Loại cá nước ngọt chỉ bằng ngón tay ở Phú Thọ, kho với tương thì hao cơm đến lạ
Nhỏ bé, dân dã, loại cá nước ngọt này ở Phú Thọ tuy chỉ bằng ngón tay nhưng lại 'hao cơm' bất ngờ khi kho với tương, trở thành món ăn khiến nhiều người nhớ mãi hương vị quê nhà.
Nhỏ bé, mộc mạc, không tên trong những thực đơn sang trọng, nhưng cá tép dầu từ lâu đã trở thành món ăn “gây thương nhớ” của người dân Phú Thọ. Chỉ to bằng ngón tay, thân thon dài, lớp da ánh bạc, loài cá nước ngọt này lại có sức hấp dẫn đặc biệt khi được kho cùng tương – thứ gia vị quen thuộc của vùng trung du Bắc Bộ.
Loài cá nhỏ, sống theo mùa
Cá tép dầu thường sinh sống ở các con sông, suối nhỏ, ao hồ tự nhiên tại Phú Thọ và một số tỉnh trung du, miền núi phía Bắc. Loài cá này xuất hiện nhiều nhất vào mùa nước lên, khi dòng chảy mang theo phù sa và nguồn thức ăn dồi dào. Vì kích thước nhỏ, khó đánh bắt số lượng lớn nên cá tép dầu không phổ biến ở chợ lớn, chủ yếu được người dân địa phương tận dụng làm món ăn gia đình.
Ngày trước, cá tép dầu từng bị xem là “cá nhà nghèo”, dễ kiếm, giá rẻ. Nhưng theo thời gian, khi nguồn cá tự nhiên ngày càng ít, loài cá nhỏ bé này lại trở thành thứ quà quê được nhiều người săn tìm, nhất là những người xa quê Phú Thọ.
Kho với tương – món ăn dân dã mà gây nghiện
Cá tép dầu ngon nhất là khi còn tươi. Cá được làm sạch nhẹ nhàng, không đánh vảy vì vảy rất nhỏ và mềm. Sau đó, cá được ướp với tương bần hoặc tương địa phương, thêm chút hành khô, tiêu, ớt và một ít mỡ lợn hoặc dầu ăn để tạo độ béo.
Nồi cá kho được đun liu riu trên bếp lửa nhỏ cho đến khi cá săn lại, thấm đều vị tương mặn ngọt. Khi chín, cá tép dầu không bị nát mà dẻo, chắc, xương mềm, ăn được cả con. Vị béo tự nhiên của cá quyện với mùi thơm của tương tạo nên món ăn đậm đà, đưa cơm đến mức nhiều người đùa rằng có thể “ăn liền 5–7 bát cơm lúc nào không hay”.
Từ món ăn quê thành đặc sản được tìm mua
Ngày nay, cá tép dầu kho tương không chỉ xuất hiện trong mâm cơm gia đình mà còn được nhiều quán ăn, nhà hàng đặc sản Phú Thọ đưa vào thực đơn như một món “đinh”. Không ít người khi có dịp về Phú Thọ đều cố tìm mua cá tép dầu tươi hoặc cá kho sẵn để làm quà.
Giá cá tép dầu hiện nay cũng cao hơn trước do khan hiếm, nhưng với nhiều người, cái ngon nằm ở hương vị quê nhà hơn là giá trị vật chất. Đó là vị mặn mòi của sông nước, là ký ức những bữa cơm giản dị nhưng ấm áp bên gia đình.
Giữa vô vàn món ngon hiện đại, cá tép dầu kho tương vẫn giữ được chỗ đứng riêng – một món ăn nhỏ bé, giản dị nhưng đủ sức khiến người ta nhớ mãi chỉ sau một lần nếm thử.
