Litva triển khai radar cơ động của Mỹ tại sườn phía Đông NATO
Litva đang đưa vào sử dụng các hệ thống radar cảnh giới đường không cơ động AN/TPS-77 MRR do Mỹ sản xuất, nhằm tăng cường giám sát không phận và chia sẻ dữ liệu với mạng lưới phòng không, phòng thủ tên lửa tích hợp của NATO.
Theo trang Defence Blog ngày 20/10, Litva đặt mua 3 hệ thống radar AN/TPS-77 MRR theo hợp đồng trị giá khoảng 52,6 triệu USD do Không quân Mỹ ký với tập đoàn Lockheed Martin vào tháng 9/2023. Hợp đồng bao gồm thiết bị, huấn luyện, phụ tùng thay thế và hỗ trợ kỹ thuật ban đầu, dự kiến thực hiện đến tháng 2/2027. Trong tổng giá trị hợp đồng, Mỹ hỗ trợ hơn 29 triệu USD thông qua chương trình Nâng cao năng lực đối tác.
AN/TPS-77 MRR là phiên bản cơ động cao thuộc dòng radar cảnh giới đường không tầm xa TPS-77 của Lockheed Martin. Hệ thống có thể được triển khai trên xe tải tại những địa điểm chưa có hạ tầng chuyên dụng hoặc tháo dỡ để lắp đặt tại vị trí cố định. Khả năng cơ động cho phép radar linh hoạt thay đổi địa điểm hoạt động so với các trạm radar cố định. Trước đó, Litva chủ yếu sử dụng radar AN/FPS-117 lắp đặt cố định để giám sát không phận.
Theo Defence Blog, AN/TPS-77 MRR hoạt động trên băng tần L, có khả năng phát hiện và theo dõi máy bay ở khoảng cách khoảng 450 km, tại độ cao lên tới 30.500 m. Hệ thống có thể đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ giám sát trong cùng một chu kỳ quét, bao gồm theo dõi mục tiêu ở tầm xa và phát hiện các mục tiêu bay thấp như trực thăng. Radar sử dụng linh kiện điện tử gallium nitride, giúp giảm mức tiêu thụ năng lượng và nâng cao độ tin cậy.
Việc triển khai radar mới diễn ra trong bối cảnh Litva ghi nhận nhiều sự cố liên quan đến không phận gần biên giới Belarus. Theo Defence Blog, trong năm 2025, sân bay Vilnius nhiều lần phải đóng cửa do các khinh khí cầu xuất phát từ Belarus, được cho là có liên quan đến hoạt động buôn lậu thuốc lá. Các thiết bị bay không người lái (UAV) cũng từng đi vào lãnh thổ Litva từ hướng Belarus. Ở phía Tây, Litva giáp tỉnh Kaliningrad của Nga.
Tại khu vực Baltic, Latvia đã vận hành radar TPS-77 MRR từ năm 2015. Ba nước Litva, Latvia và Estonia cũng chia sẻ dữ liệu giám sát không phận thông qua mạng lưới BALTNET kể từ khi gia nhập NATO năm 2004. Hệ thống này góp phần cung cấp dữ liệu chung về tình hình không phận tại sườn phía Đông Bắc của liên minh.
