dài khoảng 2km, đang được nghiên cứu. Nếu được triển khai, tuyến đường sẽ mở thêm hướng kết nối khu vực Quân Chu với Tam Đảo. Giá trị của những công trình này không dừng ở việc rút ngắn thời gian đi lại. Quan trọng hơn, hạ tầng tạo điều kiện để các khu vực có lợi thế khác nhau tăng khả năng tiếp cận, trao đổi và bổ trợ lẫn nhau.

Tuy nhiên, một tuyến đường không thể tự mình tạo nên liên kết kinh tế. Giá trị của hạ tầng chỉ được hình thành đầy đủ khi phía sau là các trung tâm sản xuất, đô thị, logistics, vùng nguyên liệu và thị trường được tổ chức trong quan hệ kết nối phù hợp. Vì vậy, các dự án kết nối cần được đặt trong mối quan hệ với quy hoạch công nghiệp, đô thị, nông nghiệp, du lịch và dịch vụ; đồng thời tính đến khả năng kết nối với các trung tâm kinh tế lớn trong vùng.

Đây cũng là yêu cầu được Nghị quyết số 27-NQ/TW đặt ra đối với cơ chế điều phối vùng: Phải thực chất hơn, nhất là trong triển khai các công trình, dự án có tính liên kết; xác định rõ trách nhiệm và hài hòa lợi ích giữa địa phương, vùng và quốc gia. Liên kết chỉ tạo ra giá trị lớn khi các địa phương cùng nhìn nhận hạ tầng, sản xuất, đô thị, dịch vụ và thị trường trong một chỉnh thể có quan hệ qua lại.

Vì vậy, mở rộng không gian phát triển mang ý nghĩa lớn hơn việc xây dựng thêm một tuyến đường hay khoan một vòm hầm xuyên núi. Cốt lõi là thay đổi cách nhìn về vị trí và quan hệ phát triển của Thái Nguyên trong vùng. Khi hạ tầng, quy hoạch và cơ chế phối hợp được đặt trong cùng một định hướng, những giới hạn về địa hình và địa giới có thể được khắc phục bằng kết nối; các nguồn lực, thị trường và lợi thế của từng khu vực có thêm điều kiện gặp nhau, mở rộng dư địa cho phát triển kinh tế - xã hội.