LNG - Trụ cột chuyển tiếp năng lượng

Sử dụng LNG là một quy luật khách quan

Quy hoạch điện VIII điều chỉnh xác định ưu tiên tối đa hóa sử dụng khí trong nước để phát điện, đồng thời chủ động nhập khẩu bổ sung khí thiên nhiên và LNG (khí tự nhiên hóa lỏng) khi nguồn cung nội địa suy giảm. Mục tiêu đến năm 2030, nhiệt điện khí trong nước dự kiến đạt 10.861-14.930 MW, chiếm 5,9-6,3% tổng công suất, trong khi nhiệt điện LNG sẽ đạt 22.524 MW, chiếm 9,5-12,3%. Quy mô này cho thấy LNG được định vị là một trong những trụ cột mới của an ninh năng lượng quốc gia, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu điện tăng nhanh, đồng thời đáp ứng yêu cầu chuyển dịch năng lượng.

PV GAS nâng cao năng lực hạ tầng LNG, bảo đảm ổn định nguồn cung cho thị trường

TS Hoàng Xuân Quốc, Phó Trưởng ban Tư vấn Phản biện Hội Dầu khí Việt Nam nhấn mạnh rằng, việc sử dụng LNG là một quy luật khách quan đối với các nước đang phát triển trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Các quốc gia tiên tiến như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc) hay Singapore đều đã trải qua giai đoạn chuyển đổi từ nhiệt điện than sang LNG.

Theo ông Quốc, đến nay nhiệt điện vẫn đóng vai trò là nguồn điện chạy nền mà không nguồn nào có thể thay thế được, kể cả điện hạt nhân, điện gió hay điện mặt trời. Do đó, việc phát triển điện khí và LNG là một xu thế tất yếu, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang dần giảm và không phát triển điện than. Điện khí không chỉ cung cấp nguồn điện ổn định, tin cậy để đáp ứng nhu cầu tăng trưởng của nền kinh tế, mà còn là mắt xích quan trọng trong hành trình chuyển dịch năng lượng của đất nước, hướng tới một tương lai xanh và bền vững hơn.

Vượt ra ngoài vai trò bù đắp khí nội địa suy giảm, LNG hiện góp phần quan trọng giúp kinh tế Việt Nam trụ vững trước các cú sốc toàn cầu và áp lực thiếu điện mùa khô. Với lợi thế nhập khẩu linh hoạt cùng các hợp đồng dài hạn, LNG tạo nên “lá chắn” chiến lược trước biến động thị trường. Không phải là đích đến cuối cùng, đây chính là mắt xích quá độ thiết yếu, bảo đảm an ninh năng lượng trên lộ trình tiến tới kỷ nguyên xanh.

Từ tư duy cục bộ đến hạ tầng LNG tập trung theo chuỗi giá trị

Để hiện thực hóa tiềm năng của thị trường LNG, vấn đề hạ tầng cần được nhìn nhận dưới góc độ chiến lược thay vì những dự án rời rạc. TS Phạm Văn Phong, Tổng Giám đốc Tổng công ty Khí Việt Nam (PV GAS) cho biết, qua nghiên cứu kinh nghiệm thực tế các nước, cơ sở hạ tầng cảng nhập và kho chứa LNG được ưu tiên quy hoạch tập trung tại một số trung tâm có tính tích hợp cao để cung cấp LNG tái hóa cho các cụm nhà máy nhiệt điện bằng các đường ống dẫn khí có kết nối với hệ thống đường ống dẫn khí quốc gia. Mô hình này không chỉ giảm suất đầu tư mà còn mang lại nhiều lợi ích linh hoạt trong vận hành thương mại, hỗ trợ khai thác hạ tầng tối ưu, tiết kiệm chi phí dự trữ nhiên liệu khi so sánh với mô hình một nhà máy điện - một kho cảng LNG.

Điện khí LNG đóng vai trò quan trọng trong hệ thống điện

Đồng quan điểm, TS Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam cảnh báo về xu hướng phát triển các dự án LNG độc lập. Theo ông, việc mỗi nhà máy điện LNG sở hữu một kho cảng riêng sẽ dẫn đến tình trạng đầu tư manh mún, tăng chi phí sản xuất và trực tiếp gây áp lực lên giá thành. Do đó, hạ tầng công nghiệp khí cần được phát triển đồng bộ, bảo đảm sự kết nối chặt chẽ trong toàn bộ chuỗi giá trị từ thu gom, vận chuyển đến tái hóa khí và phân phối.

Việc tiếp cận theo hướng tổng thể không chỉ tối ưu hóa chi phí mà còn bảo đảm tính ổn định cho hệ thống cung ứng quốc gia. Hệ thống hạ tầng tập trung cho phép các nhà máy điện trong cùng khu vực chia sẻ nguồn cung linh hoạt, giúp việc điều phối LNG trở nên hiệu quả hơn khi có sự chênh lệch về nhu cầu sử dụng giữa các đơn vị. Hơn nữa, mạng lưới phân phối đồng bộ này chính là nền tảng để hình thành các trung tâm năng lượng - công nghiệp quy mô lớn, nâng cao vị thế và hiệu quả của chuỗi giá trị khí - điện - công nghiệp tại Việt Nam.

Việc đầu tư các kho LNG Hub cũng phù hợp với định hướng của Đảng; tại Kết luận số 76-KL/TW của Bộ Chính trị ngày 24-4-2024 về tình hình thực hiện Nghị quyết số 41-NQ/TW và một số định hướng cho giai đoạn mới đã chỉ ra 3 giải pháp để thúc đẩy ngành công nghiệp khí thời gian tới, trong đó có định hướng về việc xây dựng các trung tâm năng lượng quốc gia tích hợp khí, LNG - điện... quy mô lớn.

Các chuyên gia của Wood Mackenzie nhận định, việc hình thành các đầu mối nhập khẩu LNG quy mô lớn mang lại nhiều lợi ích và giúp tối ưu chi phí nhờ hạ tầng dùng chung, cho phép tiếp nhận các chuyến hàng lớn với giá cạnh tranh, đồng thời giảm nhu cầu xây dựng cầu cảng riêng lẻ và thuận lợi hơn trong quản lý, vận hành. Bên cạnh đó, các kho trung tâm này còn thúc đẩy phát triển các hoạt động kinh tế liên quan, vì khí không chỉ phục vụ phát điện mà còn là đầu vào cho nhiều ngành công nghiệp, qua đó hình thành các tổ hợp công nghiệp và gia tăng hiệu quả quy mô của nền kinh tế.

Ngoài các thách thức về hạ tầng, sự trì trệ của các dự án LNG hiện nay còn bắt nguồn từ những nút thắt cơ chế, làm gia tăng nguy cơ “lỡ nhịp” trong thu hút nguồn vốn đầu tư. Một dự án LNG chỉ có thể vận hành hiệu quả khi có sự đồng bộ giữa hạ tầng kỹ thuật và các yếu tố kinh tế như thị trường tiêu thụ, bao tiêu, cơ chế giá, hợp đồng mua bán khí (GSA), hợp đồng mua bán điện (PPA)... Tuy nhiên, hiện giá điện LNG chưa có khung pháp lý đủ linh hoạt để thích ứng với biến động giá của thị trường quốc tế. Trong khi đó, các thỏa thuận then chốt như PPA và GSA chưa đạt đến sự ổn định cần thiết, dẫn đến việc đàm phán và triển khai dự án cũng dễ rơi vào tắc nghẽn. Sự thiếu vắng các cơ chế bảo lãnh Chính phủ và phương án chia sẻ rủi ro thỏa đáng giữa Nhà nước với nhà đầu tư cũng đang tạo ra tâm lý e ngại cho các nhà đầu tư.

Có thể khẳng định LNG chính là nguồn năng lượng chuyển tiếp trọng yếu, đóng vai trò then chốt trong việc bảo đảm an ninh năng lượng và hỗ trợ lộ trình chuyển đổi xanh. Với nguyên tắc “năng lượng đi trước một bước”, việc tháo gỡ các vướng mắc về cơ chế, thúc đẩy phát triển hạ tầng LNG là yêu cầu cấp thiết để đáp ứng mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Giữa bối cảnh thế giới nhiều biến động, tốc độ thực thi chiến lược năng lượng sẽ quyết định khả năng bứt phá và sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

LNG là nguồn năng lượng chuyển tiếp trọng yếu. Với nguyên tắc “năng lượng đi trước một bước”, việc tháo gỡ các vướng mắc về cơ chế, thúc đẩy phát triển hạ tầng LNG là yêu cầu cấp thiết để đáp ứng mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.