Lộ diện 'bóng ma' hạt nhân 10.000 tấn dưới đáy biển của Trung Quốc

Trong lĩnh vực tình báo nguồn mở (OSINT), ảnh vệ tinh tại các căn cứ hải quân thường cung cấp dữ liệu quan trọng về năng lực quân sự. Gần đây, giới phân tích chú ý tới Hồ Lô Đảo (Huludao) - nơi đặt Nhà máy đóng tàu Bột Hải - trung tâm đóng tàu ngầm hạt nhân chủ lực của Trung Quốc.

Tại đây, một cấu trúc tàu ngầm cỡ lớn xuất hiện trên ảnh vệ tinh được cho là Type 09V (Type 095), lớp tàu ngầm tấn công hạt nhân thế hệ mới của Hải quân Trung Quốc (PLAN). Tuy nhiên, Bắc Kinh chưa công bố chính thức các thông số kỹ thuật liên quan.

Ảnh vệ tinh Sentinel-2 L2A ghi lại tàu ngầm mới tại ụ hạ thủy ở Bột Hải ngày 9.2 - Ảnh: EOS Land Viewer

Ban đầu, một số ý kiến cho rằng đây chỉ là biến thể nâng cấp của Type 09IIIB (093B) - dòng tàu đang giữ vai trò chủ lực. Song các hình ảnh độ phân giải cao hơn cho thấy nhiều chi tiết thiết kế khác biệt. Con tàu đã được di chuyển tới khu vực hạ thủy, với hình dáng chưa từng thấy trên các mẫu trước đó. Diễn biến này diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc duy trì sản xuất ổn định các lớp tàu hiện có và đồng thời mở rộng hạ tầng tại Bột Hải. Điều đó cho thấy định hướng vừa bảo đảm số lượng, vừa thúc đẩy bước tiến mới về chất lượng năng lực tác chiến dưới nước.

Cuộc cách mạng về thiết kế khung thân

Theo phân tích của chuyên gia Alex Luck trên tờ Naval News, mặc dù chiều dài tổng thể của con tàu mới này tương đương với Type 09III (khoảng 110 đến 115 mét), sự khác biệt nằm ở chiều rộng. Type 09V sở hữu thân tàu rộng hơn đáng kể, ước tính khoảng 12 đến 13 mét. Sự thay đổi kích thước này không chỉ là vấn đề thẩm mỹ, nó tác động trực tiếp đến lượng giãn nước khi lặn, dự kiến sẽ tăng lên mức 9.000 - 10.000 tấn, vượt xa con số 7.000 tấn của lớp Type 093III trước đó.

Ảnh radar khẩu độ tổng hợp (SAR) ghi lại tàu ngầm tấn công hạt nhân Type 09V tại Bột Hải, chụp ngày 11.2. Con tàu đang chờ di chuyển tới cầu cảng hoàn thiện sau khi rời ụ khô ngập nước - Ảnh: Imagery IQ

Việc nới rộng thân tàu đồng nghĩa với việc gia tăng thể tích bên trong. Điều này cho phép các kỹ sư tích hợp thêm các lớp vật liệu cách âm, hệ thống giảm chấn động cơ và mang theo nhiều vũ khí hơn. Đáng chú ý hơn, cấu hình thân tàu mới cho thấy mực nước mớn nước cao hơn và độ dự trữ nổi giảm, một dấu hiệu cho thấy Trung Quốc có thể đang chuyển dịch từ thiết kế "thân vỏ kép" (double-hull) truyền thống sang thiết kế "thân đơn" (single-hull) hoặc "thân lai" (hybrid).

Đây là một sự thay đổi mang tính học thuyết. Tàu ngầm thân đơn, vốn là tiêu chuẩn của phương Tây, cung cấp không gian nội thất rộng rãi hơn nhưng đòi hỏi kỹ thuật chế tạo vỏ áp lực cực kỳ chính xác và khả năng tạo hình thủy động lực học hoàn hảo.

Bánh lái chữ X và dấu hỏi về hệ thống đẩy

Một trong những đặc điểm nhận dạng dễ thấy nhất của Type 09V qua ảnh vệ tinh chính là cấu hình bánh lái đuôi hình chữ X. Đây là lần đầu tiên thiết kế này xuất hiện trên tàu ngầm hạt nhân Trung Quốc. So với bánh lái hình chữ thập truyền thống, bánh lái chữ X cho phép tàu ngầm cơ động tốt hơn ở vùng nước nông và giảm thiểu tiếng ồn thủy động lực học, đồng thời hạn chế nguy cơ va chạm đáy biển. Bên cạnh đó, các cánh lái lặn cũng được dời từ tháp chỉ huy xuống thân tàu và có thể thu vào, một chi tiết nhỏ nhưng quan trọng giúp giảm tiếng ồn khi di chuyển ở tốc độ cao.

Tàu ngầm Type 09V mới có kích thước lớn hơn so với lớp Type 093 Shang hiện có. Dù thông tin chi tiết vẫn còn hạn chế, thiết kế này được nhận diện qua hệ thống bánh lái dạng chữ X nổi bật - Ảnh: Naval News

Về hệ thống động lực, dù hình ảnh vệ tinh chưa thể soi rõ phần đuôi tàu, nhưng giới chuyên gia quân sự tin rằng Type 09V sẽ sử dụng hệ thống đẩy phản lực nước (pump-jet) thay vì chân vịt truyền thống. Công nghệ pump-jet giúp tàu di chuyển êm hơn đáng kể, đặc biệt là ở tốc độ cao, yếu tố sống còn trong các cuộc đối đầu với các hệ thống sonar hiện đại của Mỹ và đồng minh. Ngoài ra, có những đồn đoán về việc con tàu sử dụng lò phản ứng hạt nhân tuần hoàn tự nhiên, giúp loại bỏ tiếng ồn từ bơm làm mát khi hoạt động ở công suất thấp, tuy nhiên điều này vẫn cần thêm thời gian để kiểm chứng.

Sức mạnh hỏa lực

Quan sát kỹ phần thân tàu phía sau tháp chỉ huy, các nhà phân tích nhận thấy một khu vực mở chưa hoàn thiện. Vị trí này nhiều khả năng được dành cho hệ thống phóng thẳng đứng (VLS) chứa tên lửa hành trình, tương tự như thiết kế trên lớp Type 09IIIB (093B). Tuy nhiên, do tàu vẫn đang trong quá trình thi công, cấu hình chính xác của khoang vũ khí này vẫn là một ẩn số. Nó có thể thay đổi tùy thuộc vào quá trình lắp đặt lò phản ứng hoặc các hệ thống nội bộ khác.

Nhà phân tích quốc phòng Rick Joe, trong bài viết đăng trên The Diplomat, cho rằng Type 09V được đánh giá là một thiết kế “giấy trắng” (clean-sheet), tức phát triển mới hoàn toàn thay vì dựa trên khung thân hay cấu trúc của các thế hệ trước. Cách tiếp cận này thường cho phép tối ưu đồng bộ từ hệ thống động lực, giảm tiếng ồn cho tới kiến trúc cảm biến và vũ khí.

Theo nhận định của ông, mục tiêu của lớp tàu này là khắc phục các giới hạn còn tồn tại ở dòng 09III, qua đó xây dựng một nền tảng tàu ngầm tấn công hạt nhân có năng lực săn ngầm cao hơn. Nếu các đánh giá này chính xác, Type 09V có thể đại diện cho bước chuyển quan trọng trong quá trình hiện đại hóa lực lượng tàu ngầm hạt nhân của Trung Quốc.

Tàu ngầm hạt nhân tấn công thuộc lớp Type 09III của Trung Quốc - Ảnh: Internet

Nếu các dự đoán là chính xác, Type 09V sẽ được trang bị hệ thống sonar hiện đại, công nghệ tàng hình âm thanh tiên tiến và hệ thống ống phóng ngư lôi được tái cấu trúc. Điều này biến nó thành một "sát thủ" thực sự, hướng tới các nhiệm vụ tác chiến dưới nước cường độ cao thay vì chỉ đóng vai trò là một bệ phóng tên lửa hành trình di động.

Ý nghĩa chiến lược

Sự xuất hiện của Type 09V diễn ra trong bối cảnh năng lực công nghiệp quốc phòng Trung Quốc đang gia tăng cả về quy mô lẫn mức độ tổ chức. Theo nhà phân tích Rick Joe, người theo dõi tổ hợp đóng tàu hạt nhân tại Bột Hải từ năm 2019, cơ sở này được thiết kế với nhiều dây chuyền song song, cho phép chế tạo đồng thời nhiều tàu ngầm hạt nhân. Cấu trúc hạ tầng này phản ánh sự đầu tư dài hạn và khả năng duy trì sản xuất ở cường độ cao.

Những năm gần đây, ảnh vệ tinh thương mại ghi nhận việc hạ thủy liên tục các tàu ngầm Type 09IIIB nâng cấp. Nhịp độ đó cho thấy chiến lược phát triển theo hai hướng: mở rộng số lượng trong biên chế và đồng thời cải thiện năng lực kỹ thuật. Trong bối cảnh này, cấu trúc được cho là Type 09V xuất hiện cho thấy dây chuyền có thể đã bước sang một thế hệ thiết kế mới, thay vì chỉ tiếp tục hoàn thiện các biến thể cũ. Dù chưa có thông tin chính thức về thông số hay tiến độ, dữ liệu nguồn mở cho thấy ngành đóng tàu quân sự Trung Quốc vẫn duy trì tốc độ triển khai ổn định và hướng tới các nền tảng hiện đại hơn.

Tàu ngầm lớp Type 09III (093B) - Ảnh: Internet

Về mặt kỹ thuật, phần lớn chi tiết của Type 09V vẫn chưa được công bố. Tuy nhiên, các đánh giá ban đầu cho rằng mẫu tàu này có thể sở hữu thân tàu lớn hơn, cấu hình lái điều chỉnh và khả năng tích hợp hệ thống động lực, cảm biến cùng vũ khí tiên tiến. Nếu được xác nhận, đây sẽ là bước nâng cấp mang tính toàn diện, tập trung vào nâng cao hiệu quả tác chiến dưới biển thay vì chỉ cải tiến từng hạng mục riêng lẻ.

Trong dài hạn, hiệu quả của chương trình sẽ phụ thuộc vào tốc độ đóng mới và khả năng vận hành thực tế khi đưa vào biên chế. Trong bối cảnh các cường quốc tiếp tục tăng đầu tư cho lực lượng tàu ngầm, sự phát triển của Type 09V có thể ảnh hưởng đáng kể đến tương quan sức mạnh dưới mặt biển và làm gia tăng cạnh tranh trong lĩnh vực này.

Hoàng Vũ